78. Dünya sağlık Asamblesi
78. Dünya Sağlık Asamblesi Cenevre’de başladı. Pandemi Anlaşması oylanacak.
20 Mayıs 2025 | Bekir Metin | 78. Dünya sağlık Asamblesi
© DSÖ/Pierre Albouy: DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, İsviçre'nin Cenevre kentinde düzenlenen 78. Dünya Sağlık Asamblesi'ne hitap ediyor (19 Mayıs 2025).
Dünya Sağlık Asamblesi, yüksek riskli pandemi anlaşması oylaması ve küresel fon krizi ortasında açıldı.
78. Dünya Sağlık Asamblesi 19 Mayıs 2025 Pazartesi günü, dünyanın dört bir yanından gelen delegelerin artan sağlık, iklim ve finansal zorluklarla mücadele etmek ve bir sonraki salgını önlemek için küresel bir anlaşmayı sonuçlandırmak üzere Cenevre'de bir araya gelmesiyle, küresel dayanışmaya yönelik geniş bir çağrıyla başladı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, küresel istikrarsızlık ortamında bile üye devletlere ortak hedeflere odaklanmaları çağrısında bulundu.
Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Cenevre’deki Palais des Nations-Birleşmiş Milletler Binasın)'daki açılış konuşmasında, "Biz kendi çıkarlarımıza değil, dünyamızın 8 milyar nüfusuna hizmet etmek için buradayız" dedi. "Bizden sonra gelenlere; çocuklarımıza ve torunlarımıza bir miras bırakmak ve daha sağlıklı, daha barışçıl ve daha adil bir dünya için birlikte çalışmak. Bu mümkün."
DSÖ'nün en üst düzey karar alma organı olan Dünya Sağlık Asamblesi (Genel Kurulu), 27 Mayıs 2025'e kadar sürecek ve 194 Üye Devletin delegasyonlarını “Sağlık İçin Tek Dünya” teması altında bir araya getirecek.
Bu yılki gündemde yoğun bir şekilde müzakere edilen Pandemi Anlaşması'nın oylanması, bütçenin azaltılması teklifi ve iklim, çatışma, antimikrobiyal direnç ve dijital sağlık konularında tartışmalar yer alıyor.
Pandemi Önleme Odağı
DSÖ Genel Kurulu gündeminin temel maddelerinden biri, COVID-19'un erken evrelerinde görülen bölük-pörçük tepkilerin önlenmesini amaçlayan küresel bir anlaşma olan önerilen DSÖ Pandemi Anlaşmasıdır.
Anlaşma, DSÖ Üye Devletleri arasında üç yıl süren müzakerelerin sonucunda ortaya çıktı.
Dr. Tedros, "Bu gerçekten tarihi bir an," dedi. " Krizin ortasında ve önemli bir muhalefetle karşı karşıya kalsanız bile yorulmadan çalıştınız, asla pes etmediniz ve hedefinize ulaştınız".
Anlaşmaya ilişkin nihai oylamanın 20 Mayıs 2025 Salı günü yapılması bekleniyor.
Kabul edilirse, ülkelerin DSÖ'nün kurucu kuralları uyarınca yasal olarak bağlayıcı bir küresel sağlık anlaşmasını onaylamak için bir araya geldikleri yalnızca ikinci sefer olacak. İlki, küresel tütün salgınını engellemek için 2003'te kabul edilen Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesiydi.
2024 Sağlık Kontrolü
Dr. Tedros, konuşmasında DSÖ'nün 2024 Sonuç Raporu'ndan öne çıkan noktaları sunarak hem ilerlemeye hem de küresel sağlıkta devam eden eşitsizliklere dikkat çekti.
Tütün kontrolü konusunda, DSÖ Çerçeve Sözleşmesi'nin 20 yıl önce yürürlüğe girmesinden bu yana sigara içme yaygınlığında küresel olarak üçte bir oranında bir azalma olduğunu belirtti.
Geçtiğimiz yıl sade paketleme ve elektronik sigaralara getirilen kısıtlamalar gibi daha sıkı düzenlemeler getiren Fildişi Sahili, Umman ve Vietnam gibi ülkeleri övdü.
Beslenme konusunda, Dünya Sağlık Örgütü'nün israfa ilişkin yeni yönergelerine ve Afrika'da binlerce çiftçinin gıda ürünlerine geçişini destekleyen Tütünsüz Çiftlikler Girişimi'nin genişlemesine dikkat çekti.
Ayrıca, DSÖ'nün hava kirliliği ve iklime dayanıklı sağlık sistemleri konusundaki artan çalışmalarını vurguladı. Bunlar arasında, çok sayıda ülkede sağlık tesislerine güneş enerjisi kurmak için GAVİ ve UNICEF ile ortaklıklar kurulması da yer alıyor.
