Sincan Sağlık Ocağı’nda görev yapmaktaydım. Yüksek ateş yakınması olan bir lohusayı muayene etmiştim. Bir gün önce doğum yaptığına göre “puerperal enfeksiyon” (lohusalık humması) tanımına uyuyordu. Ayrıca, sol memesinde apseleşmeye giden bir mastit ve ileri derecede tonsiliti vardı. Sesi kısıktı, çok halsizdi.
Hastanın yüksek ateşini açıklayan üç neden vardı. Genel durumu iyi olmadığından ve temel hastalığının puerperal enfeksiyon olması nedeni ile hastayı sağlık ocağının arabası ile derhal Etimesgut Bölge Hastanesinin Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniğine sevk ettim.
Hasta 15 gün kadar sonra tekrar karşımdaydı. Hastanede yatmış, üç hastalığı da tedavi edilmiş, fakat ateşi yeniden yükselmişti.
Hastayı muayene ettim. Ateşini açıklayabilecek hiçbir bulgusu yoktu. Aklıma bir neden gelmedi. “Melitensis” ön tanısı ile yeniden Etimesgut Bölge Hastanesine sevk ettim. Ama, bu kez İç Hastalıkları kliniğine.
O zamanlar sözünü ettiğim klinik sorumlusu Dr. Ahmet Korman’ın deneyimli bir uzman olarak yaptığı ilk iş hastadan kan yayması alarak sıtma yönünden inceletmek olmuş. Dr. Korman’ın yaptığı yalnızca “pasif sürveyans” kuralını uygulamaktı. Kural şu: Yüksek ateş yakınması ile başvuran her hastadan kan yayması alınarak sıtma yönünden incelenmesi gerekir.
Sonuç pozitif çıkmış. Yani, meğer hastanın ateşini açıklayan dört nedeni varmış.
Bu deneyim bana şunu öğretti: Bir hastanın yüksek ateşini açıklayabilecek bir, iki ya da üç nedeni bir arada olabilir. Ama dördüncü bir nedeni mutlaka araştırmak gerekir: Sıtma.
Kaynakça
Prof. Dr. Zafer Öztek, Halk Sağlığı Kuramlar ve Uygulamalar Kitabı, Ankara, Sağlık ve Sosyal Yardım Vakfı Yayını, 2020, S.392
