Sağlık acil durum hazırlığı ve müdahalesinin güçlendirilmesi
78. Dünya Sağlık Asamblesi, 21-22 Mayıs 2025 tarihleri arasında DSÖ’nün sağlık acil durumlarındaki çalışmalarını görüştü. Geçtiğimiz yıl boyunca DSÖ, 89 ülke ve bölgede, kolera ve mpox'un küresel salgınları da dahil olmak üzere 51 derecelendirilmiş acil duruma müdahale etti - uluslararası endişe kaynağı olan bir halk sağlığı acil durumu - ve çok sayıda insani kriz. 28 sağlık kümesinde 900'den fazla ortakla çalışan DSÖ, insani ortamlarda 72 milyon kişiye sağlık yardımı sağlamaya yardımcı oldu. Yeni acil durumların yaklaşık %60'ı iklimle ilgiliydi ve iklim değişikliğinin artan sağlık etkilerini vurguladı.
Üye Devletler, DSÖ Genel Direktörünün sağlık acil durum önleme, hazırlık, müdahale ve dayanıklılık (HEPR) çerçevesinin uygulanmasına ilişkin raporunu not etti. Raporda, işbirlikli hastalık gözetimi, toplum koruma, güvenli ve ölçeklenebilir bakım, tıbbi karşı önlemlere erişim ve acil durum koordinasyonu gibi temel alanlarda kaydedilen ilerleme özetlendi ve yetersiz ve öngörülemeyen finansmanın dünya çapında sağlık sistemleri için önemli bir risk oluşturduğu vurgulandı.
Temsilciler, DSÖ'nün Sağlık Acil Durumları Programı için Bağımsız Gözetim ve Danışma Komitesi'nin (IOAC) raporunu not etti. Rapor, DSÖ’nün acil durumlardaki çalışmalarını güçlendirmeyi amaçlayan Genel Direktöre çeşitli öneriler sunuyor. IOAC Başkanı, DSÖ'nün liderliğini - özellikle de Sağlık Acil Durumları Programı'nın görevden ayrılan İcra Direktörü Dr. Mike Ryan'ın liderliğini - küresel sağlıktaki önemli rolü ve katkıları nedeniyle takdir etti.
Genel Direktör ayrıca DSÖ Asamblesine, Üye Devletlerin sağlık acil durumlarına hazırlıklarını değerlendirmeleri için benzersiz bir süreç olan Evrensel Sağlık ve Hazırlık İncelemesi (UHPR) hakkında rapor verdi. UHPR, COVID-19 salgınından alınan erken derslere yanıt olarak gönüllü, ülke liderliğindeki bir mekanizma olarak Kasım 2020'de başlatıldı.
Uluslararası Sağlık Mevzuatı küresel sağlık güvenliğinin temel taşı olmaya devam ediyor
Üye Devletler, sınırları aşma potansiyeli olan halk sağlığı olaylarının ve acil durumların yönetiminde ülkelerin hak ve yükümlülüklerini özetleyen Uluslararası Sağlık Tüzüğü'nün (2005) uygulanmasında kaydedilen ilerlemeye ilişkin Genel Direktör raporunu not ettiler.
DSÖ, 2024 yılında halk sağlığı riskleriyle ilgili 1,2 milyondan fazla ham sinyali değerlendirdi ve potansiyel veya gerçek uluslararası halk sağlığı etkileri olan 429 olayı belirleyip doğruladı.
Bir ülke hariç tüm ülkeler DSÖ Genel kurul Toplantısına kendi değerlendirme raporlarını sundular. Hazırlık ve müdahale kapasitelerini güçlendirmek için çok sayıda ortak dış değerlendirme, eylem sonrası ve eylem içi inceleme ve eğitim gerçekleştirildi.
DSÖ’ne üye 194 Devlet, Genel Direktörün Filistin'i Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) hakkında bilgilendirme kararının DSÖ Genel Kurul Toplantısında kabul edilmesini önerdi. Bu, Filistin'in Tüzük'e Taraf Devlet olma isteğini ifade etmesinden önceki bir adımdır. Bu, geçen yıl Dünya Sağlık Asamblesi'nde Filistin'in DSÖ'ye katılımını Birleşmiş Milletlere katılımıyla uyumlu hale getirme kararının ardından geldi.
Dünya Sağlık Asamblesi ayrıca, Genel Direktör tarafından COVID-19 (Nisan 2026'ya kadar geçerli) ve mpox (maymun çiçeği) (Ağustos 2025'e kadar geçerli) konusunda yayımlanan Daimî Tavsiyelerini de not etti.