Anne ve çocuk sağlığı konusunda Dr. Tedros, duraklamış ilerlemeye dikkat çekti ve yenidoğan ölüm oranını azaltmak için yeni ulusal hızlandırma planlarını özetledi. Aşılama kapsamı artık küresel olarak çocukların %83'üne ulaşırken, 1974'te Genişletilmiş Aşılama Programı başlatıldığında bu oran %5'ten azdı.
"Hastalıkların ortadan kaldırılmasında altın bir çağ yaşıyoruz " diyen DSÖ Genel Direktörü, Cabo Verde, Mısır ve Gürcistan'ın sıtmadan ari olarak sertifikalandırılmasını, ihmal edilen tropikal hastalıklarda kaydedilen ilerlemeyi ve Botsvana'nın HIV'in anneden çocuğa geçmesini ortadan kaldırmada altın seviyeye ulaşan ilk ülke olarak tanınmasını örnek gösterdi.
DSÖ Bütçe Gerginliği
DSÖ'nün iç işleyişine değinen Dr. Tedros, örgütün mali durumuyla ilgili çarpıcı bir değerlendirmede bulundu.
"Önümüzdeki iki yılda 500 milyon ABD dolarından fazla bir maaş açığıyla karşı karşıyayız" dedi. "Azalmış bir iş gücü, azaltılmış bir iş kapsamı anlamına gelir".
Bu hafta, Üye Devletler değerlendirilen katkılarda önerilen yüzde 20'lik artış ve 2026-2027 için 5,3 milyar dolarlık önceki bir tekliften 4,2 milyar dolarlık azaltılmış bir Program Bütçesi hakkında oylama yapacaklar. Kesintiler, temel işlevleri korurken DSÖ'nün çalışmalarını mevcut finansman seviyeleriyle uyumlu hale getirme çabasını yansıtıyor.
Dr. Tedros, DSÖ'nün küçük bir bağışçı grubundan gönüllü tahsisli fonlara uzun süredir güvenmesinin onu savunmasız bıraktığını kabul etti. Üye Devletleri bütçe açığını yalnızca bir kriz olarak değil, aynı zamanda potansiyel bir dönüm noktası olarak görmeye çağırdı.
"Ya DSÖ'nün ne olduğu ve ne yaptığına dair hırslarımızı düşürmeliyiz ya da parayı toplamalıyız," dedi. "Hangisini seçeceğimi biliyorum".
DSÖ'nün bütçesi ile küresel harcama öncelikleri arasında keskin bir karşıtlık çizdi: "2,1 milyar ABD doları her sekiz saatte bir küresel askeri harcamaya eşdeğerdir; 2,1 milyar ABD doları bir gizli bombardıman uçağının fiyatıdır - insanları öldürmek için; 2,1 milyar ABD doları tütün endüstrisinin her yıl reklam ve tanıtım için harcadığı miktarın dörtte biridir. Ve yine, insanları öldüren bir ürün”. "Görünüşe göre birileri dünyamızda gerçekten değerli olan şeylerin fiyat etiketlerini değiştirmiş " dedi.
Acil Durumlar ve İtirazlar
DSÖ Genel Direktörü ayrıca, 89 ülkeyi kapsayan 2024'teki DSÖ'nün Acil Durum Operasyonlarını da ayrıntılı olarak anlattı. Bunlar arasında kolera, Ebola, mpox ve çocuk felci salgınlarına verilen yanıtlar ve Sudan, Ukrayna ve Gazze gibi çatışma bölgelerindeki insani müdahaleler yer alıyordu.
Gazze'de DSÖ'nün 2023 yılı sonundan bu yana 7 bin 300'den fazla tıbbi tahliyeyi desteklediğini ancak 10 binden fazla hastanın hala acil bakıma ihtiyaç duyduğunu söyledi.
Geleceğe bakış: Dönüşmüş bir KİM?
DSÖ Genel Direktörü, COVID-19 pandemisinden alınan derslerle şekillenen DSÖ’nün gelecekteki işleyişini anlatarak konuşmasını tamamladı. Yapay zekâ üzerindeki genişletilmiş çalışmalar ve 15 ülkeye mRNA teknolojisi transferi desteği de dahil olmak üzere pandemi istihbaratı, aşı geliştirme ve dijital sağlık alanındaki yeni girişimleri vurguladı.
DSÖ ayrıca yönetim kadrolarını azaltarak ve departmanları yeniden yapılandırarak DSÖ Sekretaryasını yeniledi. Dr. Tedros " Mevcut krizimiz bir fırsattır, birlikte başaracağız " diye konuşmasını sonlandırdı”.
