Doha Sosyal Kalkınma Zirvesi, toplumsal taahhütlerin eyleme dönüştürülmesi çağrısıyla sona erdi.

BM Fotoğrafı/Eskinder Debebe: Tayland'ın Bangkok kentinde, algılanabilir rehberler ve uyarılar gibi erişilebilirlik ve yardımcı özelliklerin yerleştirildiği bir park.

İkinci Dünya Sosyal Kalkınma Zirvesi, 6 Kasım 2025 Perşembe günü Doha'da sona erdi ve ülkelere taahhütlerden uygulamaya doğru hızla geçmeleri çağrısında bulunuldu. Bu çağrı, Doha Siyasi Deklarasyonu'nun yoksulluğun azaltılması, insana yakışır iş ve toplumsal katılım konularında ölçülebilir ilerleme sağlamasını güvence altına aldı.

BM Genel Kurulu Başkanı Annalena Baerbock, Doha Zirvesi kapanış basın toplantısında 6 Kasım 2025 tarihinde yaptığı konuşmada, Zirve'nin boşlukları tespit etmekten, kanıtlanmış çözümler üzerinde harekete geçmeye doğru "planlı bir geçiş" anlamına geldiğini söyledi.

Annalena Baerbock "Kopenhag bize 30 yıl önce güçlü toplumlar için sosyal kalkınma ve katılımın elzem olduğunu öğretti," dedi. "Kimseyi geride bırakmayacağımıza söz verdik. Sosyal kalkınma, 'olması güzel bir şey' veya bir hayır işi değildir. Her ülkenin kendi çıkarınadır. "

Günümüzde açlık ve yoksulluğun kıtlıktan değil, çatışmalardan, eşitsizlikten ve siyasi başarısızlıklardan kaynaklandığını vurgulayarak, "En büyük sorunlardan biri paranın kendisi değil. Daha ziyade paranın nasıl yatırıldığıdır." dedi.

Zirveye 40'tan fazla Devlet ve Hükümet Başkanı, 230'dan fazla bakan ve üst düzey yetkili ile yaklaşık 14 bin delege katıldı.

Resmi genel kurul ve yuvarlak masa tartışmalarının yanı sıra, sosyal korumayı genişletmek, sağlık hizmetlerine ve eğitime erişimi iyileştirmek ve onurlu işleri desteklemek için pratik yaklaşımları paylaşmak amacıyla 250'den fazla "çözüm oturumu" düzenlendi.

'İnsanlar sonuç bekliyor'

BM Genel Sekreter Yardımcısı Amina Mohammed, sonuçların, sivil toplum, sendikalar, toplum liderleri, iş dünyası ve gençlik temsilcilerinin hafta boyunca dile getirdiği aciliyeti yansıttığını söyledi.

"Mesaj açıktı: İnsanlar bizden sadece bildiriler değil, cevaplar bekliyor," dedi. "Doha Siyasi Bildirgesi raflarda yerini alacak bir belge değil. İnsanları sürdürülebilir kalkınmanın merkezine yerleştirme taahhüdüdür."

Uygulamanın artık yoksulluğun azaltılmasına, gerçek istihdam yaratılmasına ve kimsenin geride bırakılmamasına odaklanması gerektiğini vurguladı. "Doha'da kapıyı açtık. Şimdi birlikte bu kapıdan geçmeliyiz" dedi.

'İnsanlara yatırım yapın'

Katar Büyükelçisi Alya Ahmed Saif Al-Thani, Zirve'ye ev sahipliği yapmanın ülkesinin eşitlik, onur ve kapsayıcılığın barış ve refah için elzem olduğuna olan inancını yansıttığını söyledi.

"İnsana yatırım, bir milletin yapabileceği en sürdürülebilir yatırımdır" diyen Katar'ın yurt içinde yaptığı sosyal harcamalara ve yurt dışında yaptığı uluslararası kalkınma ortaklıklarına dikkat çekti.

Önceliğin, taahhütlerin uluslararası iş birliği ve yenilikçi finansmanla desteklenerek politikaya aktarılması olduğunu vurguladı.

"Şu anda en önemli olan uygulama: Bu Zirve'nin sonuçları güçlü bir temel oluşturuyor” ifadesinde bulundu.

BM bölgesel organları takip sürecini destekleyecek.

Bölgesel ekonomik komisyonlar, ülkelerin taahhütlerini pratik önlemlere dönüştürmelerine yardımcı olacaklarını söyledi.

Avrupa Ekonomik Komisyonu, yaşlanma politikalarına, uygun fiyatlı konutlara, adil enerji geçişlerine ve daha iyi yoksulluk verilerine verilen desteği vurgulayarak, hükümetlerin en fazla risk altında olanlara ulaşan sistemler tasarlamalarına yardımcı oldu.

Afrika Ekonomik Komisyonu, kıtanın "gençlik potansiyeline" vurgu yaparak, Afrika Birliği ve bölgesel kurumlarla ortaklaşa eğitim, beceri, istihdam fırsatları ve girişimciliğe yatırım yapılması çağrısında bulundu.

Kaynak: BM Basın Açıklaması, Doha-Katar, New York, 7 Kasım 2025

Gayri resmi tercüme ve Haber: Bekir Metin, DSÖ Türkiye Eski Temsilcisi, Ankara, 7 Kasım 2025