78. Dünya sağlık Asamblesi
78. Dünya Sağlık Asamblesinde görüşülen konular ve verilen kararlar (24 Mayıs 2025)
25 Mayıs 2025 | Bekir Metin | 78. Dünya sağlık Asamblesi
İlk nadir hastalıklar çözümü eşitliği ve katılımı vurguluyor
DSÖ’ne Üye Devletler 24 Mayıs 2025 tarihinde, hiçbir hastanın geride kalmamasını sağlamak amacıyla nadir hastalıkları küresel sağlık önceliği ilan eden çığır açıcı bir kararı kabul etti. Karar, dünya çapında 300 milyondan fazla insanın, çoğu çocuklukta başlayan ve önemli fiziksel, duygusal ve mali zorluklara yol açabilen 7000'den fazla nadir hastalıktan biriyle yaşadığını kabul ediyor.
Karar, ülkeleri nadir hastalıkları ulusal sağlık planlamasına entegre etmeye, evrensel sağlık kapsamı aracılığıyla tanı ve bakımı iyileştirmeye, kapsayıcı politikaları teşvik etmeye ve inovasyonu, araştırmayı ve uygun fiyatlı tedaviye erişimi hızlandırmaya çağırıyor. Daha da önemlisi, Karar, DSÖ'nün, tüm etkilenen bireyler için eşitlik, kapsayıcılık ve bakıma erişim yönünde ilerlemeyi yönlendirecek ölçülebilir hedeflerle nadir hastalıklar konusunda kapsamlı bir 10 yıllık küresel eylem planı geliştirmesini zorunlu kılıyor.
Ülkeler küresel sağlık finansmanı acil durumunu ele almak için kararı onayladı
78. Dünya Sağlık Asamblesi, küresel olarak sağlık finansmanını güçlendirmeye yönelik yeni bir kararı onaylayarak, insan merkezli birincil sağlık bakımını ilerletmek yoluyla evrensel sağlık kapsamı (UHC) sağlama konusundaki taahhütlerini yeniden teyit etti. Bu, dış yardımın 2025'te potansiyel olarak %40 oranında azalması, sağlık için cepten yapılan harcamaların artması ve birçok ülkede sağlık hizmetlerindeki kesintiler nedeniyle kritik bir anda geldi. Bu şok, düşük ve orta gelirli ekonomilerdeki zaten gergin sağlık sistemlerini vuran küresel bir sağlık finansmanı acil durumuna yol açtı.
Yeni Karar, Üye Devletlerin, sağlık finansmanını güçlendirmek için iç bütçelere sağlık için daha fazla kaynak ayırmaları ve toplum sağlığı üzerinde en büyük olumlu etkiyi yaratmak amacıyla kamu mali yönetim sistemlerini iyileştirmeleri için atmaları gereken adımları ana hatlarıyla belirtiyor.
Hızla değişen manzara, DSÖ için yenilenmiş bir rolü de gerekli kılıyor; bu rol, hem yerel hem de küresel sağlık finansmanı mimarilerinin ülke öz yeterliliğine ve UHC için sürdürülebilir ilerlemeye doğru kaymasına yardımcı olacak.
DSÖ, Kararda belirtilen öncelikleri, veri analitiği, politika ve normlar ile izleme ve hesap verebilirlik konularındaki teknik temel işlevlerini daha da güçlendirerek işlevsel hale getirecektir. DSÖ ayrıca, herkes için kaliteli, uygun fiyatlı ve eşitlikçi sağlık hizmeti sunan dayanıklı sağlık sistemlerinin temel taşı olarak kamu finansmanını güçlendirmek için ülkelerle çalışmaya devam edecektir.
Ülkeler, bilim odaklı sağlık politikasını ve uygulamasını artırmaya yönelik kararı destekliyor
Kanıta dayalı sağlık sistemlerini güçlendirme yolunda önemli bir adım olarak Üye Devletler, yüksek kaliteli bilimsel kanıtlara dayalı kamu sağlığı rehberliğinin geliştirilmesi ve uyarlanması için ulusal kapasitelerin artırılmasına yönelik bir kararı onayladı.