2024 Yılı Dünya Sağlık Asamblesi'nde Üye Devletler, COVID-19 salgınından alınan derslerden yararlanarak Yönetmeliklerde tarihi değişiklikler kabul ettiler. Değişikliklerin Eylül 2025'te yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Üye Devletler, salgınları ve pandemileri kontrol altına almak için halk sağlığı ve sosyal önlemler konusunda araştırma yapılmasını talep ediyor
Üye Devletler, halk sağlığı ve sosyal önlemlerle ilgili bir kararı onaylayarak bu müdahaleler üzerine araştırma tabanının güçlendirilmesini talep etti. Halk sağlığı ve sosyal önlemler, bulaşıcı bir hastalığın yayılmasını azaltmak ve hastane yatışlarını ve ölümleri düşürmek için kullanılan ilaç dışı müdahalelerdir. Örnekler arasında hastalık taramaları, kişisel hijyen önlemleri ve insanların bir araya gelme veya seyahat etme biçimlerini değiştirmek yer alır. Bu önlemler, ülkelerin COVID-19 salgını sırasında tedavi, teşhis ve aşı geliştirmeleri ve dağıtmaları için zaman kazanmalarında önemli bir rol oynadı, ancak bu önlemlerin etkinliğine ilişkin kanıt tabanı sınırlı kalmaya devam ediyor.
DSÖ'nün Ukrayna ve mülteci barındıran ülkelerdeki sağlık ihtiyaçlarına yanıtı
Delegeler, DSÖ Genel Direktörünün, Rusya Federasyonu'nun Ukrayna'ya yönelik saldırganlığıyla tetiklenen sağlık acil durumuna DSÖ'nün yanıtına ilişkin bir kararın uygulanmasına ilişkin raporunu not ettiler. 2024 yılında DSÖ, Ukrayna'da tahmini 4,7 milyon kişiye sağlık desteği ve komşu ülkelerde 400.000'den fazla mülteciye ulaştı. DSÖ, Ukrayna genelindeki sağlık tesislerine 32,5 milyon ABD dolarından fazla ilaç, tıbbi ekipman ve malzeme ve mülteci barındıran ülkelere 4,9 milyon ABD dolarından fazla malzeme ve ekipman teslim etti. 24 Şubat 2022'den bu yana, sağlık hizmetlerine yönelik toplam 2254 saldırı doğrulandı ve 710 yaralanma ve 208 ölümle sonuçlandı.
Üye Devletler ilgili kararlar üzerinde oy kullandı. Ukrayna ve diğer ülkeler tarafından önerilen taslak karar, diğer şeylerin yanı sıra Ukrayna'nın sağlık sistemini restore etmeye ve güçlendirmeye devam etmek için onaylandı. Rusya Federasyonu ve diğer ülkeler tarafından önerilen taslak karara yönelik önerilen değişiklikler reddedildi.
Doğu Kudüs de dahil olmak üzere işgal altındaki Filistin topraklarında sağlık koşulları
Delegeler, DSÖ Genel Direktörünün işgal altındaki Filistin topraklarındaki mevcut sağlık koşullarına ilişkin raporunu, Gazze Şeridi'nin yaygın yerinden edilme, yıkım ve ölümle birlikte benzeri görülmemiş bir insani krizle karşı karşıya olduğunu belirtti. Sağlık sistemi saldırılar, kritik ilaç, malzeme ve yakıt kıtlığı ve kısıtlı erişim nedeniyle ciddi şekilde bozuldu. Raporda, 1 Ocak 2024 ile 28 Şubat 2025 arasında Gazze Şeridi'nde sağlık hizmetlerine yönelik 376 saldırının bildirildiği, bunun sonucunda 286 ölüm ve 591 yaralanma olduğu belirtildi.
Batı Şeria'daki sağlık krizi, Ocak 2025'ten bu yana daha da kötüleşti; artan şiddet ve sağlık hizmetlerine erişimi engelleyen daha sıkı hareket kısıtlamaları yaşandı.
DSÖ'nün yanıtı temel sağlık hizmetleri, halk sağlığı gözetimi, hastalık önleme ve kontrolü, malzeme ve lojistik sağlanması ve ortak koordinasyona odaklandı. Raporda acil ateşkes, tüm rehinelerin serbest bırakılması, sınırsız insani erişim ve sağlık koruması ihtiyacı vurgulandı.
Üye Devletler raporu not etti ve DSÖ'nün zor koşullar altında sağlık hizmetlerinin devamlılığına yönelik çabalarını takdir etti. Delegeler buna eşlik eden bir kararı onayladı.
