Ateşkes
DSÖ Genel Direktörünün 2025 yılı için ilk küresel medya açıklaması
17 Ocak 2025 | Bekir Metin | Ateşkes
DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhonam Ghebreyesus, 16 Ocak 2025 tarihinde Cenevre’de Dünya kamuoyuna yaptığı ilk küresel basın toplantısında yaptığı konuşma.
Günaydın, iyi günler ve iyi akşamlar, Mutlu Yıllar ve 2025 yılı için ilk küresel medya brifingimize hoş geldiniz.
Bildiğiniz gibi benim için 2024 yılı, eve dönüş uçuşumu beklerken İsrail'in Sana' daki havaalanına saldırmasıyla Yemen'den kıl payı kurtulmamla sona erdi.
Sol kulağımda hala çınlama sorunum var. Doktorum bunun aylarca sürebileceğini söyledi, ancak yakında geçeceğini umuyorum.
Şanslıydım, ancak kulağımdaki çınlama, aralarında DSÖ'deki meslektaşlarımın, BM'deki meslektaşlarımın ve genel olarak insani yardım çalışanlarının da bulunduğu, dünyanın dört bir yanındaki çatışmalarda çok sayıda insanın her gün yaşadığı tehdidin sürekli bir hatırlatıcısı.
Dün (16 Ocak 2025) İsrail ile Hamas'ın ateşkes ve rehinelerin serbest bırakılması konusunda anlaştığına dair duyuru, yeni yıla başlarken umabileceğimiz en iyi haberdi.
Bu haberi büyük bir rahatlamayla karşılıyoruz, ancak çatışmada hayatını kaybedenler için artık çok geç olmasından dolayı üzüntü duyuyoruz. Ayrıca, daha önce de yalancı şafaklar gördüğümüz ve anlaşmanın henüz doğrulanmadığı göz önüne alındığında ihtiyatlı davranıyoruz.
Anlaşma pazar günü (19 Ocak 2025) yürürlüğe girecek olsa da, her iki taraf da ateşkes konusunda kararlıysa ateşkesin derhal başlaması gerekiyor.
İsrail kabinesini anlaşmayı onaylamaya, tüm tarafları da anlaşmaya saygı gösterip uygulamaya davet ediyoruz.
Bu anlaşmanın, İsrailliler ile Filistinliler arasındaki ilişkinin tarihindeki en karanlık bölümün sonu olmasını içtenlikle umuyoruz.
DSÖ, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra da Gazze halkının acil sağlık ihtiyaçlarını karşılamaya ve Gazze'nin sağlık sisteminin yeniden inşasını desteklemeye kararlıdır.
Bu çok büyük bir girişim olacak. Gazze'deki hastanelerin yarısından azı çalışmalarını sürdürebiliyor.
Ancak çatışma başladığından beri söylediğim gibi, en iyi ilaç barıştır. O halde şifa başlasın- sadece Gazze için değil, İsrail için de. Barış herkesin çıkarınadır.
Bu anlaşmanın bu yıl tek anlaşma olmayacağını ve Ukrayna, Sudan, Haiti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Myanmar ve diğer yerlerdeki savaşların ve güvensizliğin de sona ereceğini umuyoruz.
Sudan'da yaklaşık iki yıldır süren iç savaş ve felaket boyutundaki yerinden edilmeler nedeniyle sağlık tesislerinin yüzde 70'i işlevsiz hale geldi.
Ukrayna'da ise, yaklaşık üç yıllık savaş süresince sağlık hizmetlerine yönelik 2000'den fazla saldırı, önemli hasara yol açtı ve umutları eritti.
Her iki ülkede de DSÖ olarak sağlık sisteminin muazzam ihtiyaçları karşılayabilmesi için elimizden geleni yapıyoruz.
Ve çatışmalar, DSÖ'nün müdahale ettiği tek acil durum değil.
Geçtiğimiz yıl 89 ülkede 51 acil duruma müdahale ettik: çatışmalar, salgınlar, iklimle ilgili felaketler ve daha fazlası.
