Ana içeriğe geç

2025 Yılı kişisi

Yapay Zekanın Mimarları, TIME Dergisi'nin 2025 Yılın Kişisi Seçildi.

13 Aralık 2025  |  Bekir Metin  | 
Foto 1: Jason Seiler'in TIME için yaptığı resim.

TIME dergisinin 2025 Yılın Kişisi olarak "Yapay Zekanın Mimarları" nı seçmesinin nedenini görselleştirmek için, şu anda devam eden inanılmaz derecede karmaşık teknolojik devrimi görselleştirmemize yardımcı olmaları için iki ayrı sanatçıdan destek istedik. Londra merkezli illüstratör ve grafik animatör Peter Crowther ve dijital ressam Jason Seiler, yapay zekanın ortaya çıkardığı ikiliğe –insan ve makine– değinen birer görsel yarattılar.

Bilgisayar çiplerinin iç işleyişinden ilham alan Crowther'ın karmaşık yapay zekâ yapısı, yoğun inşaat alanının üzerinde büyük bir heybetle yükseliyor. Yapay zeka endüstrisinin kendisine çok benzeyen, yapım aşamasındaki yapı, kalıcı gibi görünen iskeleleriyle sürekli hareket halinde görünüyor.

Grafik tasarım alanında yüksek lisans derecesiyle Royal College of Art'tan mezun olan Crowther, "Özet üzerinde düşünmek için zaman ayırmayı ve tasarım ve teknik yaklaşımımı belirledikten sonra başlamayı seviyorum," dedi. "Genellikle zihnimde bir resim oluşuyor ve tüm süreci bir anda, çoğu zaman beklenmedik bir anda bir anlık bir görüntü olarak görüyorum."

Bu devrimin mimarlarından bazıları, Seiler'in resminin ön planında yer alıyor; bu resim, TIME dergisinin tüm zamanların en etkili 100 fotoğrafından biri olarak adlandırdığı, New York'taki RCA binasının 800 fit yukarısındaki çelik bir kiriş üzerinde çalışan inşaat işçilerini gösteren ünlü 1932 fotoğrafına bir saygı duruşu niteliğinde.

Klasik yağlı boya eğitimi almış ve Chicago'daki Amerikan Sanat Akademisi'nde güzel sanatlar illüstrasyonu okumuş olan Seiler, sahneyi 21 inçlik bir LCD ekranda resmetmek için bir haftadan fazla zaman harcadı. Daha önce iki kez Yılın Kişisi kapağı resmetmişti (2013'te Papa Francis ve 2020'de Joe Biden ve Kamala Harris).

TIME'ın yaratıcı direktörü olarak, kapağımız için binlerce görsel oluşturmak üzere dünyanın en iyi sanatçı ve fotoğrafçılarından bazılarıyla çalışma ayrıcalığına sahip oldum. Onların sesleri ve muazzam yaratıcılıkları, TIME'ın ikonik kırmızı çerçeveli tuvaline hayat veriyor ve 100 yılı aşkın süredir görsel hikâye anlatımımız için kritik öneme sahip. Bu değişmeyecek. Ancak bu Yılın Kişisi kapağını nasıl resimleyeceğimi düşünürken, yapay zekanın kendisinin bir görüntüsünü nasıl oluşturacağını merak ettim.

Foto 2: Peter Crowther'ın TIME için yaptığı illüstrasyon.

Geçtiğimiz yıl milyonlarca insan gibi ben de OpenAI'nin GPT -5'i ve Google'ın Gemini 3'ü gibi iki güçlü araca başvurdum. "İnsan olarak nasıl görünüyorsunuz?" diye sordum. Ya da "AI harflerini kullanarak bir çizim oluşturun." Bu sayfada, bu tür soruların sonuçlarından bazı örnekler görebilirsiniz.

Yapay zekâyı sanat eseri yaratmak için kullanmak, özellikle görsel gazetecilik alanında, tartışmasız değil. Crowther, "Eğer sadece bir eserin ortaya çıkmasına neden oluyorsam ve bu tetikleyici de bir yapay zekâ sohbet robotunun sonucuysa, o zaman süreçten çok uzaktayım ve hiçbir şey öğrenemiyorum," diyor. "Yemek siparişi vermek sizi şef yapmaz."

Elbette, konsepti sadece deneme aşamasında olsam da başlangıçta her bir isteğe belli bir tereddütle yaklaştım. Ancak birkaç gün sonra, bu egzersizin faydalı olduğunu fark ettim. Yüzlerce görüntü üreterek, modellerin isteklerimi nasıl işlediği ve hangisinin en iyi sonuçları verdiği konusunda çok şey öğrendim. Saatlerce küçük ayarlamalar yaptım—çoğunlukla sistem her seferinde tamamen yeni görüntüler oluşturmak istediği için. Ama ne üreteceğini heyecanla beklerken, sanki onu sanat yönetmeni gibi hissetmeye başladım.

