DSÖ Orta Doğu'daki Savaş Küresel Durum Raporu Yayınladı

DSÖ Genel Bakışı

Bu rapor Ortadoğu'daki çatışmaya (savaşa) ilişkin 26 Mart 2026 tarihinde yayınlanan DSÖ'nün ilk küresel kamuoyu bilgilendirme raporudur. DSÖ'nün Doğu Akdeniz ve Avrupa Bölgelerindeki etkilenen ülkelerden sağlık durumunu ve operasyonel güncellemelerini, ayrıca DSÖ'nün küresel müdahale faaliyetlerini ve önceliklerini kapsamaktadır.

Akut sağlık tehditleri

Etkilenen bölge genelinde DSÖ, başlıca sağlık risklerini travma, yaralanmalar ve sakatlık; özellikle yerinden edilmiş kişiler için bulaşıcı olmayan hastalıkların yönetimi de dahil olmak üzere sağlık hizmetlerine sürekli erişim ve barınaklarda hastalıkların yayılma potansiyeli; tuzdan arındırma tesislerine yapılan grevlerle ilişkili riskler ve insanların güvenli suya erişiminin azalması olarak değerlendirmektedir. Kimyasal, biyolojik, radyolojik veya nükleer (KBRN) bir olayın sağlık sonuçları doğurma potansiyeli; havaların ısınmasıyla birlikte ortaya çıkan ısıya bağlı hastalıklar; ruh sağlığı sorunları ve solunum yolu hastalıkları.

Çatışmanın acil sağlık etkilerine ek olarak, İran, Bahreyn ve Suudi Arabistan'daki petrol depolama tesislerine ve rafinerilerine yapılan saldırılar hava kirliliği ve daha geniş bölgesel çevresel maruz kalma konusunda endişeleri artırıyor ve yakıt kıtlığı sağlık sistemlerinin işlevselliğini etkileyebilir.

Birden fazla ülkede sağlık hizmetlerine yönelik saldırılar, sağlık çalışanlarının ölümüne yol açmış ve olaya bağlı olarak kısa ve bazen uzun vadede bakıma erişimi azaltmada daha geniş sonuçlar doğurmuştur.

Tedarik zincirlerindeki aksamalar, artan ulaşım maliyetleri ve enerji piyasasındaki değişkenlik, tedarik zincirleri genelinde zincirleme etkilere yol açabilir ve temel ilaçlara ve malzemelere erişimi sınırlayabilir.

DSÖ yanıtı

DSÖ, sağlık otoritelerinden gelen eğitimden malzeme teminine kadar uzanan destek taleplerine yanıt vererek, sığınaklar için hastalık gözetim sistemlerini genişleterek, diğer sağlık ortaklarıyla koordinasyon sağlayarak ve sağlık hizmetlerine yönelik saldırılar hakkında rapor vererek bu tehditleri mümkün olduğunca azaltmaktadır.

DSÖ, BM ve diğer ortaklarla birlikte, insani tıbbi malzeme tedarik zincirlerindeki aksaklıkları azaltmak, küresel ihtiyaçları karşılamaya devam etmek ve ihtiyaçların en acil olduğu yerlere malzeme ulaştırmak için alternatif güzergahlar ve tedarik noktaları belirlemek için çalışmaktadır.

Ortadoğu'da Çatışmanın Tırmanması-Küresel Durum Raporu #1, 26 Mart 202

AKUT SAĞLIK TEHDİTLERİ

Etkilenen bölge genelinde, DSÖ başlıca sağlık risklerini travma, yaralanmalar ve sakatlık; özellikle yerinden edilmiş kişiler için bulaşıcı olmayan hastalıkların yönetimi de dahil olmak üzere sağlık hizmetlerine sürekli erişim ve barınaklarda hastalıkların yayılma potansiyeli; tuz arıtma tesislerine yapılan saldırılarla ilişkili riskler ve insanların güvenli suya erişiminin azalması; sağlık sonuçları olan kimyasal, biyolojik, radyolojik veya nükleer (KBRN) bir olayın potansiyeli; havanın ısınmasıyla birlikte ortaya çıkan ısıya bağlı hastalıklar; ruh sağlığı sorunları ve solunum yolu hastalıkları olarak değerlendirmektedir.

Çatışmanın acil sağlık etkilerine ek olarak, İran, Bahreyn ve Suudi Arabistan'daki petrol depolama tesislerine ve rafinerilerine yapılan saldırılar hava kirliliği ve daha geniş bölgesel çevresel maruz kalma konusunda endişeleri artırmakta ve yakıt kıtlığı sağlık sistemlerinin işlevselliğini etkileyebilir.