Karar, ülkelerin bağlam-spesifik veri ve rehberliği üretme, kullanma ve ölçeklendirme becerisindeki kalıcı boşluklara yanıt veriyor; bunlar, eşitlikçi sağlık sonuçlarını iyileştirmenin önündeki temel engellerdir. Karar, hükümetleri düzenleyici çerçeveler, dijital araçlar ve yerel araştırmalar dahil olmak üzere ulusal rehber geliştirmeyi destekleyen sistemlere yatırım yapmaya çağırıyor.
Ayrıca, DSÖ'yü normatif ürünlerinde en yüksek standartları sürdürmeye ve Üye Devletlerin bu araçları ülke düzeyinde uyarlamalarına ve uygulamalarına destek olmaya çağırıyor. Sınır ötesi iş birliğini teşvik etmek ve bölgesel bilim kapasitesi oluşturmak için küresel bir çerçeve ve eylem planı geliştirilecek. Bu Karar, DSÖ'nün rehberliğinin kliniklerde, topluluklarda ve dünya çapındaki sağlık sistemlerinde gerçek dünya etkisine yol açmasını sağlamaya yönelik yenilenmiş bir küresel bağlılığı işaret ediyor.
Üye Devletler cilt hastalıklarını küresel bir halk sağlığı önceliği olarak kabul ediyor
78. Dünya Sağlık Asamblesi'nde 24 Mayıs 2025 tarihinde "Küresel bir halk sağlığı önceliği olarak cilt hastalıkları" konulu bir karar kabul edildi. Karar, Üye Devletlerin, öncelikle cildi etkileyen tüm durumların yanı sıra sistemik ancak cilt belirtileriyle ilişkili olanların yükünü ele alma konusundaki oybirliğiyle bağlılığını ifade ediyor.
Karar, acil eylem gerektiren kritik boşluklar tarafından yönlendiriliyor. Cilt hastalıkları, sıklıkla damgalanmaya, ayrımcılığa ve duygusal sıkıntıya yol açan en görünür sağlık koşulları arasındadır. Ancak doğru bir şekilde tanınıp yorumlandığında, cilt belirtileri çok çeşitli hastalıkların erken tespitini sağlayabilir.
Önemli yüklerine rağmen, cilt rahatsızlıklarına ilişkin farkındalık düşük kalmaya-hem sağlık çalışanları hem de genel halk arasında- devam ediyor. Zayıf gözetim sistemleri, gerçek halk sağlığı etkilerini daha da gizliyor. Özellikle, az sayıda yaygın cilt rahatsızlığı, herhangi bir toplumdaki vakaların büyük çoğunluğunu oluşturuyor.
Uygun eğitim, ilaçlar ve destekle, yerel sağlık ekipleri bu durumları etkili bir şekilde yönetebilir; birincil bakımı güçlendirebilir ve evrensel sağlık kapsamına doğru ilerlemeyi hızlandırabilir. Bu görevi kolaylaştırmak için, DSÖ hem hizmet sunumunu hem de verimliliği iyileştiren entegre yaklaşımlar geliştirdi ve destekledi, örneğin: Cilt kaynaklı ihmal edilmiş tropikal hastalıklara yönelik stratejik çerçeve.
Karar, tüm cilt hastalıkları genelinde ülke düzeyinde koordineli bir eylem çağrısında bulunuyor: güçlendirilmiş finansman ve insan kaynakları, gözetim, kapasite geliştirme, laboratuvar teşhis kapasiteleri, temel ilaçlara erişim, diğer programlarla entegrasyon, yenilikçi hizmet sunum modelleri ve araştırma. Karar ayrıca, DSÖ'nün küresel, bölgesel ve ülke düzeylerinde cilt hastalıklarına karşı dönüştürücü değişimi kolaylaştırma ve faaliyetleri ölçeklendirme konusunda liderliğini talep ediyor.
Endonezya'nın Güneydoğu Asya Bölgesi'nden Batı Pasifik Bölgesi'ne yeniden atanması ile ilgili karar kabul edildi.
Üye Devletler (23 Mayıs 2025 Cuma öğleden sonra Komite B'nin beşinci toplantısında) Endonezya Hükümeti'nin Endonezya'nın Güneydoğu Asya Bölgesi'nden Batı Pasifik Bölgesi'ne yeniden atanması talebini ele aldı. Komite B raporu not etti ve Endonezya'nın DSÖ Batı Pasifik Bölgesi'nin bir parçası olacağını kararlaştıran önerilen Kararı onayladı.
