Evrensel sağlık güvencesi
2025 Uluslararası Göçmenler Gününde “Sağlık Sistemlerini Güçlendirmek”
16 Aralık 2025 | Bekir Metin | Evrensel sağlık güvencesi
DSÖ, göçmen sağlığını geliştirmek ve evrensel sağlık güvencesi için göç yolculukları boyunca sağlık sistemlerini güçlendirmek için çalışıyor.
Her yıl 18 Aralık'ta Uluslararası Göçmenler Günü, göçmenlerin sağlık hakkı da dahil olmak üzere haklarını savunmak amacıyla kutlanmaktadır. DSÖ/Avrupa, Uluslararası Göç Örgütü'nün (IOM) göç yolculukları boyunca sağlık hizmetlerine erişimi sağlayarak insanların güvenlik ve fırsat bulmalarına destek olma çağrısına katılarak Uluslararası Göçmenler Günü'nü kutlamaktadır.
Göçün sağlık boyutları, insan hareketliliğinin fiziksel ve zihinsel iyilik halini, sağlık hizmetlerine erişimi ve sınır ötesi bakım sürekliliğini nasıl etkilediğini ve sağlık sistemlerinin kapsayıcı ve adil bir şekilde yanıt verip vermediğini içerir. Göçmenlerin sağlığını korumak, kolektif kalkınma, sosyal uyum ve dayanıklı sağlık sistemleri için elzemdir ve evrensel sağlık güvencesine ulaşmak için temel bir unsurdur.
Göç, insanlık tarihinin uzun süredir devam eden bir parçasıdır ve insanların çeşitli nedenlerle ve farklı güzergahlar boyunca hareket etmesiyle şekillenmiştir.
Avrupa Bölgesi'nde tahminen 94,1 milyon uluslararası göçmen yaşamaktadır; bu da neredeyse her 8 kişiden 1'inin göçmen olduğu anlamına gelir. İnsanlar güvenlik, fırsat, eğitim veya aile arayışı içinde göç ederler ve bu süreçte sıklıkla sağlık riskleriyle karşılaşırlar – bakım sürekliliğinin bozulmasından iş kazalarına ve ruh sağlığı sorunlarına kadar. Bu nedenle, göç yolculuğunun her aşamasında kaliteli, sürekli ve insan odaklı sağlık hizmetlerine erişimin sağlanması halk sağlığı açısından öncelikli bir konudur.
Göçmenler sağlık sistemlerinin güçlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır.
Göçmenler, yaşadıkları ülkelere paha biçilmez ekonomik ve kültürel katkılar sağlarlar. Birçok göçmen doktor, hemşire ve diğer sağlık profesyonelleridir ve hizmet sunumuna, inovasyona ve iş gücü sürdürülebilirliğine doğrudan katkıda bulunurlar. Becerileri, bilgileri ve yaşam deneyimleri, kapsayıcı sağlık politikalarıyla desteklendiğinde hareketliliğin hem halk sağlığı hem de kalkınma sonuçlarını nasıl geliştirebileceğini göstermektedir.
Evrensel sağlık güvencesinin sağlanması, göçmenlerin zamanında ve kaliteli sağlık hizmetlerine erişimini engelleyen engellerin kaldırılmasını gerektirir.
Birçok göçmen yasal ve idari kısıtlamalarla, dil ve kültürel engellerle, sınırlı bakım sürekliliğiyle ve önleyici hizmetlere erişimin azalmasıyla karşı karşıyadır. Bu engellerin giderilmesi, evrensel sağlık güvencesine ulaşmak ve kimsenin geride kalmamasını sağlamak için kritik öneme sahiptir.
Dünya Sağlık Örgütü/Avrupa Program Yönetimi Direktörü Corinne Capuano, “Herkesin sağlıklı olma fırsatına sahip olduğu toplumlar sağlıklı bir şekilde inşa edilir” dedi. “Göçmenlerin erişebileceği sağlık sistemleri yalnızca bireysel refahı korumakla kalmaz, aynı zamanda herkes için eşitliği, dayanıklılığı ve sürdürülebilir kalkınmayı da güçlendirir.”
