COP31’e Doğru: Türkiye’den ve Zirveden Neler Bekleniyor?

İklim Masası olarak, 9 Eylül 2026 Çarşamba günü düzenlediğimiz ‘’COP31’e Doğru: Türkiye’den ve Zirveden Neler Bekleniyor?’’ başlıklı çevrimiçi basın toplantısında, iki ay sonra Türkiye başkanlığında Antalya’da gerçekleşecek iklim zirvesinden (9-20 Kasım 2026) beklenenleri; iklim diplomasisini ve Türkiye’nin iklim politikalarını yıllardır takip eden Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Semra Cerit Mazlum ve İstanbul Politikalar Merkezi İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü ve İklim Masası Danışma Kurulu Üyesi Dr. Ümit Şahin’den dinledik.

Bir buçuk derecelik eşiğin aşılmış olması, devam eden petrol krizi ve savaşlar, ABD’nin iklim rejiminden çekilmesi ve ‘‘uygulama COP” deneyi gibi, iklim rejiminin içinden ve dışından birçok gelişmenin bu sene üst üste geldiğini hatırlatan Mazlum, COP31’in ‘‘iklim diplomasisi tarihinde kritik bir aşama olacağını’’ belirtti. 

Şahin ise bu kritik COP’un başarısının, nereden bakıldığına göre değişebileceğine dikkat çekti. Türkiye’nin çok net iki hedefi olduğunu söyleyen Şahin, bunları elektrifikasyon hedefinin taraf ülkelerce benimsenmesi ve Uygulama Köprüsü’nün kalıcı bir mekanizmaya dönüştürülmesi olarak sıraladı: ‘’Eğer bu ikisi olursa, Türkiye kendi açısından başarılı bir COP olarak görecek” dedi.

Ancak uluslararası toplumun kriterlerinin farklı olacağını vurgulayan Şahin, önemli bir beklentinin, finansman başlığında somut bir ilerleme görmek olacağını söyledi. Şahin’e göre COP31 sırasında fosil yakıtlardan hiç söz edilmemesi de birçok kişi nezdinde ‘’bir COP’un başarısız olmasının bir numaralı nedeni.’’

Mazlum, orta güçlerin yeni bir nüfuz alanı yaratabilmesi için ittifaklarda sürükleyici rol üstlenmesi ve kredibilite yaratması gerektiğini, çünkü orta güçlere atfedilen gücün ancak söylenenlerin fiilen yapılmasıyla kabul gördüğünü aktardı. Mazlum’a göre Türkiye, ‘’kendi ulusal hedeflerini yükseltir, fosil yakıtlardan uzaklaşma iradesi ortaya koyar ve böyle bir karar ilan ederse’’ çeşitli koalisyonlar ve ittifaklar içerisinde COP başkanlığını dış politikada yeni bir etki alanına dönüştürebilir. 

Türkiye’nin bugüne kadar iklim alanında fazla bir şey yapmayan bir ülke konumunda olduğunu hatırlatan Şahin, COP ev sahipliğiyle ve Bakan Murat Kurum’un konuşmalarında görülen iddialı COP başkanlığı tutumuyla birlikte artık bu tablonun değişmesi gerektiğini söyledi: Türkiye’nin artık ‘’orta güç olarak liderlik iddiasında olan ve ön açan bir ülke olması gerekiyor,’’ diyen Şahin’e göre bu geçişi yapabilmesi için Türkiye’nin öncelikle kendi ulusal politikalarını değiştirmesi gerekiyor. 

COP31’e daha iki ay olduğunu hatırlatan Şahin, ‘’Benim hâlâ şöyle bir umudum var: Bu iki ay içinde Türkiye kömür konusunda bir taahhütte bulunacak. En azından yeni kömürlü santraller yapmama taahhüdünde bulunacak. Plastik atık ithalatını yasaklayacak. Daha önce imza atmadığı bazı eylem gündemi bildirilerine imza verecek. Bunları yaparsa hem liderlik iddiası somutlaşmış olur hem de güçlü bir COP başkanı olarak zaten en büyük amacı olan prestijini de yükseltmiş olur,’’ ifadelerini kullandı. 

Öne çıkan başlıklar:

• COP31 kritik bir dönemde düzenleniyor. Bir buçuk derece eşiğinin aşılması, ABD’nin iklim rejiminden çekilmesi, devam eden savaşlar ve petrol krizi ile ‘‘uygulama COP’u’’ iddiası, Antalya’daki zirvenin önemini artırıyor.
• Adil geçiş mekanizması kurulması beklentisinin yanı sıra finansman, azaltım, uyum ve ticaret başlıkları öne çıkacak. Özellikle iklim finansmanı konusu, müzakereleri tıkama riski olan başlıca alanlardan biri. 
• Mitigasyon Çalışma Programı’nın geleceği COP31’de belirlenecek. Bir buçuk derece hedefinin ve azaltım politikalarının müzakere süreci içinde ele alınabildiği bu programın devamlılığı, küresel azaltım çabalarında ivme sağlanabilmesi için kritik önem taşıyor. 
• ABD iklim rejiminden yalnızca çekilmiyor; ‘‘aktif olarak uluslararası işbirliğinin altını oymaya çalışıyor.’’ ABD’nin yokluğunun yarattığı güç boşluğu ise henüz doldurulmuş değil: Çin liderlik rolü üstlenmezken, AB’nin etkisi de yapısal olarak zayıflamış durumda.
• Bu tablo, Türkiye gibi ‘‘orta güçler’’ için yeni bir alan açıyor. Türkiye’nin uluslararası etkisini artırabilmesi için koalisyonlarda sürükleyici bir rol üstlenmesi ve güvenilir bir aktör olarak kredibilite kazanması gerekiyor.
• Türkiye’nin COP31 başkanlığı için öne çıkardığı iki hedef, elektrifikasyon ve ‘‘Uygulama Köprüsü’’. Ankara, elektrifikasyon hedefinin kabul görmesini ve Uygulama Köprüsü’nün kurulup kalıcı hâle gelmesini amaçlıyor.
• COP31’in başarısı açısından en kritik sorulardan biri, fosil yakıtlardan uzaklaşma gündeminin nasıl ele alınacağı. Türkiye’nin bu süreci ne ölçüde sahipleneceği henüz belirsiz. Uzmanlara göre, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın gündeme alınmadığı bir COP’un uluslararası toplum nezdinde başarılı kabul edilmesi mümkün değil.
• İddialı bir COP başkanlığının, Türkiye’nin kendi iklim politikalarına da yansıması gerekiyor. Kömürden çıkış, yeni kömür santrali yapmama taahhüdü, Ulusal Katkı Beyanı’ nın güçlendirilmesi ve Küresel Metan Taahhüdü’ nün imzalanması, Türkiye’nin güvenilirliğini artırabilecek adımlar arasında.

Tek Sağlık Haber Ekibi

11 Eylül 2026