DSÖ, 2025 yılında 300 milyondan fazla insanın acil insani yardıma ihtiyaç duyacağını tahmin ediyor.
Dünya Sağlık Örgütü bugün, bildiğimiz acil durumlar için hayat kurtarıcı çalışmalarımızı desteklemek ve yeni krizlere hızla tepki vermek amacıyla 1,5 milyar ABD doları tutarında yıllık Sağlık Acil Durumu Çağrısını başlattı.
Geçmişte DSÖ'nün çalışmalarını cömertçe destekleyen çok sayıda bağışçıya teşekkür ediyoruz.
Bir kez daha, dünyanın en savunmasız insanları sağlık ve umut için bize ve size güveniyor.
===
Geçtiğimiz Cuma günü (10 Ocak), Dünya Sağlık Örgütü Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti' nde Marburg virüsü hastalığına dair şüpheli vakalara ilişkin raporlar aldı.
Şu ana kadar kuzeybatıdaki Kagera bölgesinin iki ilçesinde sekiz ölüm de dahil olmak üzere dokuz vaka bildirildi.
Bölgede, meyve yarasaları da dahil olmak üzere virüs için rezervuar olduğu bilinen hayvanlar yaşıyor ve aynı bölgede Mart 2023'te bir Marburg salgını yaşandı.
Ulusal hızlı müdahale ekipleri konuşlandırıldı, Kagera bölgesinde mobil bir laboratuvar kuruldu ve tedavi ünitelerinin kurulduğu bildirildi.
DSÖ hükümeti destekliyor ve ihtiyaç duyulan her türlü desteği sağlamayı teklif ettik.
Hükümetimizi, topladığı numuneleri uluslararası referans laboratuvarlarına göndermeye ve normal prosedüre uygun olarak ek numuneler almaya teşvik ediyoruz.
DSÖ, ulusal ve bölgesel düzeyde riski yüksek, küresel düzeyde ise düşük olarak değerlendiriyor.
Marburg hastalığının daha fazla yayılmasını önlemek, enfekte olanlara bakım sağlamak ve salgını kontrol altına almak için tavsiyelerde bulunduk.
Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti'nde ilgili giriş noktalarında ve sınır bölgelerinde gözetimin güçlendirilmesini ve komşu ülkelerin vakaları tespit etme, izole etme ve tedavi etme konusundaki hazırlıklarını artırmalarını öneriyoruz.
DSÖ şu anda seyahat ve ticarette kısıtlamalara karşı tavsiyede bulunuyor.
===
Şimdi H5 kuş gribinin dünya çapındaki yayılımına bakalım.
Geçtiğimiz yıl ABD'de 66, Kamboçya'da 10, Vietnam'da 2 ve Avustralya, Kanada ve Çin'de birer H5 vakası bildirilmişti.
Bu, 2015'ten bu yana bildirilen en yüksek insan vakası sayısı.
Bu yıl şu ana kadar ABD'de 1 ölüm olmak üzere 2 vaka, Kamboçya'da ise 1 ölüm bildirildi.
Bu vakaların hemen hemen hepsi enfekte süt sığırları veya kümes hayvanları ile ilişkilidir.
H5N1 virüsü özellikle endişe verici çünkü 2003 yılında ilk insan vakaları bildirildiğinden bu yana, bulaştığı kişilerin neredeyse yarısının ölümüne yol açtı.
Neyse ki H5N1 henüz insanlar arasında kolayca bulaşma yeteneğini geliştirmedi. Ancak bu sadece zaman meselesi olabilir.
Bir hayvandan diğerine veya bir insana olan her bulaşma, virüsün mutasyona uğraması veya diğer grip virüsleriyle karışması için bir fırsattır.
Bu nedenle virüsün hayvanlar arasında kontrolsüz bir şekilde yayılmasına izin verilmemesi zorunludur.
