Bu yıl başında T.C. Sağlık Bakanlığı 2001 yılında yayımlayıp ambulans hizmetlerindeki gelişmelere paralel olarak en son 2013 yılında değişiklik yaptığımız Ambulans Yönetmeliği'nde bazı değişiklikler yaparak yeniden yayımladı. Yıl içerisinde bu konu ile ilgili çok sayıda paylaşım ve sunum yaptım. Unutulmasın ve tarihe bir not düşülsün diyerek yılın tamamlanmasına çok az süre kala son uyarımı yapıyorum.
Bu yönetmelikte bazı önemli ve hayati değişiklikler yapıldı. Dünyada ki örneklerine benzer şekilde ülkemizdeki ambulanslar da personel, malzeme ve işleyiş şekline göre farklı isimlerle adlandırılıyor. Buna göre; kırmızı şeritli 112 Acil Yardım Ambulansları, mavi şeritli Hasta Nakil Ambulansları, Yoğun Bakım ve Özel Donanımlı Ambulanslar olarak 4 ayrı tipte hizmet veriyorlar. Bütün bu ambulansların gövde renkleri beyaz, hepsinin tepe lambaları vardı ve üzerlerinde AMBULANS yazısı uluslararası tanınırlığı olan kırmızı hilal işareti mevcuttu. Fakat son yönetmelikte Hasta Nakil Ambulanslarının dış görünümünde önemli değişiklikler yapıldı.
Türkiye'nin de dahil olduğu 34 ülke CEN (Avrupa Standartları Komitesi) üyesidir. Bu ülkelerin hepsi ambulans standartları olarak EN-1789'u kabul etmiştir ve eski yönetmelik buna uygundu. Yeni ambulans yönetmeliğinde tarif edilen Hasta Nakil (A) tipi ambulanslarda 3 temel konuda Avrupa Standartları ile uyumsuzluk vardır. Buna göre;
1) Tüm ambulanslarda 360 derece görsel uyarı ışığı (tepe lambası) olmalıdır. Sesli uyarı sistemi, görsel uyarı ışığını etkinleştirmelidir. Sesli alarm, yalnızca görsel alarm çalışır durumda olduğunda işlev görebilir.
2) Ambulansın gün ışığında tanınmasını ve görünürlüğünü artırmak için temel gövde rengi sarı (RAL 1016) veya beyaz olmalıdır.
3) Ambulansın yan ve arka kısımlarına ve mümkünse ön kısmına, arka planla zıt bir renkte, en az 100 mm yüksekliğinde, yansıtıcı büyük harflerle “AMBULANS” kelimesi veya eşdeğer ulusal çevirisi uygulanmalıdır.
Yeni yönetmelikte ise, Hasta Nakil Ambulansları gri renkli (RAL 7004), tepe lambasız, üzerlerinde AMBULANS yazısı olmayacak şekilde tanımlandı. Gerekçe olarak bu ambulansların acil hasta taşımayacakları ve geçiş üstünlüğü kullanmalarına gerek olmadığı düşünülmüş. Ayrıca üzerlerindeki kırmızı hilal (Hilal-i Ahmer) maviye dönüştürülmüş. Sanırım yönetmeliği hazırlayan Sağlık Bakanlığı yetkilileri, TS EN 1789 standartlarına bakmayı hiç düşünmemişler.
Ambulanstaki hastanın durumunun nakil sırasında kötüleşebileceği, bu ambulansların boş olarak seyir ederken yolda acil bir durumla karşılaşabileceği, çoklu yaralanmalar ve afet durumlarında 112 acil sağlık hizmetlerini desteklemek için kullanılabileceklerini gözden kaçırmış gibi görünüyorlar. Özellikle büyük şehirlerde, trafik sıkışıklığı nedeniyle ulaşım her geçen yıl daha da zorlaşıyor. Güneşin etkisinin az olduğu sabah erken ve akşam üzeri saatlerde, yağışlı, sisli ve puslu havalarda bu görünümüyle bir Hasta Nakil Ambulansının nasıl hareket edeceğini ve diğer sürücülerin ona verecekleri tepkileri düşünmek bile istemiyorum.
Umarım Sağlık Bakanlığı yetkilileri bu yıl sonuna kadar ülkemizdeki kamu ve özel tüm Hasta Nakil Ambulanslarının dünyada bir örneği daha olmayan ve ileride hukuki sorunlara yol açacak bir şekle dönüştürülmesi ısrarından vaz geçer.