Kaynak: BM Haberleri, Cenevre, 19 Mayıs 2025
Gayriresmi çeviri ve haber Bekir Metin, DSÖ Türkiye Eski Temsilcisi, 20 Mayıs 2025
Dünya Sağlık Asamblesi, yüksek riskli pandemi anlaşması oylaması ve küresel fon krizi ortasında açıldı.
78. Dünya Sağlık Asamblesi 19 Mayıs 2025 Pazartesi günü, dünyanın dört bir yanından gelen delegelerin artan sağlık, iklim ve finansal zorluklarla mücadele etmek ve bir sonraki salgını önlemek için küresel bir anlaşmayı sonuçlandırmak üzere Cenevre'de bir araya gelmesiyle, küresel dayanışmaya yönelik geniş bir çağrıyla başladı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, küresel istikrarsızlık ortamında bile üye devletlere ortak hedeflere odaklanmaları çağrısında bulundu.
Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Cenevre’deki Palais des Nations-Birleşmiş Milletler Binasın)'daki açılış konuşmasında, "Biz kendi çıkarlarımıza değil, dünyamızın 8 milyar nüfusuna hizmet etmek için buradayız" dedi. "Bizden sonra gelenlere; çocuklarımıza ve torunlarımıza bir miras bırakmak ve daha sağlıklı, daha barışçıl ve daha adil bir dünya için birlikte çalışmak. Bu mümkün."
DSÖ'nün en üst düzey karar alma organı olan Dünya Sağlık Asamblesi (Genel Kurulu), 27 Mayıs 2025'e kadar sürecek ve 194 Üye Devletin delegasyonlarını “Sağlık İçin Tek Dünya” teması altında bir araya getirecek.
Bu yılki gündemde yoğun bir şekilde müzakere edilen Pandemi Anlaşması'nın oylanması, bütçenin azaltılması teklifi ve iklim, çatışma, antimikrobiyal direnç ve dijital sağlık konularında tartışmalar yer alıyor.
Pandemi Önleme Odağı
DSÖ Genel Kurulu gündeminin temel maddelerinden biri, COVID-19'un erken evrelerinde görülen bölük-pörçük tepkilerin önlenmesini amaçlayan küresel bir anlaşma olan önerilen DSÖ Pandemi Anlaşmasıdır.
Anlaşma, DSÖ Üye Devletleri arasında üç yıl süren müzakerelerin sonucunda ortaya çıktı.
Dr. Tedros, "Bu gerçekten tarihi bir an," dedi. " Krizin ortasında ve önemli bir muhalefetle karşı karşıya kalsanız bile yorulmadan çalıştınız, asla pes etmediniz ve hedefinize ulaştınız".
Anlaşmaya ilişkin nihai oylamanın 20 Mayıs 2025 Salı günü yapılması bekleniyor.
Kabul edilirse, ülkelerin DSÖ'nün kurucu kuralları uyarınca yasal olarak bağlayıcı bir küresel sağlık anlaşmasını onaylamak için bir araya geldikleri yalnızca ikinci sefer olacak. İlki, küresel tütün salgınını engellemek için 2003'te kabul edilen Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesiydi.
2024 Sağlık Kontrolü
Dr. Tedros, konuşmasında DSÖ'nün 2024 Sonuç Raporu'ndan öne çıkan noktaları sunarak hem ilerlemeye hem de küresel sağlıkta devam eden eşitsizliklere dikkat çekti.
Tütün kontrolü konusunda, DSÖ Çerçeve Sözleşmesi'nin 20 yıl önce yürürlüğe girmesinden bu yana sigara içme yaygınlığında küresel olarak üçte bir oranında bir azalma olduğunu belirtti.
Geçtiğimiz yıl sade paketleme ve elektronik sigaralara getirilen kısıtlamalar gibi daha sıkı düzenlemeler getiren Fildişi Sahili, Umman ve Vietnam gibi ülkeleri övdü.
Beslenme konusunda, Dünya Sağlık Örgütü'nün israfa ilişkin yeni yönergelerine ve Afrika'da binlerce çiftçinin gıda ürünlerine geçişini destekleyen Tütünsüz Çiftlikler Girişimi'nin genişlemesine dikkat çekti.
Ayrıca, DSÖ'nün hava kirliliği ve iklime dayanıklı sağlık sistemleri konusundaki artan çalışmalarını vurguladı. Bunlar arasında, çok sayıda ülkede sağlık tesislerine güneş enerjisi kurmak için GAVİ ve UNICEF ile ortaklıklar kurulması da yer alıyor.