DSÖ, H5 tehdidini küresel çapta yönetmek için Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü ile Tek Sağlık yaklaşımı kapsamında yakın bir şekilde çalışmaktadır.
Tüm ülkeleri çiftliklerde biyogüvenliği, test ve gözetimi güçlendirmeye ve risk altında olabilecek çiftlik işçilerine kişisel koruyucu ekipman sağlamaya çağırıyoruz.
Ayrıca hayvanlarda H5 salgını görülen tüm ülkeleri, viral örnekleri ve dizileri Dünya Sağlık Örgütü Küresel Grip Gözetim ve Müdahale Sistemi (GISRS) ile paylaşmaya çağırıyoruz.
===
Son olarak bu ay dünyanın birçok ülkesinde rahim ağzı kanserine karşı farkındalık çalışmaları yapılıyor.
Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde kadınlarda en sık görülen dördüncü kanser türü olup, her yıl yaklaşık 660.000 vaka ve 350.000 ölüme neden olmaktadır.
Oysa rahim ağzı kanseri erken teşhis edildiğinde önlenebilen ve tedavi edilebilen az sayıdaki kanserden biridir.
Vakaların ve ölümlerin çoğu aşı, tarama ve tedaviye erişimi olmayan düşük ve orta gelirli ülkelerde meydana geliyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 17 Kasım 2020'de rahim ağzı kanserinin ortadan kaldırılmasına yönelik küresel bir girişim başlattı.
O tarihten bu yana onlarca ülke hastalığı önlemek için aşı üretti ve birçoğu da yeni nesil teşhis yöntemlerini uygulamaya koyuyor.
Tüm kızlara ve kadınlara aşı, test ve tedavilere erişim sağlayabilirsek, rahim ağzı kanserini ortadan kaldırmak mümkün olabilir.
Dünya Sağlık Günü'nde 2025 yılının teması rahim ağzı kanserinin önlenmesi, anne sağlığını geliştirme ve koruma konusunda Dünya Sağlık Örgütü'nün çalışmalarının bir parçası olacaktır.
Kaynak: DSÖ Basın Bülteni, Cenevre, 16 Ocak 2025
Haber Bekir Metin, DSÖ Türkiye Eski Temsilcisi, Ankara
Günaydın, iyi günler ve iyi akşamlar, Mutlu Yıllar ve 2025 yılı için ilk küresel medya brifingimize hoş geldiniz.
Bildiğiniz gibi benim için 2024 yılı, eve dönüş uçuşumu beklerken İsrail'in Sana' daki havaalanına saldırmasıyla Yemen'den kıl payı kurtulmamla sona erdi.
Sol kulağımda hala çınlama sorunum var. Doktorum bunun aylarca sürebileceğini söyledi, ancak yakında geçeceğini umuyorum.
Şanslıydım, ancak kulağımdaki çınlama, aralarında DSÖ'deki meslektaşlarımın, BM'deki meslektaşlarımın ve genel olarak insani yardım çalışanlarının da bulunduğu, dünyanın dört bir yanındaki çatışmalarda çok sayıda insanın her gün yaşadığı tehdidin sürekli bir hatırlatıcısı.
Dün (16 Ocak 2025) İsrail ile Hamas'ın ateşkes ve rehinelerin serbest bırakılması konusunda anlaştığına dair duyuru, yeni yıla başlarken umabileceğimiz en iyi haberdi.
Bu haberi büyük bir rahatlamayla karşılıyoruz, ancak çatışmada hayatını kaybedenler için artık çok geç olmasından dolayı üzüntü duyuyoruz. Ayrıca, daha önce de yalancı şafaklar gördüğümüz ve anlaşmanın henüz doğrulanmadığı göz önüne alındığında ihtiyatlı davranıyoruz.
Anlaşma pazar günü (19 Ocak 2025) yürürlüğe girecek olsa da, her iki taraf da ateşkes konusunda kararlıysa ateşkesin derhal başlaması gerekiyor.