Dr. Turhan Sofuoğlu, Acil Afet Ambulans Hekimleri Derneği Başkanı, İzmir, 19 Aralık 2025
Bu yönetmelikte bazı önemli ve hayati değişiklikler yapıldı. Dünyada ki örneklerine benzer şekilde ülkemizdeki ambulanslar da personel, malzeme ve işleyiş şekline göre farklı isimlerle adlandırılıyor. Buna göre; kırmızı şeritli 112 Acil Yardım Ambulansları, mavi şeritli Hasta Nakil Ambulansları, Yoğun Bakım ve Özel Donanımlı Ambulanslar olarak 4 ayrı tipte hizmet veriyorlar. Bütün bu ambulansların gövde renkleri beyaz, hepsinin tepe lambaları vardı ve üzerlerinde AMBULANS yazısı uluslararası tanınırlığı olan kırmızı hilal işareti mevcuttu. Fakat son yönetmelikte Hasta Nakil Ambulanslarının dış görünümünde önemli değişiklikler yapıldı.
Türkiye'nin de dahil olduğu 34 ülke CEN (Avrupa Standartları Komitesi) üyesidir. Bu ülkelerin hepsi ambulans standartları olarak EN-1789'u kabul etmiştir ve eski yönetmelik buna uygundu. Yeni ambulans yönetmeliğinde tarif edilen Hasta Nakil (A) tipi ambulanslarda 3 temel konuda Avrupa Standartları ile uyumsuzluk vardır. Buna göre;1) Tüm ambulanslarda 360 derece görsel uyarı ışığı (tepe lambası) olmalıdır. Sesli uyarı sistemi, görsel uyarı ışığını etkinleştirmelidir. Sesli alarm, yalnızca görsel alarm çalışır durumda olduğunda işlev görebilir.
2) Ambulansın gün ışığında tanınmasını ve görünürlüğünü artırmak için temel gövde rengi sarı (RAL 1016) veya beyaz olmalıdır.
3) Ambulansın yan ve arka kısımlarına ve mümkünse ön kısmına, arka planla zıt bir renkte, en az 100 mm yüksekliğinde, yansıtıcı büyük harflerle “AMBULANS” kelimesi veya eşdeğer ulusal çevirisi uygulanmalıdır.
Yeni yönetmelikte ise, Hasta Nakil Ambulansları gri renkli (RAL 7004), tepe lambasız, üzerlerinde AMBULANS yazısı olmayacak şekilde tanımlandı. Gerekçe olarak bu ambulansların acil hasta taşımayacakları ve geçiş üstünlüğü kullanmalarına gerek olmadığı düşünülmüş. Ayrıca üzerlerindeki kırmızı hilal (Hilal-i Ahmer) maviye dönüştürülmüş. Sanırım yönetmeliği hazırlayan Sağlık Bakanlığı yetkilileri, TS EN 1789 standartlarına bakmayı hiç düşünmemişler.
Ambulanstaki hastanın durumunun nakil sırasında kötüleşebileceği, bu ambulansların boş olarak seyir ederken yolda acil bir durumla karşılaşabileceği, çoklu yaralanmalar ve afet durumlarında 112 acil sağlık hizmetlerini desteklemek için kullanılabileceklerini gözden kaçırmış gibi görünüyorlar. Özellikle büyük şehirlerde, trafik sıkışıklığı nedeniyle ulaşım her geçen yıl daha da zorlaşıyor. Güneşin etkisinin az olduğu sabah erken ve akşam üzeri saatlerde, yağışlı, sisli ve puslu havalarda bu görünümüyle bir Hasta Nakil Ambulansının nasıl hareket edeceğini ve diğer sürücülerin ona verecekleri tepkileri düşünmek bile istemiyorum.
Umarım Sağlık Bakanlığı yetkilileri bu yıl sonuna kadar ülkemizdeki kamu ve özel tüm Hasta Nakil Ambulanslarının dünyada bir örneği daha olmayan ve ileride hukuki sorunlara yol açacak bir şekle dönüştürülmesi ısrarından vaz geçer.
Dr. Turhan Sofuoğlu, Acil Afet Ambulans Hekimleri Derneği Başkanı, İzmir, 19 Aralık 2025