WHO/Avrupa Bölgesine üye devletler ve ortaklarla (IOM ve Avrupa Birliği dahil) iş birliği yaparak, ülkelerin göçmenleri kapsayan sağlık sistemleri kurmalarına, sağlık iş gücü kapasitesini güçlendirmelerine ve gelişten uzun vadeli entegrasyona kadar bakım sürekliliğini sağlamalarına destek vermektedir.
Bölgesel eylem planı – göçmenlerin sağlık hakkının karşılanmasını sağlamak
Dünya genelinde birçok hükümet ve ortak kuruluş, göçle ilgili zorlukların üstesinden gelmek ve göçmenlerin sağlık ve refahını iyileştirmek için ülkeler içinde ve ülkeler arası stratejiler, politikalar ve planlar geliştirmek üzere çalışmaktadır.
Ekim 2023'te, ülkeler DSÖ Avrupa Bölge Komitesi'nin 73. oturumunda DSÖ Avrupa Bölgesi'nde Mülteci ve Göçmen Sağlığına İlişkin 2023-2030 Eylem Planı'nı kabul etti.
Eylem Planı 5 stratejik önceliği (eylem sütununu) belirler:
Eylem Planı'na ilişkin ilk ilerleme raporu bu yılki DSÖ Avrupa Bölge Komite toplantısına sunuldu. Ankete yanıt veren 30 Üye Devletten 25'i, ulusal sağlık politikalarının, mevzuatlarının, stratejilerinin veya planlarının mülteciler ve göçmenlerle ilgili bir bileşen içerdiğini bildirdi. On üçü, tüm göçmen alt grupları için sağlık hizmetlerine erişimin ev sahibi nüfusunkiyle eşit olmadığını bildirdi. Aynı zamanda, 15 Üye Devlet, halk sağlığı acil durumlarında mültecilere ve göçmenlere yönelik sağlık hizmetleri veya programlarına sahip olduklarını bildirdi.
Ayrıca, DSÖ/Avrupa, Afrika ve Doğu Akdeniz'deki DSÖ Bölge Ofisleriyle üçlü bir işbirliği yaparak, her üç bölgeyi de kapsayan göç yolları boyunca sağlık hizmetlerine eşit erişimi stratejilendirmek ve koordine etmek için çalışmaktadır.
DSÖ'nün küresel çalışmaları
DSÖ, Avrupa Bölgesi de dahil olmak üzere dünya genelindeki ülkelere, evrensel sağlık güvencesinin temeli olarak mültecileri ve göçmenleri birinci basamak sağlık hizmetlerine dahil etmeye yönelik sağlık sistemlerini yeniden yapılandırmada yardımcı olmaktadır. Bu, insanların yaşamları boyunca sağlık ihtiyaçlarını karşılamak için kapsayıcı ve entegre sağlık hizmetleri sağlamayı; sağlık sektörünün ötesine geçen politika ve eylemler yoluyla eğitim, gelir, istihdam ve çalışma koşulları ve sosyal destek ağları gibi kritik tıbbi olmayan faktörler de dahil olmak üzere, kötü sağlık sonuçlarının ardındaki temel nedenleri ele almayı ve bireyleri, aileleri ve toplulukları kendi sağlıklarının sorumluluğunu üstlenmeleri için güçlendirmeyi içerir.
DSÖ, üye devletleri mültecilerin ve göçmenlerin sağlığı konusunda norm ve standartlar belirleyerek, rehber ve araçların ortak geliştirilmesi yoluyla ve kanıta dayalı politika oluşturma ve müdahaleler için küresel, bölgesel ve ulusal araştırma gündemlerini teşvik ederek desteklemektedir.
2023 yılında, DSÖ'nün Sağlık ve Göç Departmanı öncülüğünde hazırlanan Küresel Sağlık, Göç ve Yer Değiştirme Araştırma Gündemi, 2028 yılına kadar ele alınması gereken araştırma temalarını belirledi. Bu gündem, sağlık ve göç araştırmalarında küresel iş birliğini güçlendirmeyi ve bilginin politika ve uygulamaya dönüştürülmesini iyileştirmeyi, mültecilerin ve göçmenlerin değişen zorluklarını ve sağlık ihtiyaçlarını ele alan kanıta dayalı araştırmaları teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
DSÖ Avrupa Bölge Ofisi, Kopenhag, 17 Aralık 2025
Her yıl 18 Aralık'ta Uluslararası Göçmenler Günü, göçmenlerin sağlık hakkı da dahil olmak üzere haklarını savunmak amacıyla kutlanmaktadır. DSÖ/Avrupa, Uluslararası Göç Örgütü'nün (IOM) göç yolculukları boyunca sağlık hizmetlerine erişimi sağlayarak insanların güvenlik ve fırsat bulmalarına destek olma çağrısına katılarak Uluslararası Göçmenler Günü'nü kutlamaktadır.
