Dünya Sağlık Örgütü; 7 Nisan 1948 yılında resmi çalışma hayatına başladı. 1948’de Birinci DSÖ Genel Kurul (Asamblesi) Toplantısında; DSÖ’nün kuruluşunu kutlamak için bir Dünya Sağlık Günü oluşturulması çağrısında bulundu. Son yıllarda 7-14 Nisan tarihleri arası da Sağlık Haftası olarak kutlanmaktadır.1950’den beri Dünya Sağlık Günü her yıl 7 Nisan‘da farklı bir tema ile kutlanmaktadır. Her tema DSÖ’nün şu anki öncelikli alanını yansıtır. Gün, 7 Nisan’ın çok ötesinde devam eden uzun vadeli savunuculuk programları başlatmıştır.
Dünya Sağlık Günü, temel halk sağlığı sorunlarına odaklanmak için dünya çapında bir fırsattır. Türkiye’nin de üyesi bulunduğu DSÖ Avrupa Bölgesi Üye Devletleri’nden ve seçilen tema konularındaki faaliyetleri ve analizleri vurgulayarak katkıda bulunur ve DSÖ, Ülke Ofisleri, politika yapıcılar ve diğer paydaşlar arasında temaya dikkat çekmek ve tartışmayı teşvik etmek için özel etkinlikler düzenler.
DSÖ'nün kuruluşundan günümüze 80. yıl geçti. DSÖ hem kendi kuruluşu hem üye ülkeler hem de tüm dünyada 80 yılda çok çeşitli etkinliklerle kutlanıyor.
Dünya Sağlık Günü’nün 2026 yılı ana teması: “Sağlık İçin Birlikte. Bilimin Yanındayız” Bu tema, insanların, hayvanların, bitkilerin ve gezegenin sağlığını korumak için bilimsel işbirliğinin gücünü kutluyor.
Son 100 yılda sağlığımız, bilimsel yenilikler sayesinde önemli ölçüde gelişti. Gelecek, yalnızca insanlar değil, hayvanlar, bitkiler, ekosistemler ve tüm gezegenin sağlığı için bilimsel temelli yaklaşımları nasıl geliştirip uygulayacağımıza bağlı olarak şekillenecek; bu da Tek Sağlık yaklaşımıyla mümkün olacak. Bu Dünya Sağlık Günü’nde, Fransa'nın G7 Dönem Başkanlığı, 5-7 Nisan 2026 tarihleri arasında Fransa’nın Lyon kentinde “Uluslararası Tek Sağlık Zirvesi” ne ev sahipliği yapacaktır.
Devlet Başkanlarını, küresel liderleri, bilim insanlarını ve toplum temsilcilerini bir araya getiren Zirve, bilim ve siyasi kararlılığın gezegenin sağlığını korumak için nasıl yeni bir yol açabileceğini sergileyecektir.
Dünya Sağlık Örgütü’nün kuruluşu, işleyişi, teşkilat yapısı, Türkiye temsilciliği kısaca tarihçesi hakkında detaylı bilgiye (www.healthworldnews.net/tarihce) bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
DSÖ, Anayasa’sı İlkeleri
Sağlık, yalnızca hastalık veya sakatlığın olmayışı değil, fiziksel, zihinsel (ruhsal) ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir.
Ulaşılabilecek en yüksek sağlık standardına sahip olmak ırk, din, siyasi inanç, ekonomik veya sosyal durum ayrımı gözetmeksizin her insanın temel haklarından biridir.
Tüm halkların sağlığı, barış ve güvenliğin sağlanması için esastır ve bireylerin ve Devletlerin tam işbirliğine bağlıdır.
Sağlığın geliştirilmesi ve korunmasında herhangi bir Devletin başarısı herkes için değerlidir.
Sağlığın geliştirilmesi ve hastalıkların, özellikle de bulaşıcı hastalıkların kontrolünde farklı ülkelerde eşitsiz gelişme yaygın bir tehlikedir.
Çocuğun sağlıklı gelişimi temel öneme sahiptir; değişen bir toplam çevrede uyumlu bir şekilde yaşama yeteneği, bu tür bir gelişme için esastır.
Tıbbi, psikolojik ve ilgili bilgilerin faydalarının tüm insanlara yayılması, sağlığın tam olarak elde edilmesi için esastır.
Halkın bilgilendirilmiş görüşü ve aktif işbirliği, insanların sağlığının iyileştirilmesinde son derece önemlidir.
Hükümetler, halklarının sağlığı konusunda ancak yeterli sağlık ve sosyal önlemlerin sağlanmasıyla yerine getirilebilecek bir sorumluluğa sahiptir.
DSÖ’nün Görevleri
DSÖ, Birleşmiş Milletler sistemi ve ihtisaslaşmış bir kurum olarak uluslararası sağlığa yönelik yönlendirici ve koordinasyon yetkilisidir. DSÖ, altı liderlik önceliğine sahiptir
Evrensel Sağlık Kapsamının Geliştirilmesi: Ülkelerin gerekli tüm sağlık hizmetlerine ve finansal korumaya erişmesini sağlamak veya genişletmek ve evrensel sağlık kapsama alanını teşvik etmek.
17 SDG ve 169 hedef ile birlikte 2030 Gündeminin bir parçası olan sağlıkla ilgili kalkınma hedeflerine ulaşmak; Sağlığın sosyal, ekonomik ve çevresel belirleyicilerini ele almak.
Bulaşıcı olmayan hastalıklar ve ruh sağlığı, şiddet ve yaralanmaların ve sakatlıkların zorluklarını ele almak.
Uluslararası Sağlık Yönetmeliği uyarınca tüm ülkelerin akut halk sağlığı tehditlerini algılayıp yanıtlayabilmelerini sağlamak
Kaliteli, güvenli, etkili ve uygun fiyatlı tıbbi ürünlere (ilaçlar, aşılar, tanı ve diğer sağlık teknolojileri) erişimi arttırmak.
Sağlık sonuçlarını teşvik etmek ve ülkeler içerisindeki ve arasındaki sağlık eşitsizliklerini azaltmak için sağlığın sosyal, ekonomik ve çevresel belirleyicilerini ele almak.
Belirlenen önceliklerdeki ilerleme, sağlık için yeni Sürdürülebilir Kalkınma Hedefine doğru ilerlemeyi hızlandıracaktır. Sağlıklı bir yaşamı sağlamak ve her yaştan herkes için refahı teşvik etmek, sağlık sistemleri, bulaşıcı olmayan hastalıklar, yaşam süresince sağlığın teşvik edilmesi, bulaşıcı hastalıklar, gözetim ve müdahale DSÖ’nün faaliyet gösterdiği alanlar arasındadır.
Kaynakça
Bekir Metin, “Dünya Sağlık Örgütü ve Türkiye İlişkileri” Kitabı, Palme Yayınevi, Ankara, 2023