Anne ve çocuk sağlığı konusunda Dr. Tedros, duraklamış ilerlemeye dikkat çekti ve yenidoğan ölüm oranını azaltmak için yeni ulusal hızlandırma planlarını özetledi. Aşılama kapsamı artık küresel olarak çocukların %83'üne ulaşırken, 1974'te Genişletilmiş Aşılama Programı başlatıldığında bu oran %5'ten azdı.
"Hastalıkların ortadan kaldırılmasında altın bir çağ yaşıyoruz " diyen DSÖ Genel Direktörü, Cabo Verde, Mısır ve Gürcistan'ın sıtmadan ari olarak sertifikalandırılmasını, ihmal edilen tropikal hastalıklarda kaydedilen ilerlemeyi ve Botsvana'nın HIV'in anneden çocuğa geçmesini ortadan kaldırmada altın seviyeye ulaşan ilk ülke olarak tanınmasını örnek gösterdi.
DSÖ Bütçe Gerginliği
DSÖ'nün iç işleyişine değinen Dr. Tedros, örgütün mali durumuyla ilgili çarpıcı bir değerlendirmede bulundu.
"Önümüzdeki iki yılda 500 milyon ABD dolarından fazla bir maaş açığıyla karşı karşıyayız" dedi. "Azalmış bir iş gücü, azaltılmış bir iş kapsamı anlamına gelir".
Bu hafta, Üye Devletler değerlendirilen katkılarda önerilen yüzde 20'lik artış ve 2026-2027 için 5,3 milyar dolarlık önceki bir tekliften 4,2 milyar dolarlık azaltılmış bir Program Bütçesi hakkında oylama yapacaklar. Kesintiler, temel işlevleri korurken DSÖ'nün çalışmalarını mevcut finansman seviyeleriyle uyumlu hale getirme çabasını yansıtıyor.
Dr. Tedros, DSÖ'nün küçük bir bağışçı grubundan gönüllü tahsisli fonlara uzun süredir güvenmesinin onu savunmasız bıraktığını kabul etti. Üye Devletleri bütçe açığını yalnızca bir kriz olarak değil, aynı zamanda potansiyel bir dönüm noktası olarak görmeye çağırdı.
"Ya DSÖ'nün ne olduğu ve ne yaptığına dair hırslarımızı düşürmeliyiz ya da parayı toplamalıyız," dedi. "Hangisini seçeceğimi biliyorum".
DSÖ'nün bütçesi ile küresel harcama öncelikleri arasında keskin bir karşıtlık çizdi: "2,1 milyar ABD doları her sekiz saatte bir küresel askeri harcamaya eşdeğerdir; 2,1 milyar ABD doları bir gizli bombardıman uçağının fiyatıdır - insanları öldürmek için; 2,1 milyar ABD doları tütün endüstrisinin her yıl reklam ve tanıtım için harcadığı miktarın dörtte biridir. Ve yine, insanları öldüren bir ürün”. "Görünüşe göre birileri dünyamızda gerçekten değerli olan şeylerin fiyat etiketlerini değiştirmiş " dedi.
Acil Durumlar ve İtirazlar
DSÖ Genel Direktörü ayrıca, 89 ülkeyi kapsayan 2024'teki DSÖ'nün Acil Durum Operasyonlarını da ayrıntılı olarak anlattı. Bunlar arasında kolera, Ebola, mpox ve çocuk felci salgınlarına verilen yanıtlar ve Sudan, Ukrayna ve Gazze gibi çatışma bölgelerindeki insani müdahaleler yer alıyordu.
Gazze'de DSÖ'nün 2023 yılı sonundan bu yana 7 bin 300'den fazla tıbbi tahliyeyi desteklediğini ancak 10 binden fazla hastanın hala acil bakıma ihtiyaç duyduğunu söyledi.
Geleceğe bakış: Dönüşmüş bir KİM?
DSÖ Genel Direktörü, COVID-19 pandemisinden alınan derslerle şekillenen DSÖ’nün gelecekteki işleyişini anlatarak konuşmasını tamamladı. Yapay zekâ üzerindeki genişletilmiş çalışmalar ve 15 ülkeye mRNA teknolojisi transferi desteği de dahil olmak üzere pandemi istihbaratı, aşı geliştirme ve dijital sağlık alanındaki yeni girişimleri vurguladı.
DSÖ ayrıca yönetim kadrolarını azaltarak ve departmanları yeniden yapılandırarak DSÖ Sekretaryasını yeniledi. Dr. Tedros " Mevcut krizimiz bir fırsattır, birlikte başaracağız " diye konuşmasını sonlandırdı”.
Kaynak: BM Haberleri, Cenevre, 19 Mayıs 2025
Gayriresmi çeviri ve haber Bekir Metin, DSÖ Türkiye Eski Temsilcisi, 20 Mayıs 2025
