BM Çevre Programı (UNEP) İcra Direktörü Inger AndersenBM Çevre Programı (UNEP) İcra Direktörü Inger Andersen (İngiliz), 15 Kasım 2024 Cuma günü Bakü'de düzenlenen COP29 İklim Zirvesinde, küresel ısınmayı kontrol altına alma şansına sahip olmak için metan emisyonlarının azalması gerektiği ve "hemen azalması gerektiği" konusunda uyardı.
Bu mesaj, BM'nin yeni yayınladığı “Metan 2024'e Bir Bakış” raporunda, son iki yılda önemli metan sızıntılarını tespit eden gelişmiş bir sistemin hükümetlere ve işletmelere 1.200 bildirim gönderdiğini, ancak bu bildirimlerin yalnızca yüzde birine yanıt verildiğini ortaya koymasının ardından geldi.
Inger Anderson, Metan Uyarı ve Müdahale Sistemi'nden (MARS) gelen duman uyarılarını vurgulayan raporun lansmanında; "Artık büyük sızıntıları tespit edip, bunları hızlı bir şekilde durdurabilecek kanıtlanmış bir sistemimiz var; genellikle basit onarımlarla. Bazı durumlarda cıvataları daha sıkı sıkmaktan bahsediyoruz" dedi.
BM Çevre Programı İcra Direktörünün uyarısı, bugün COP29'da gerçekleşen birçok önemli olaydan sadece biriydi. Son yıllık BM İklim Zirvesi 11 Kasım 2024 Pazartesi'den beri Azerbaycan'ın başkentinde devam ediyor ve uzmanlar ve hükümet müzakerecilerinin iklim finansmanı ve emisyon azaltımları konusunda zorlu görüşmelere hazır olduğu hafta sonuna doğru ilerliyor. Amaç, toplantının gelecek haftanın sonunda sona ermesiyle bir anlaşmaya varmaktır.
Metan nedir?
UNEP'e göre, insan kaynaklı metan emisyonları gezegenin şu anki ısınmasının yaklaşık üçte birinden sorumludur. Bu emisyonları azaltmak, yakın vadede küresel ısınmayı yavaşlatmanın en hızlı ve en uygun maliyetli yoludur ve kritik iklim hasarını önlemek için elzemdir.
İnsan kaynaklı metanın çoğunluğu üç sektörden kaynaklanmaktadır: Tarım, atık ve fosil yakıtlar. Kömür madenciliği, fosil yakıt sektöründeki emisyonların yüzde 12'sine katkıda bulunurken, petrol ve gazın çıkarılması, işlenmesi ve dağıtımı yüzde 23'ünü oluşturmaktadır.
Atık sektöründeki metan emisyonlarının yaklaşık %20'si atık su ve çöp sahalarından kaynaklanmaktadır. Son olarak, tarım sektöründeki emisyonların yaklaşık %32'si otlayan hayvanlardan ve gübreden kaynaklanırken, %8'i pirinç çiftçiliğinden kaynaklanmaktadır.
Birleşmiş Milletler Dünya Meteoroloji Örgütü'ne (WMO) göre, atmosferde şu anda sanayi öncesi dönemlere kıyasla yaklaşık 2,5 kat daha fazla metan bulunuyor ve emisyonlar son yıllarda artıyor.
Metan emisyonunu nasıl azaltabiliriz?
Metan, 'saldırgan bir sera gazı' olarak kabul edilse de, atmosferde daha kısa bir ömre sahip olması nedeniyle, daha iyi bilinen ısı tutucu gaz olan karbondioksit veya CO2'den daha kolay azaltılabiliyor.
UNEP liderliğindeki Uluslararası Metan Emisyonları Gözlemevi (IMEO) ve ileri teknoloji MARS sistemi, yapay zekâ (AI) ve uydu verilerini kullanarak gaz salınımlarını tespit ediyor ve endüstri ile ülkelerin büyük metan emisyonlarını belirlemesine ve bunlarla başa çıkmasına yardımcı oluyor.
UNEP İcra Direktörü Sayın Anderson, "Hükümetler ve petrol ve gaz şirketleri, bu konuda alması gereken tedbirlere cevaplar vermesi ve zorluğa laf kalabalığı yapmayı bırakmalılar" dedi.
Bunun yerine, sunulan önemli fırsatı fark etmeli ve "atmosfere iklim ısıtan metan püskürten sızıntıları tıkayarak uyarılara yanıt vermeye başlamalılar. Araçlar hazır, hedefler belirlendi - şimdi harekete geçme zamanı" dedi.
Yapılacak daha çok şey olsa da rapor, MARS gibi veri odaklı çözümlerin değerini kanıtlayan, ülkelerin ve şirketlerin yanıt verdiği örneklere dikkat çekiyor. 2024'te IMEO tesisi, Azerbaycan ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki büyük sızıntılardan kaynaklanan emisyonları azaltma eylemini doğruladı.
Cezayir ve Nijerya'da, MARS bildirimleri ve katılımı hükümetlerin ve petrol ve gaz şirketlerinin büyük metan sızıntılarını ele almak için doğrudan harekete geçmesine yol açtı. Örneğin, UNEP, Nijerya davasında altı aylık sızıntının bir yıl boyunca kullanılan 400.000 arabaya eşdeğer metan saldığını ve arızalı ekipmanı değiştirerek iki haftadan kısa sürede düzeltilebildiğini söylüyor.
Kaynak: BM Haberleri, Azerbaycan Bakü, 16 Kasım 2024