İsrail kabinesini anlaşmayı onaylamaya, tüm tarafları da anlaşmaya saygı gösterip uygulamaya davet ediyoruz.
Bu anlaşmanın, İsrailliler ile Filistinliler arasındaki ilişkinin tarihindeki en karanlık bölümün sonu olmasını içtenlikle umuyoruz.
DSÖ, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra da Gazze halkının acil sağlık ihtiyaçlarını karşılamaya ve Gazze'nin sağlık sisteminin yeniden inşasını desteklemeye kararlıdır.
Bu çok büyük bir girişim olacak. Gazze'deki hastanelerin yarısından azı çalışmalarını sürdürebiliyor.
Ancak çatışma başladığından beri söylediğim gibi, en iyi ilaç barıştır. O halde şifa başlasın- sadece Gazze için değil, İsrail için de. Barış herkesin çıkarınadır.
Bu anlaşmanın bu yıl tek anlaşma olmayacağını ve Ukrayna, Sudan, Haiti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Myanmar ve diğer yerlerdeki savaşların ve güvensizliğin de sona ereceğini umuyoruz.
Sudan'da yaklaşık iki yıldır süren iç savaş ve felaket boyutundaki yerinden edilmeler nedeniyle sağlık tesislerinin yüzde 70'i işlevsiz hale geldi.
Ukrayna'da ise, yaklaşık üç yıllık savaş süresince sağlık hizmetlerine yönelik 2000'den fazla saldırı, önemli hasara yol açtı ve umutları eritti.
Her iki ülkede de DSÖ olarak sağlık sisteminin muazzam ihtiyaçları karşılayabilmesi için elimizden geleni yapıyoruz.
Ve çatışmalar, DSÖ'nün müdahale ettiği tek acil durum değil.
Geçtiğimiz yıl 89 ülkede 51 acil duruma müdahale ettik: çatışmalar, salgınlar, iklimle ilgili felaketler ve daha fazlası.
DSÖ, 2025 yılında 300 milyondan fazla insanın acil insani yardıma ihtiyaç duyacağını tahmin ediyor.
Dünya Sağlık Örgütü bugün, bildiğimiz acil durumlar için hayat kurtarıcı çalışmalarımızı desteklemek ve yeni krizlere hızla tepki vermek amacıyla 1,5 milyar ABD doları tutarında yıllık Sağlık Acil Durumu Çağrısını başlattı.
Geçmişte DSÖ'nün çalışmalarını cömertçe destekleyen çok sayıda bağışçıya teşekkür ediyoruz.
Bir kez daha, dünyanın en savunmasız insanları sağlık ve umut için bize ve size güveniyor.
===
Geçtiğimiz Cuma günü (10 Ocak), Dünya Sağlık Örgütü Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti' nde Marburg virüsü hastalığına dair şüpheli vakalara ilişkin raporlar aldı.
Şu ana kadar kuzeybatıdaki Kagera bölgesinin iki ilçesinde sekiz ölüm de dahil olmak üzere dokuz vaka bildirildi.
Bölgede, meyve yarasaları da dahil olmak üzere virüs için rezervuar olduğu bilinen hayvanlar yaşıyor ve aynı bölgede Mart 2023'te bir Marburg salgını yaşandı.
Ulusal hızlı müdahale ekipleri konuşlandırıldı, Kagera bölgesinde mobil bir laboratuvar kuruldu ve tedavi ünitelerinin kurulduğu bildirildi.
DSÖ hükümeti destekliyor ve ihtiyaç duyulan her türlü desteği sağlamayı teklif ettik.
Hükümetimizi, topladığı numuneleri uluslararası referans laboratuvarlarına göndermeye ve normal prosedüre uygun olarak ek numuneler almaya teşvik ediyoruz.
DSÖ, ulusal ve bölgesel düzeyde riski yüksek, küresel düzeyde ise düşük olarak değerlendiriyor.
Marburg hastalığının daha fazla yayılmasını önlemek, enfekte olanlara bakım sağlamak ve salgını kontrol altına almak için tavsiyelerde bulunduk.
Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti'nde ilgili giriş noktalarında ve sınır bölgelerinde gözetimin güçlendirilmesini ve komşu ülkelerin vakaları tespit etme, izole etme ve tedavi etme konusundaki hazırlıklarını artırmalarını öneriyoruz.
DSÖ şu anda seyahat ve ticarette kısıtlamalara karşı tavsiyede bulunuyor.
===
Şimdi H5 kuş gribinin dünya çapındaki yayılımına bakalım.
Geçtiğimiz yıl ABD'de 66, Kamboçya'da 10, Vietnam'da 2 ve Avustralya, Kanada ve Çin'de birer H5 vakası bildirilmişti.
Bu, 2015'ten bu yana bildirilen en yüksek insan vakası sayısı.
Bu yıl şu ana kadar ABD'de 1 ölüm olmak üzere 2 vaka, Kamboçya'da ise 1 ölüm bildirildi.
Bu vakaların hemen hemen hepsi enfekte süt sığırları veya kümes hayvanları ile ilişkilidir.
H5N1 virüsü özellikle endişe verici çünkü 2003 yılında ilk insan vakaları bildirildiğinden bu yana, bulaştığı kişilerin neredeyse yarısının ölümüne yol açtı.
Neyse ki H5N1 henüz insanlar arasında kolayca bulaşma yeteneğini geliştirmedi. Ancak bu sadece zaman meselesi olabilir.
Bir hayvandan diğerine veya bir insana olan her bulaşma, virüsün mutasyona uğraması veya diğer grip virüsleriyle karışması için bir fırsattır.
Bu nedenle virüsün hayvanlar arasında kontrolsüz bir şekilde yayılmasına izin verilmemesi zorunludur.
DSÖ, H5 tehdidini küresel çapta yönetmek için Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü ile Tek Sağlık yaklaşımı kapsamında yakın bir şekilde çalışmaktadır.
Tüm ülkeleri çiftliklerde biyogüvenliği, test ve gözetimi güçlendirmeye ve risk altında olabilecek çiftlik işçilerine kişisel koruyucu ekipman sağlamaya çağırıyoruz.
Ayrıca hayvanlarda H5 salgını görülen tüm ülkeleri, viral örnekleri ve dizileri Dünya Sağlık Örgütü Küresel Grip Gözetim ve Müdahale Sistemi (GISRS) ile paylaşmaya çağırıyoruz.
===
Son olarak bu ay dünyanın birçok ülkesinde rahim ağzı kanserine karşı farkındalık çalışmaları yapılıyor.
Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde kadınlarda en sık görülen dördüncü kanser türü olup, her yıl yaklaşık 660.000 vaka ve 350.000 ölüme neden olmaktadır.
Oysa rahim ağzı kanseri erken teşhis edildiğinde önlenebilen ve tedavi edilebilen az sayıdaki kanserden biridir.
Vakaların ve ölümlerin çoğu aşı, tarama ve tedaviye erişimi olmayan düşük ve orta gelirli ülkelerde meydana geliyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 17 Kasım 2020'de rahim ağzı kanserinin ortadan kaldırılmasına yönelik küresel bir girişim başlattı.
O tarihten bu yana onlarca ülke hastalığı önlemek için aşı üretti ve birçoğu da yeni nesil teşhis yöntemlerini uygulamaya koyuyor.
Tüm kızlara ve kadınlara aşı, test ve tedavilere erişim sağlayabilirsek, rahim ağzı kanserini ortadan kaldırmak mümkün olabilir.
Dünya Sağlık Günü'nde 2025 yılının teması rahim ağzı kanserinin önlenmesi, anne sağlığını geliştirme ve koruma konusunda Dünya Sağlık Örgütü'nün çalışmalarının bir parçası olacaktır.
Kaynak: DSÖ Basın Bülteni, Cenevre, 16 Ocak 2025
Haber Bekir Metin, DSÖ Türkiye Eski Temsilcisi, Ankara
