Ukrayna genelinde devam eden düşmanlıklar ve sivil altyapıya yönelik saldırılar, acil sağlık ihtiyaçlarını tetiklemeye devam ediyor. 2022 başından bu yana DSÖ, sağlık hizmetlerine yönelik en az 2841 saldırıyı doğruladı. Kritik enerji altyapısına yönelik tekrarlanan saldırılar, enerji üretimini ciddi şekilde aksatarak temel sağlık hizmetlerinin sunumunu giderek daha fazla sekteye uğratıyor. Aynı zamanda, 3,6 milyon insan ülke içinde yerinden edilmiş durumda, bu da tedavi yollarını kesintiye uğratıyor, bakıma erişimi sınırlıyor ve ev sahibi topluluklardaki zaten aşırı yüklenmiş hizmetler üzerinde ek baskı oluşturuyor.
Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Direktörü Dr. Hans Henri P. Kluge, “Son değerlendirmelerimiz, Ukraynalıların üçte ikisinden fazlasının savaş öncesi döneme kıyasla sağlık durumlarında bir düşüş yaşadığını ve ruh sağlığı sorunlarının nüfusun neredeyse yarısını etkilediğini gösteriyor” dedi. “Tüm bunlara rağmen, Ukrayna'nın cesur sağlık çalışanları, yaşamı tehdit eden cephe bölgeleri de dahil olmak üzere olağanüstü koşullar altında bakım sağlamaya devam ediyor. Onları ve Ukrayna halkını desteklemek için, 2026 çağrımız travma hizmetlerini sürdürecek, çatışmalardan etkilenen bölgelerde temel sağlık hizmetlerinin devamlılığını sağlayacak, kritik durumdaki hastalar için tıbbi tahliyeleri destekleyecek ve yerinden edilmiş veya hizmetlerden mahrum kalmış milyonlarca insan için bakım sürekliliğini sağlayacaktır. Küresel olarak insani yardım fonları azalırken, bu 42 milyon ABD doları tutarındaki yatırım, insanların sağlığının daha da kötüleşmesini önlemek ve Ukrayna sağlık sisteminin dayanıklılığını korumak için hayati önem taşıyor.”
İnsanları önceliklendirmek: DSÖ'nün 2026 için 5 önceliği
Öncelikle, DSÖ ve ortakları, acil tıp ekiplerini güçlendirerek, kapasiteyi artırarak, temel ilaç tedarikini sağlayarak ve bakım sürekliliğini koruyarak, ön cephe ve çatışmadan etkilenen bölgelerde hayat kurtarıcı travma bakımı ve acil tıbbi hizmetleri sürdürecektir.
İkinci olarak, DSÖ ve ortakları, özellikle ihtiyaçların en acil olduğu 0-20 km'lik bölge içinde, ön cephe bölgelerinde temel sağlık hizmetlerine erişimi sağlayacaktır. Destek, birinci basamak sağlık hizmetleri, travma bakımı, bulaşıcı olmayan hastalıklar (NCD'ler), ruh sağlığı ve güvenli sevk yollarına odaklanacaktır. Modüler üniteler, son kilometre ilaç teslimatları, saha ekipleri ve enerji ve su dayanıklılığına yapılan yatırımlar, yaşlılar, engelliler, kadınlar, çocuklar ve kronik rahatsızlığı olan kişiler için bakımın sürdürülmesine yardımcı olacaktır.
Üçüncüsü, DSÖ ve ortakları, yerinden edilmiş kişiler ve tahliye edilenler de dahil olmak üzere, hareket halindeki insanlar için, yerinden edilme güzergahları boyunca ve geçiş merkezlerinde, temel sağlık hizmetleri, ruh sağlığı ve psikososyal destek, enfeksiyon önleme ve salgın hazırlığına odaklanarak entegre sağlık hizmetlerini sürdürecektir.