Birden fazla ülkede sağlık hizmetlerine yönelik saldırılar sağlık çalışanlarının ölümüne yol açmış ve olaya bağlı olarak kısa ve bazen daha uzun vadede sağlık hizmetlerine erişimi azaltmada daha geniş sonuçlar doğurmuştur.

Tedarik zincirlerindeki aksamalar, artan ulaşım maliyetleri ve enerji piyasasındaki değişkenlik, tedarik zincirleri genelinde zincirleme etkilere yol açabilir ve temel ilaçlara ve malzemelere erişimi sınırlayabilir.

DSÖ'NÜN YANITI

DSÖ, sağlık otoritelerinden gelen eğitimden malzeme teminine kadar uzanan destek taleplerine yanıt vererek, sığınaklar için hastalık gözetim sistemlerini genişleterek, diğer sağlık ortaklarıyla koordinasyon sağlayarak ve sağlık hizmetlerine yönelik saldırıları raporlayarak bu tehditleri mümkün olduğunca azaltmaya çalışmaktadır. BM ve diğer ortaklarla birlikte çalışan DSÖ, insani tıbbi malzeme tedarik zincirlerindeki aksamaları azaltmakta, küresel ihtiyaçları karşılamaya devam etmek ve ihtiyaçların en acil olduğu yerlere malzeme ulaştırmak için alternatif güzergahlar ve tedarik noktaları belirlemektedir.

---------------------------------

ÜLKELERDE ÖNE ÇIKAN SAĞLIK SORUNLARI

İRAN

Durum

Sağlık yetkilileri, sağlık sisteminin zorlanmaya devam ettiğini, hareket halindeki insanların sağlığının ise endişe kaynağı olduğunu bildiriyor. Yukarıdaki tehditlere ek olarak, DSÖ kızamık salgını tehdidini yüksek olarak değerlendirdi.

DSÖ yanıtı

İran'daki DSÖ ekipleri, ulusal sağlık yetkilileriyle yakın temas halindedir. Talepleri üzerine, ruh sağlığı ve psikososyal destek alanlarındaki müdahaleyi destekliyor ve çocuk felci, difteri, rotavirüs ve hepatit B dahil olmak üzere öncelikli aşıların teminini destekliyoruz.

LÜBNAN

Durum

Sağlık sistemi şu anda, acil durum yönetimi, triyaj ve sevk açısından idare edebiliyor; bu durum kısmen son yıllarda sağlık çalışanlarının toplu acil durum yönetimi konusunda eğitilmesine ve planlama ve tedarik yönetimine yapılan yatırımları yansıtıyor. Ancak, durum kötüleşirse, sağlık sistemi daha da zorlanacaktır. Yerinden edilmiş kişilerin sağlığı da endişe kaynağıdır; bu durum onların yaşadığı stresin yanı sıra, akut veya devam eden sağlık sorunları için bakıma erişememe olasılığı da söz konusudur.

DSÖ yanıtı

Özellikle su, sanitasyon ve hijyene erişimin sınırlı olduğu aşırı kalabalık barınaklarda hastalık salgınları riskini azaltmak için DSÖ, insanların ihtiyaç duydukları bakımı hızlı bir şekilde alabilmeleri ve hastalıkların yayılmasını azaltabilmeleri için ulusal sağlık otoritelerini hastalık gözetimi ve erken uyarı sistemlerini geliştirmeleri konusunda desteklemektedir.

Avrupa Birliği tarafından desteklenen DSÖ'nün hayat kurtarıcı ve uzuv kurtarıcı bakım için hastane ağı, Suriyeli mülteciler ve göçmen işçiler arasında çatışmayla ilgili travmaların yönetimini de içerecek şekilde genişletilmiştir. Ağ, halihazırda çatışmayla ilgili yaralılara bakım sağlayan hastanelere ek olarak 18 kamu hastanesi ve altı özel sevk hastanesini içermektedir.

24 Mart'ta ECHO destekli bir charter uçuşuyla Lübnan'a tıbbi malzeme teslim edildi. Sevkiyat, travma malzemeleri, aşılar, insülin ve temel ilaçları içermektedir. Bunlar, 500 hasta için 1000 travma prosedürünü destekleyecektir.