Kaynak: Dünya Sağlık Asamblesi, Cenevre Merkezi, 25 Mayıs 2025
Gayriresmi çeviri ve haber Bekir Metin, DSÖ Türkiye Eski Temsilcisi, 25 Mayıs 2025
DSÖ’ne Üye Devletler 24 Mayıs 2025 tarihinde, hiçbir hastanın geride kalmamasını sağlamak amacıyla nadir hastalıkları küresel sağlık önceliği ilan eden çığır açıcı bir kararı kabul etti. Karar, dünya çapında 300 milyondan fazla insanın, çoğu çocuklukta başlayan ve önemli fiziksel, duygusal ve mali zorluklara yol açabilen 7000'den fazla nadir hastalıktan biriyle yaşadığını kabul ediyor.
Karar, ülkeleri nadir hastalıkları ulusal sağlık planlamasına entegre etmeye, evrensel sağlık kapsamı aracılığıyla tanı ve bakımı iyileştirmeye, kapsayıcı politikaları teşvik etmeye ve inovasyonu, araştırmayı ve uygun fiyatlı tedaviye erişimi hızlandırmaya çağırıyor. Daha da önemlisi, Karar, DSÖ'nün, tüm etkilenen bireyler için eşitlik, kapsayıcılık ve bakıma erişim yönünde ilerlemeyi yönlendirecek ölçülebilir hedeflerle nadir hastalıklar konusunda kapsamlı bir 10 yıllık küresel eylem planı geliştirmesini zorunlu kılıyor.
Ülkeler küresel sağlık finansmanı acil durumunu ele almak için kararı onayladı
78. Dünya Sağlık Asamblesi, küresel olarak sağlık finansmanını güçlendirmeye yönelik yeni bir kararı onaylayarak, insan merkezli birincil sağlık bakımını ilerletmek yoluyla evrensel sağlık kapsamı (UHC) sağlama konusundaki taahhütlerini yeniden teyit etti. Bu, dış yardımın 2025'te potansiyel olarak %40 oranında azalması, sağlık için cepten yapılan harcamaların artması ve birçok ülkede sağlık hizmetlerindeki kesintiler nedeniyle kritik bir anda geldi. Bu şok, düşük ve orta gelirli ekonomilerdeki zaten gergin sağlık sistemlerini vuran küresel bir sağlık finansmanı acil durumuna yol açtı.
Yeni Karar, Üye Devletlerin, sağlık finansmanını güçlendirmek için iç bütçelere sağlık için daha fazla kaynak ayırmaları ve toplum sağlığı üzerinde en büyük olumlu etkiyi yaratmak amacıyla kamu mali yönetim sistemlerini iyileştirmeleri için atmaları gereken adımları ana hatlarıyla belirtiyor.
Hızla değişen manzara, DSÖ için yenilenmiş bir rolü de gerekli kılıyor; bu rol, hem yerel hem de küresel sağlık finansmanı mimarilerinin ülke öz yeterliliğine ve UHC için sürdürülebilir ilerlemeye doğru kaymasına yardımcı olacak.
DSÖ, Kararda belirtilen öncelikleri, veri analitiği, politika ve normlar ile izleme ve hesap verebilirlik konularındaki teknik temel işlevlerini daha da güçlendirerek işlevsel hale getirecektir. DSÖ ayrıca, herkes için kaliteli, uygun fiyatlı ve eşitlikçi sağlık hizmeti sunan dayanıklı sağlık sistemlerinin temel taşı olarak kamu finansmanını güçlendirmek için ülkelerle çalışmaya devam edecektir.
Ülkeler, bilim odaklı sağlık politikasını ve uygulamasını artırmaya yönelik kararı destekliyor
Kanıta dayalı sağlık sistemlerini güçlendirme yolunda önemli bir adım olarak Üye Devletler, yüksek kaliteli bilimsel kanıtlara dayalı kamu sağlığı rehberliğinin geliştirilmesi ve uyarlanması için ulusal kapasitelerin artırılmasına yönelik bir kararı onayladı.
Karar, ülkelerin bağlam-spesifik veri ve rehberliği üretme, kullanma ve ölçeklendirme becerisindeki kalıcı boşluklara yanıt veriyor; bunlar, eşitlikçi sağlık sonuçlarını iyileştirmenin önündeki temel engellerdir. Karar, hükümetleri düzenleyici çerçeveler, dijital araçlar ve yerel araştırmalar dahil olmak üzere ulusal rehber geliştirmeyi destekleyen sistemlere yatırım yapmaya çağırıyor.