Kaynak: DSÖ Genel Kurul Toplantısı-WHA78, Cenevre, 23 Mayıs 2025
Gayriresmi çeviri ve haber Bekir Metin, DSÖ Türkiye Eski Temsilcisi, 24 Mayıs 2025
78. Dünya Sağlık Asamblesi, 21-22 Mayıs 2025 tarihleri arasında DSÖ’nün sağlık acil durumlarındaki çalışmalarını görüştü. Geçtiğimiz yıl boyunca DSÖ, 89 ülke ve bölgede, kolera ve mpox'un küresel salgınları da dahil olmak üzere 51 derecelendirilmiş acil duruma müdahale etti - uluslararası endişe kaynağı olan bir halk sağlığı acil durumu - ve çok sayıda insani kriz. 28 sağlık kümesinde 900'den fazla ortakla çalışan DSÖ, insani ortamlarda 72 milyon kişiye sağlık yardımı sağlamaya yardımcı oldu. Yeni acil durumların yaklaşık %60'ı iklimle ilgiliydi ve iklim değişikliğinin artan sağlık etkilerini vurguladı.
Üye Devletler, DSÖ Genel Direktörünün sağlık acil durum önleme, hazırlık, müdahale ve dayanıklılık (HEPR) çerçevesinin uygulanmasına ilişkin raporunu not etti. Raporda, işbirlikli hastalık gözetimi, toplum koruma, güvenli ve ölçeklenebilir bakım, tıbbi karşı önlemlere erişim ve acil durum koordinasyonu gibi temel alanlarda kaydedilen ilerleme özetlendi ve yetersiz ve öngörülemeyen finansmanın dünya çapında sağlık sistemleri için önemli bir risk oluşturduğu vurgulandı.
Temsilciler, DSÖ'nün Sağlık Acil Durumları Programı için Bağımsız Gözetim ve Danışma Komitesi'nin (IOAC) raporunu not etti. Rapor, DSÖ’nün acil durumlardaki çalışmalarını güçlendirmeyi amaçlayan Genel Direktöre çeşitli öneriler sunuyor. IOAC Başkanı, DSÖ'nün liderliğini - özellikle de Sağlık Acil Durumları Programı'nın görevden ayrılan İcra Direktörü Dr. Mike Ryan'ın liderliğini - küresel sağlıktaki önemli rolü ve katkıları nedeniyle takdir etti.
Genel Direktör ayrıca DSÖ Asamblesine, Üye Devletlerin sağlık acil durumlarına hazırlıklarını değerlendirmeleri için benzersiz bir süreç olan Evrensel Sağlık ve Hazırlık İncelemesi (UHPR) hakkında rapor verdi. UHPR, COVID-19 salgınından alınan erken derslere yanıt olarak gönüllü, ülke liderliğindeki bir mekanizma olarak Kasım 2020'de başlatıldı.
Uluslararası Sağlık Mevzuatı küresel sağlık güvenliğinin temel taşı olmaya devam ediyor
Üye Devletler, sınırları aşma potansiyeli olan halk sağlığı olaylarının ve acil durumların yönetiminde ülkelerin hak ve yükümlülüklerini özetleyen Uluslararası Sağlık Tüzüğü'nün (2005) uygulanmasında kaydedilen ilerlemeye ilişkin Genel Direktör raporunu not ettiler.
DSÖ, 2024 yılında halk sağlığı riskleriyle ilgili 1,2 milyondan fazla ham sinyali değerlendirdi ve potansiyel veya gerçek uluslararası halk sağlığı etkileri olan 429 olayı belirleyip doğruladı.
Bir ülke hariç tüm ülkeler DSÖ Genel kurul Toplantısına kendi değerlendirme raporlarını sundular. Hazırlık ve müdahale kapasitelerini güçlendirmek için çok sayıda ortak dış değerlendirme, eylem sonrası ve eylem içi inceleme ve eğitim gerçekleştirildi.
DSÖ’ne üye 194 Devlet, Genel Direktörün Filistin'i Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) hakkında bilgilendirme kararının DSÖ Genel Kurul Toplantısında kabul edilmesini önerdi. Bu, Filistin'in Tüzük'e Taraf Devlet olma isteğini ifade etmesinden önceki bir adımdır. Bu, geçen yıl Dünya Sağlık Asamblesi'nde Filistin'in DSÖ'ye katılımını Birleşmiş Milletlere katılımıyla uyumlu hale getirme kararının ardından geldi.
Dünya Sağlık Asamblesi ayrıca, Genel Direktör tarafından COVID-19 (Nisan 2026'ya kadar geçerli) ve mpox (maymun çiçeği) (Ağustos 2025'e kadar geçerli) konusunda yayımlanan Daimî Tavsiyelerini de not etti.