DOĞU AKDENİZ BÖLGESİNDEKİ DİĞER ÜLKELER (Afganistan, Bahreyn, Irak, Ürdün, Umman, işgal altındaki Filistin Toprakları, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri, Yemen)

Durum

Bölgedeki ülkeler genelinde sağlık sistemleri faal durumda ve hazırlık odaklı olup, ulusal yetkililer acil durum planlarını devreye sokarak çevresel ve radyolojik risklerin izlenmesini güçlendirmektedir.

Suriye'de, Lübnan'dan sınır ötesi gelenler (17 Mart 2026 itibariyle 140.000'den fazla kişi) sınır bölgelerinde sağlık hizmetlerine olan ihtiyacı artırırken, Irak'ta gelişen güvenlik durumu ve hareket kısıtlamaları hastaneler ve hastalık gözetim faaliyetleri üzerinde baskı oluşturmaktadır.

DSÖ yanıtı

DSÖ, hazırlık önlemlerini gözden geçirmek ve sağlık sistemlerinin hazır olmasını sağlamak için Sağlık Bakanlıkları ve ulusal ortaklarla birlikte çalışmaktadır.

Doğu Akdeniz bölgesindeki durum hakkında daha ayrıntılı bilgi için lütfen şu adresi ziyaret edin: https://www.emro.who.int/emergencies/ Orta Doğu Çatışması/

------------------------------

İSRAİL

Durum

Sağlık sistemi tam acil durum modunda olup, tüm hastaneler ve hastane öncesi planlar aktif durumdadır.

DSÖ yanıtı

DSÖ durumu izliyor ve talep edilmesi halinde yanıt vermeye hazır.

AVRUPA BÖLGESİNDEKİ DİĞER ÜLKELER (Azerbaycan, Ermenistan, Kıbrıs, Türkiye, Türkmenistan)

Durum

İsrail hariç Avrupa Bölgesindeki ülkeler doğrudan çatışmaların dışında kalırken, devam eden seyahat, enerji ve güvenlik aksamalarıyla birlikte yayılma riskleri devam etmektedir. Şu anda, dört komşu ülkeye geçen insan sayısında önemli bir artış olmamıştır.

DSÖ yanıtı

DSÖ, kimyasal, radyolojik ve nükleer risk iletişimi, doğrudan ve dolaylı olarak etkilenen bölgeler için halk sağlığı mesajları içeren bir hazırlık paketi hazırlamış ve paylaşmıştır. Radyo-nükleer olaylar, kitlesel kayıp olayları ve kitlesel nüfus yer değiştirmesi için BM ortaklarıyla acil durum planları geliştirilmektedir.

DSÖ ÖNCELİKLERİ

DSÖ, Acil Durum Müdahale Çerçevesi (ERF) ve Olay Yönetim Sistemi (IMS) ile uyumlu kapsamlı, çok ülkeli bir sağlık müdahalesini koordine etmek için genel merkezde ve etkilenen iki Bölge Ofisinde Olay Yönetim Destek Ekiplerini etkinleştirmiştir. Etkilenen ülkelerdeki yerleşik varlığına, mevcut koordinasyon mekanizmalarına ve tüm ülkelerdeki operasyonel ağlarına dayanarak, DSÖ, hızlı, hesap verebilir ve yüksek etkili müdahaleler sunmak için benzersiz bir konumdadır.

Yanıt, aşağıdaki sonuçlara ulaşmayı amaçlamaktadır:

1. Acil durum koordinasyonunu ve sağlık sektörü liderliğini güçlendirmek

2. Hastalık gözetimini ve erken uyarıyı geliştirmek

3. Travma müdahalesini ve temel sağlık hizmetlerini sürdürmek ve genişletmek

4. Lojistik, tedarik zinciri ve operasyonel desteği güçlendirmek

5. Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer (KBRN) acil durumlarında sağlık müdahalesi kapasitelerini güçlendirmek

--------------------------------------------

FONLAMA GÜNCELLEMELERİ

DSÖ, Lübnan'ı (1 milyon ABD doları), Irak'ı (500 bin ABD doları) ve Suriye'yi (500 bin ABD doları) desteklemek için Acil Durumlar için Yedek Fonundan 2 milyon ABD doları serbest bıraktı. Lübnan Acil Yardım Çağrısı (Mart-Mayıs 2026) kapsamında, sağlık sektörünün travma bakımı, temel hizmetler, hastalık gözetimi ve yerinden edilmiş nüfuslara destek sağlamak için ek 37 milyon ABD dolarına ihtiyacı vardır.

Bu raporu Tek Sağlık Haber Ekibi gayri resmi Türkçe çevirisini yapmış ve haberi hazırlamıştır. 26 Mart 2026