Göçün sağlık boyutları, insan hareketliliğinin fiziksel ve zihinsel iyilik halini, sağlık hizmetlerine erişimi ve sınır ötesi bakım sürekliliğini nasıl etkilediğini ve sağlık sistemlerinin kapsayıcı ve adil bir şekilde yanıt verip vermediğini içerir. Göçmenlerin sağlığını korumak, kolektif kalkınma, sosyal uyum ve dayanıklı sağlık sistemleri için elzemdir ve evrensel sağlık güvencesine ulaşmak için temel bir unsurdur.
Göç, insanlık tarihinin uzun süredir devam eden bir parçasıdır ve insanların çeşitli nedenlerle ve farklı güzergahlar boyunca hareket etmesiyle şekillenmiştir.
Avrupa Bölgesi'nde tahminen 94,1 milyon uluslararası göçmen yaşamaktadır; bu da neredeyse her 8 kişiden 1'inin göçmen olduğu anlamına gelir. İnsanlar güvenlik, fırsat, eğitim veya aile arayışı içinde göç ederler ve bu süreçte sıklıkla sağlık riskleriyle karşılaşırlar – bakım sürekliliğinin bozulmasından iş kazalarına ve ruh sağlığı sorunlarına kadar. Bu nedenle, göç yolculuğunun her aşamasında kaliteli, sürekli ve insan odaklı sağlık hizmetlerine erişimin sağlanması halk sağlığı açısından öncelikli bir konudur.
Göçmenler sağlık sistemlerinin güçlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır.
Göçmenler, yaşadıkları ülkelere paha biçilmez ekonomik ve kültürel katkılar sağlarlar. Birçok göçmen doktor, hemşire ve diğer sağlık profesyonelleridir ve hizmet sunumuna, inovasyona ve iş gücü sürdürülebilirliğine doğrudan katkıda bulunurlar. Becerileri, bilgileri ve yaşam deneyimleri, kapsayıcı sağlık politikalarıyla desteklendiğinde hareketliliğin hem halk sağlığı hem de kalkınma sonuçlarını nasıl geliştirebileceğini göstermektedir.
Evrensel sağlık güvencesinin sağlanması, göçmenlerin zamanında ve kaliteli sağlık hizmetlerine erişimini engelleyen engellerin kaldırılmasını gerektirir.
Birçok göçmen yasal ve idari kısıtlamalarla, dil ve kültürel engellerle, sınırlı bakım sürekliliğiyle ve önleyici hizmetlere erişimin azalmasıyla karşı karşıyadır. Bu engellerin giderilmesi, evrensel sağlık güvencesine ulaşmak ve kimsenin geride kalmamasını sağlamak için kritik öneme sahiptir.
Dünya Sağlık Örgütü/Avrupa Program Yönetimi Direktörü Corinne Capuano, “Herkesin sağlıklı olma fırsatına sahip olduğu toplumlar sağlıklı bir şekilde inşa edilir” dedi. “Göçmenlerin erişebileceği sağlık sistemleri yalnızca bireysel refahı korumakla kalmaz, aynı zamanda herkes için eşitliği, dayanıklılığı ve sürdürülebilir kalkınmayı da güçlendirir.”
WHO/Avrupa Bölgesine üye devletler ve ortaklarla (IOM ve Avrupa Birliği dahil) iş birliği yaparak, ülkelerin göçmenleri kapsayan sağlık sistemleri kurmalarına, sağlık iş gücü kapasitesini güçlendirmelerine ve gelişten uzun vadeli entegrasyona kadar bakım sürekliliğini sağlamalarına destek vermektedir.
Bölgesel eylem planı – göçmenlerin sağlık hakkının karşılanmasını sağlamak
Dünya genelinde birçok hükümet ve ortak kuruluş, göçle ilgili zorlukların üstesinden gelmek ve göçmenlerin sağlık ve refahını iyileştirmek için ülkeler içinde ve ülkeler arası stratejiler, politikalar ve planlar geliştirmek üzere çalışmaktadır.