2024 Yılı Dünya Sağlık Asamblesi'nde Üye Devletler, COVID-19 salgınından alınan derslerden yararlanarak Yönetmeliklerde tarihi değişiklikler kabul ettiler. Değişikliklerin Eylül 2025'te yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Üye Devletler, salgınları ve pandemileri kontrol altına almak için halk sağlığı ve sosyal önlemler konusunda araştırma yapılmasını talep ediyor
Üye Devletler, halk sağlığı ve sosyal önlemlerle ilgili bir kararı onaylayarak bu müdahaleler üzerine araştırma tabanının güçlendirilmesini talep etti. Halk sağlığı ve sosyal önlemler, bulaşıcı bir hastalığın yayılmasını azaltmak ve hastane yatışlarını ve ölümleri düşürmek için kullanılan ilaç dışı müdahalelerdir. Örnekler arasında hastalık taramaları, kişisel hijyen önlemleri ve insanların bir araya gelme veya seyahat etme biçimlerini değiştirmek yer alır. Bu önlemler, ülkelerin COVID-19 salgını sırasında tedavi, teşhis ve aşı geliştirmeleri ve dağıtmaları için zaman kazanmalarında önemli bir rol oynadı, ancak bu önlemlerin etkinliğine ilişkin kanıt tabanı sınırlı kalmaya devam ediyor.
DSÖ'nün Ukrayna ve mülteci barındıran ülkelerdeki sağlık ihtiyaçlarına yanıtı
Delegeler, DSÖ Genel Direktörünün, Rusya Federasyonu'nun Ukrayna'ya yönelik saldırganlığıyla tetiklenen sağlık acil durumuna DSÖ'nün yanıtına ilişkin bir kararın uygulanmasına ilişkin raporunu not ettiler. 2024 yılında DSÖ, Ukrayna'da tahmini 4,7 milyon kişiye sağlık desteği ve komşu ülkelerde 400.000'den fazla mülteciye ulaştı. DSÖ, Ukrayna genelindeki sağlık tesislerine 32,5 milyon ABD dolarından fazla ilaç, tıbbi ekipman ve malzeme ve mülteci barındıran ülkelere 4,9 milyon ABD dolarından fazla malzeme ve ekipman teslim etti. 24 Şubat 2022'den bu yana, sağlık hizmetlerine yönelik toplam 2254 saldırı doğrulandı ve 710 yaralanma ve 208 ölümle sonuçlandı.
Üye Devletler ilgili kararlar üzerinde oy kullandı. Ukrayna ve diğer ülkeler tarafından önerilen taslak karar, diğer şeylerin yanı sıra Ukrayna'nın sağlık sistemini restore etmeye ve güçlendirmeye devam etmek için onaylandı. Rusya Federasyonu ve diğer ülkeler tarafından önerilen taslak karara yönelik önerilen değişiklikler reddedildi.
Doğu Kudüs de dahil olmak üzere işgal altındaki Filistin topraklarında sağlık koşulları
Delegeler, DSÖ Genel Direktörünün işgal altındaki Filistin topraklarındaki mevcut sağlık koşullarına ilişkin raporunu, Gazze Şeridi'nin yaygın yerinden edilme, yıkım ve ölümle birlikte benzeri görülmemiş bir insani krizle karşı karşıya olduğunu belirtti. Sağlık sistemi saldırılar, kritik ilaç, malzeme ve yakıt kıtlığı ve kısıtlı erişim nedeniyle ciddi şekilde bozuldu. Raporda, 1 Ocak 2024 ile 28 Şubat 2025 arasında Gazze Şeridi'nde sağlık hizmetlerine yönelik 376 saldırının bildirildiği, bunun sonucunda 286 ölüm ve 591 yaralanma olduğu belirtildi.Batı Şeria'daki sağlık krizi, Ocak 2025'ten bu yana daha da kötüleşti; artan şiddet ve sağlık hizmetlerine erişimi engelleyen daha sıkı hareket kısıtlamaları yaşandı.
DSÖ'nün yanıtı temel sağlık hizmetleri, halk sağlığı gözetimi, hastalık önleme ve kontrolü, malzeme ve lojistik sağlanması ve ortak koordinasyona odaklandı. Raporda acil ateşkes, tüm rehinelerin serbest bırakılması, sınırsız insani erişim ve sağlık koruması ihtiyacı vurgulandı.
Üye Devletler raporu not etti ve DSÖ'nün zor koşullar altında sağlık hizmetlerinin devamlılığına yönelik çabalarını takdir etti. Delegeler buna eşlik eden bir kararı onayladı.
Kaynak: DSÖ Genel Kurul Toplantısı-WHA78, Cenevre, 23 Mayıs 2025
Gayriresmi çeviri ve haber Bekir Metin, DSÖ Türkiye Eski Temsilcisi, 24 Mayıs 2025