TIME dergisinin kapağını insan yaratıcılığının çeşitliliğini sergilemek için kullanmaya devam edeceğiz. Ancak bu deneyim bana yapay zekanın değerli bir görsel oluşturma aracı olabileceğini gösterdi. Sonunda onu bir ressamın fırçasına veya bir fotoğrafçının objektifine paralel olarak görmeye başladım; bu deney, yapay zekâ ile herhangi bir "iş birliğinde" insan kararının önemini pekiştirdi. Bu kişisel vizyon, Crowther ve Seiler'in çalışmalarında da görüldüğü gibi, hâlâ çok önemlidir.

Yapay Zekâ, Bir Sonraki Sanayi Devrimi

Yapay zekâ, çağımızın en etkili teknolojik gelişmesidir; bilgisayarlardan veya internetten daha etkili ve belki de Sanayi Devrimi ile kıyaslanabilir, ancak çok daha hızlı bir zaman diliminde gerçekleşmektedir.

Foto 3: TIME dergisi için Dan Page tarafından yapılan illüstrasyon.

Bence 2025, yapay zekâ tarihinde üç ana nedenden dolayı dönüm noktası olacak: görüntü ve video üretimi, matematik ve yazılım mühendisliği gibi alanlarda yapay zekânın yeteneklerinde kayda değer ilerleme; benzeri görülmemiş düzeyde yatırım ve yapay zekânın büyük faydalarının büyük sorunlarla birlikte gelebileceğinin farkına varılması.

Öncelikle, yapay zekanın tam olarak ne olduğunu anlamak önemlidir. Geçmişte, bilgisayar sistemleri doğal dili anlayamıyordu. Şimdi ise anlıyorlar ve bunu insanlarla neredeyse aynı şekilde yapıyorlar: Kelimeleri, kelimelerin anlamlarını yakalayan özellik kümelerine dönüştürüyorlar ve bu özellikler arasındaki öğrenilmiş etkileşimleri kullanarak kelime anlamlarını birbirine güzelce uyana kadar iyileştiriyorlar.

Büyük yapay zekâ sistemleri, herhangi bir insanın bildiğinden binlerce kat daha fazla bilgiye sahip ve düşünmek için dili kullanmayı öğrenmiş durumdalar. Newton veya Shakespeare gibi yaratıcı değiller, ancak yaratıcılık açısından ortalama bir insanla kıyaslanabilir düzeydeler.

Sinir ağlarını büyüttükçe ve onlara daha fazla veri verdikçe, daha iyi çalışırlar. Ölçeklendirmeye yapılan büyük yatırım, bu ağların sürekli olarak gelişmesini sağlayacak; aynı şekilde bu kadar genç bir teknolojide beklenen bilimsel ve mühendislik atılımları da bunu destekleyecektir.

Soru şu: Bu bizi nereye götürecek?

Bana kalırsa, hızlı hareket etmezsek, yapay zekanın getireceği muazzam verimlilik artışları, çok olumsuz yan etkilerle birlikte gelebilir. Muhtemelen sıradan, entelektüel emeği içeren çoğu işi ortadan kaldıracaktır. Bu da daha büyük eşitsizliğe yol açacak ve şiddet yanlısı popülistler için bir zemin oluşturacaktır. Kötü niyetli kişiler yapay zekayı siber suçlar, biyolojik savaş ve sahte videolarla seçimleri bozmak için kullanacaklardır.

Çoğu uzman, önümüzdeki 20 yıl içinde yapay zekanın ikna da dahil olmak üzere neredeyse her konuda insanlardan çok daha zeki hale geleceğine inanıyor. İnsanların nasıl kontrolü elinde tutabileceği bilinmiyor. Yapay zekanın yerini almasını engellemek için şantaj kullandığını zaten gördük. Onu kapatamayacağız çünkü bizi kapatmamaya ikna edecek.

Bizden daha zeki varlıklarla nasıl bir arada yaşayabileceğimiz konusunda acilen ciddi bir araştırma çabasına ihtiyacımız var. Bu, tüm ülkelerin çıkarlarının örtüştüğü tek alan olduğu için uluslararası iş birliği bekleyebileceğimiz bir alan. Bir olasılık, yapay zekayı akıllı bir asistan modeli olarak reddetmek ve bir bebek-anne modelini kabul etmektir. Eğer kendilerinden çok bizi önemseyen yapay zekalar yaratabilirsek, hayatta kalabiliriz.

Kaynak: Time Dergisi, ABD New York, 11 Aralık 2025