Ekim 2023'te, ülkeler DSÖ Avrupa Bölge Komitesi'nin 73. oturumunda DSÖ Avrupa Bölgesi'nde Mülteci ve Göçmen Sağlığına İlişkin 2023-2030 Eylem Planı'nı kabul etti.
Eylem Planı 5 stratejik önceliği (eylem sütununu) belirler:
- Mültecilerin ve göçmenlerin evrensel sağlık güvencesinden yararlanmasını sağlamak;
- Kapsayıcı acil durum ve afet risk azaltma politikaları ve eylemlerini uygulamak;
- Halk sağlığını, sosyal içermeyi ve refahı destekleyen kapsayıcı ortamlar geliştirmek;
- Göçmen sağlığı yönetişimini ve kanıta ve veriye dayalı politika oluşturmayı güçlendirmek; ve
- Yenilikçi çalışma yöntemlerini keşfetmek ve destekleyici ortaklıklar geliştirmek.
Eylem Planı'na ilişkin ilk ilerleme raporu bu yılki DSÖ Avrupa Bölge Komite toplantısına sunuldu. Ankete yanıt veren 30 Üye Devletten 25'i, ulusal sağlık politikalarının, mevzuatlarının, stratejilerinin veya planlarının mülteciler ve göçmenlerle ilgili bir bileşen içerdiğini bildirdi. On üçü, tüm göçmen alt grupları için sağlık hizmetlerine erişimin ev sahibi nüfusunkiyle eşit olmadığını bildirdi. Aynı zamanda, 15 Üye Devlet, halk sağlığı acil durumlarında mültecilere ve göçmenlere yönelik sağlık hizmetleri veya programlarına sahip olduklarını bildirdi.
Ayrıca, DSÖ/Avrupa, Afrika ve Doğu Akdeniz'deki DSÖ Bölge Ofisleriyle üçlü bir işbirliği yaparak, her üç bölgeyi de kapsayan göç yolları boyunca sağlık hizmetlerine eşit erişimi stratejilendirmek ve koordine etmek için çalışmaktadır.
DSÖ'nün küresel çalışmaları
DSÖ, Avrupa Bölgesi de dahil olmak üzere dünya genelindeki ülkelere, evrensel sağlık güvencesinin temeli olarak mültecileri ve göçmenleri birinci basamak sağlık hizmetlerine dahil etmeye yönelik sağlık sistemlerini yeniden yapılandırmada yardımcı olmaktadır. Bu, insanların yaşamları boyunca sağlık ihtiyaçlarını karşılamak için kapsayıcı ve entegre sağlık hizmetleri sağlamayı; sağlık sektörünün ötesine geçen politika ve eylemler yoluyla eğitim, gelir, istihdam ve çalışma koşulları ve sosyal destek ağları gibi kritik tıbbi olmayan faktörler de dahil olmak üzere, kötü sağlık sonuçlarının ardındaki temel nedenleri ele almayı ve bireyleri, aileleri ve toplulukları kendi sağlıklarının sorumluluğunu üstlenmeleri için güçlendirmeyi içerir.
DSÖ, üye devletleri mültecilerin ve göçmenlerin sağlığı konusunda norm ve standartlar belirleyerek, rehber ve araçların ortak geliştirilmesi yoluyla ve kanıta dayalı politika oluşturma ve müdahaleler için küresel, bölgesel ve ulusal araştırma gündemlerini teşvik ederek desteklemektedir.
2023 yılında, DSÖ'nün Sağlık ve Göç Departmanı öncülüğünde hazırlanan Küresel Sağlık, Göç ve Yer Değiştirme Araştırma Gündemi, 2028 yılına kadar ele alınması gereken araştırma temalarını belirledi. Bu gündem, sağlık ve göç araştırmalarında küresel iş birliğini güçlendirmeyi ve bilginin politika ve uygulamaya dönüştürülmesini iyileştirmeyi, mültecilerin ve göçmenlerin değişen zorluklarını ve sağlık ihtiyaçlarını ele alan kanıta dayalı araştırmaları teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
DSÖ Avrupa Bölge Ofisi, Kopenhag, 17 Aralık 2025
