Ana içeriğe geç

Ayaz Ata

Nardugan: Türk Yılbaşımız!..

21 Aralık 2025  |  Bekir Metin  | 
Eski Türkçe’ den bugünlere gelen 'Nardugan' terimi, günümüz Türkçesinde, 'Nar Doğan', "Doğan Güneş" anlamına gelir. Kadim Türk Mitolojisine göre, gündüz ve gece sürekli savaşır. Türkler, Kuzey Yarımküre’ de yaşadığı için her yıl 21 Aralık gününde, gündüzün geceyi sembolik olarak yendiğini kabul ederler. Böylece gündüzler uzamaya ve geceler kısalmaya başlar. Kuzey Yarımküre için Kış Döngüsü olarak da bilinen 21 Aralık tarihi, kışın en ağır ve karanlık olduğu zamana geçişin başlangıcıdır. Doğa, 21 Mart'a kadar olan sürede yenilenmek için artık kendini kapatmıştır. Kadim Türkler’ den bu zamana kadar, 21 Aralık yeni yılın başlangıcı olarak kabul edilmiş ve gelecek ilk dolunay gününe kadar bayram olarak kutlanmıştır. Bu gelenek, kendimizi ruhen ışığa hazırlamak ve karanlıktan geçerken iç alanlarımızı, birlik ve beraberlik duygusuyla aydınlık tutmak için uygulanmaktadır. Bu geleneğin felsefesi, dışarıdaki karanlığa rağmen, içerde insanların ışığı yaşamlarına çağırmaya; ışıkla, aydınlıkla beraber olmaya niyet etmek ve kışın başlangıcına gerek ruhen gerekse de mevsimsel olarak hazırlanmaktır. Tarihte özellikle Fransa'da, ara sıra İngiltere'de kutlanmasıyla birlikte, Keltler de özel ritüellerle kutlamıştır. 1 Ocak, takvimsel yılbaşıdır, 21 Aralık mevsimsel ve gerçek yılbaşıdır.

Kadim Türkler’ de, bu kutlamalarla beraber öne çıkan bir figür de 'Ayaz Ata'dır. Türk Mitolojisinde kışın hükümdarı olarak bilinen Ayaz Ata'nın, kışın soğuk rüzgarlarını ve karanlık günlerini, doğanın dinlenmeye geçebilmesi için mecburen getirdiğine inanılır. Ancak bununla birlikte, insanların kış boyunca kıtlık ve yoksunluk yaşamamaları için 21 Aralık tarihinde Ayaz Ata, evlere hediyeler, erzak, bolluk ve bereket dağıtır. Güneş'in az görünmesinden dolayı, Ay'ın ışığından yaratıldığına inanılan Ayaz Ata, 'Ayas Han' veya 'Ak Ayas' olarak da bilinir ve batıdaki Noel Baba inancına ilham kaynağı olduğu düşünülür.

Bu yılki Nardugan gününde- 21 Aralık 2025 Pazar gününde- 14:30'dan itibaren, 18:30'a kadar Ay'ın Vega sabit yıldızı ile kavuşumu var. Vega, ün, tanınma, bilinme, şans, bolluk, bereket anlamlarını taşıyan çok uğurlu bir yıldızdır. Bu nedenle 21 Aralık Pazar günü, niyet çalışmaları için çok uygundur. 2026'dan beklentilerimizi niyet panomuza yerleştirmek, niyet defterlerimize özel dilekler yazmak yapılabilecek güzel ritüellerden biridir. Yazarken, dileklerimizde net olmaya, olumlu cümleler kurmaya özen göstermemiz gerekir. Bundan farklı olarak, niyetlerimizi bir kâğıda yazıp, bir sonraki Nardugan'a kadar saklayıp, gelecek Nardugan'da da yakıp rüzgâra saçarak saçı yapılabilir.

Geleneksel Nardugan kutlamalarında, aile ile birlikte olmak, hediyeleşmek, sofra hazırlamak, mum yakmak, yaşamımıza ışığı davet etmek için odaları ışıklı tutmak ve evi ışıklandırmak, mayalı yiyecekler hazırlamak, birlik enerjisine niyet ederek aşure pişirmek, ihtiyacı olanlara erzak temin etmek, öğrencilere destek olmak, sokak hayvanlarına yardım etmek, doğaya katkı için tohum, fidan, ağaç dikmek ve bütünün hayrına çalışmalar yapmak adetleri vardır.

Sofrada baklagillerden pişirilmiş yemekler ve mayalı yemekler olması; nohut, mercimek, fasulye, buğday kullanarak yemekler yapmak; aşure hazırlamak, yemiş, çerez ve özellikle nar bulundurmak önemlidir.

Ağaç süslemek, Hristiyanlık özentiliği değildir, kadim bir Türk geleneğidir. Özellikle Haçlı Seferleri sırasında, Türklerin ağaç süslediğini gören işgalcilerin kendi ülkelerine bilgi aktarmasıyla Avrupa'ya yayılmıştır. Çam ağacı, her mevsim yeşil kalışıyla sürekliliği temsil ettiğinden; spiritüel anlamda yaşadığımız dünyanın gözlemci ve koruyucularından biri olduğundan; çok güçlü frekansı olduğundan ve Astrolojik olarak da Mars enerjisi taşıdığından çok özel ve güçlü bir ağaçtır. Bu nedenlerden ötürü, kadim Türkler, özellikle çam ağacını süslerlerdi.