Ayrıca, DSÖ'yü normatif ürünlerinde en yüksek standartları sürdürmeye ve Üye Devletlerin bu araçları ülke düzeyinde uyarlamalarına ve uygulamalarına destek olmaya çağırıyor. Sınır ötesi iş birliğini teşvik etmek ve bölgesel bilim kapasitesi oluşturmak için küresel bir çerçeve ve eylem planı geliştirilecek. Bu Karar, DSÖ'nün rehberliğinin kliniklerde, topluluklarda ve dünya çapındaki sağlık sistemlerinde gerçek dünya etkisine yol açmasını sağlamaya yönelik yenilenmiş bir küresel bağlılığı işaret ediyor.
Üye Devletler cilt hastalıklarını küresel bir halk sağlığı önceliği olarak kabul ediyor
78. Dünya Sağlık Asamblesi'nde 24 Mayıs 2025 tarihinde "Küresel bir halk sağlığı önceliği olarak cilt hastalıkları" konulu bir karar kabul edildi. Karar, Üye Devletlerin, öncelikle cildi etkileyen tüm durumların yanı sıra sistemik ancak cilt belirtileriyle ilişkili olanların yükünü ele alma konusundaki oybirliğiyle bağlılığını ifade ediyor.
Karar, acil eylem gerektiren kritik boşluklar tarafından yönlendiriliyor. Cilt hastalıkları, sıklıkla damgalanmaya, ayrımcılığa ve duygusal sıkıntıya yol açan en görünür sağlık koşulları arasındadır. Ancak doğru bir şekilde tanınıp yorumlandığında, cilt belirtileri çok çeşitli hastalıkların erken tespitini sağlayabilir.
Önemli yüklerine rağmen, cilt rahatsızlıklarına ilişkin farkındalık düşük kalmaya-hem sağlık çalışanları hem de genel halk arasında- devam ediyor. Zayıf gözetim sistemleri, gerçek halk sağlığı etkilerini daha da gizliyor. Özellikle, az sayıda yaygın cilt rahatsızlığı, herhangi bir toplumdaki vakaların büyük çoğunluğunu oluşturuyor.
Uygun eğitim, ilaçlar ve destekle, yerel sağlık ekipleri bu durumları etkili bir şekilde yönetebilir; birincil bakımı güçlendirebilir ve evrensel sağlık kapsamına doğru ilerlemeyi hızlandırabilir. Bu görevi kolaylaştırmak için, DSÖ hem hizmet sunumunu hem de verimliliği iyileştiren entegre yaklaşımlar geliştirdi ve destekledi, örneğin: Cilt kaynaklı ihmal edilmiş tropikal hastalıklara yönelik stratejik çerçeve.
Karar, tüm cilt hastalıkları genelinde ülke düzeyinde koordineli bir eylem çağrısında bulunuyor: güçlendirilmiş finansman ve insan kaynakları, gözetim, kapasite geliştirme, laboratuvar teşhis kapasiteleri, temel ilaçlara erişim, diğer programlarla entegrasyon, yenilikçi hizmet sunum modelleri ve araştırma. Karar ayrıca, DSÖ'nün küresel, bölgesel ve ülke düzeylerinde cilt hastalıklarına karşı dönüştürücü değişimi kolaylaştırma ve faaliyetleri ölçeklendirme konusunda liderliğini talep ediyor.
Endonezya'nın Güneydoğu Asya Bölgesi'nden Batı Pasifik Bölgesi'ne yeniden atanması ile ilgili karar kabul edildi.
Üye Devletler (23 Mayıs 2025 Cuma öğleden sonra Komite B'nin beşinci toplantısında) Endonezya Hükümeti'nin Endonezya'nın Güneydoğu Asya Bölgesi'nden Batı Pasifik Bölgesi'ne yeniden atanması talebini ele aldı. Komite B raporu not etti ve Endonezya'nın DSÖ Batı Pasifik Bölgesi'nin bir parçası olacağını kararlaştıran önerilen Kararı onayladı.
Kaynak: Dünya Sağlık Asamblesi, Cenevre Merkezi, 25 Mayıs 2025
Gayriresmi çeviri ve haber Bekir Metin, DSÖ Türkiye Eski Temsilcisi, 25 Mayıs 2025