Dördüncüsü, DSÖ ve ortakları, yaralı ve kritik durumdaki hastaların cephe bölgelerinden güvenli bir şekilde tıbbi tahliyesini destekleyecek, yoğun bakım transfer kapasitesini genişletecek, standartlaştırılmış klinik protokolleri yerleştirecek ve tahliye sistemlerini Sağlık Bakanlığı ve Avrupa Birliği (AB) Sivil Koruma Mekanizması da dahil olmak üzere uluslararası ortaklarla tam olarak uyumlu hale getirecektir.
Son olarak, DSÖ, Ukrayna'da çalışan 200'den fazla insani yardım sağlık ortağını koordine ederek Sağlık Kümesine liderlik etmeye devam edecektir. Bu, sağlık bilgi sistemlerinin güçlendirilmesini, halk sağlığı istihbaratını, risk iletişimini ve topluluk katılımını, engellilerin kapsanmasını, cinsiyet eşitliğini ve cinsiyete dayalı şiddetin önlenmesini içerirken, acil durumlara hazır sağlık sistemlerini, esnek finansmanı, merkezi olmayan hizmet sunumunu ve dayanıklı bir sağlık iş gücünü desteklemeyi de kapsamaktadır.
DSÖ'nün 2025'te neler başardığı
Ukrayna'daki DSÖ Temsilcisi Dr. Jarno Habicht, “Ukrayna'nın insani sağlık ihtiyaçları çok büyük olmaya devam ediyor ve sağlık sistemi üzerindeki baskı hafiflemiyor” dedi. “2025 yılında DSÖ, genellikle cephe hatlarına yakın bölgelerde yaklaşık 2 milyon insanın bakıma, ilaçlara ve acil desteğe erişmesine yardımcı oldu. 2026 yılında odak noktamız, çatışmalardan etkilenen bölgelerdeki temel hizmetler, güvenli tıbbi tahliyeler, yerinden edilmiş nüfusa destek ve en çok ihtiyaç duydukları anda kimsenin bakımdan mahrum kalmamasını sağlamak için güçlü koordinasyon olmaya devam edecek.”
2025 yılında DSÖ, Ukrayna genelinde hizmet sunumu, tıbbi malzeme temini, yönlendirme ve kapasite geliştirme yoluyla 1,9 milyon kişiye ulaştı; bu çalışmaların büyük bir bölümü ön cephedeki ve ulaşılması zor bölgelere odaklandı.
- 52 kurumlar arası konvoy ve 40 doğrudan DSÖ teslimatı aracılığıyla 954 sağlık tesisine 319 metrik ton tıbbi malzeme ulaştırıldı ve 1 milyondan fazla kişiye ulaşıldı.
- Hasar gören veya yıkılan tesislerin yerine 28 adet modüler prefabrik ünite kuruldu ve böylece birinci basamak ve acil bakım kapasitesi genişletildi.
- Kışa karşı dayanıklılığı artırmak amacıyla hastanelere 22 ısıtma ünitesi ve 13 su istasyonu kuruldu.
- 9800 adet reçetesiz ilaç seti dağıtıldı ve bu sayede 30.000'den fazla kişi faydalandı.
- 2500'den fazla sağlık çalışanı travma bakımı, kitlesel yaralanma yönetimi ve acil yaşam desteği konularında eğitim aldı; bunların arasında 106 sertifikalı ulusal eğitmen de bulunuyor.
- DSÖ, 788'i AB Sivil Koruma Mekanizması aracılığıyla olmak üzere toplam 1231 tıbbi tahliyeyi destekledi.
- Saha ekipleri, ulaşılması zor 131 lokasyonda 19.824 görüşme gerçekleştirdi.
- Kapasite geliştirme çalışmaları kapsamında 50 tesise enfeksiyon önleme ve kontrol eğitimi, 302 klinisyene bulaşıcı olmayan hastalıklar eğitimi ve 1400'den fazla kişiye ruh sağlığı ve psikososyal destek eğitimi verildi; ayrıca Ruh Sağlığı Açığı Eylem Programı eğitimi 117 lokasyonda 338 sağlık çalışanına sunuldu.
Kaynakça
DSÖ Avrupa Bölge Ofisi Basın Bülteni, Kiev, 8 Şubat 2026
