79. Dünya Sağlık Asamblesi: Ebola, Hantavirüs ve Fon Kesintilerinin gölgesinde açıldı

Orta Afrika'daki Ebola salgınlarından, hantavirüs bulaşmış bir yolcu gemisindeki yolcuların karmaşık tahliyesine kadar, BM Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ülkelerin hastalık salgınlarıyla, ciddi fon kesintileriyle ve artan jeopolitik gerilimle boğuştuğu bir dönemde, 18 Mayıs 2026 Pazartesi günü yıllık toplantısını açtı.

DSÖ’ne üye 194 Devletin Sağlık Bakanları ve Diplomatları, salgına hazırlık, sağlık finansmanı ve sınır ötesi halk sağlığı yönetimi gibi önemli konuların ele alınacağı 79. Dünya Sağlık Asamblesi için Cenevre'de bulunuyor.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, açılış oturumunda son krizlerin parçalanmadan ziyade daha güçlü uluslararası işbirliğine duyulan ihtiyacı pekiştirdiğini savundu.

Tedros, delegelere hitaben, "Çatışmalardan ekonomik krizlere, iklim değişikliğinden yardım kesintilerine kadar zorlu, tehlikeli ve bölücü zamanlarda yaşıyoruz " dedi

İşbirliği çok önemli

DSÖ Genel Kurulunda, DSÖ 79 Dönem Başkanının Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (DKC) ortaya çıkan ve komşu Uganda'ya da yayılan Ebola salgını nedeniyle uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu ilan etmesinden sadece bir gün sonra toplandı.

Aynı zamanda, DSÖ, İspanya ve DSÖ'nün Kanarya Adaları'ndaki Tenerife'de ortaklaşa yürüttüğü karmaşık bir tahliye ve geri dönüş operasyonunun ardından 18 Mayıs 2026 Pazartesi günü Hollanda'ya ulaşan MV Hondius yolcu gemisindeki hantavirüs salgınına yönelik uluslararası müdahalenin koordinasyonunu sürdürüyor.

Gemiyi Hollanda'ya getiren mürettebatın geri kalan üyeleri, geminin tamamen temizlenip dezenfekte edilmesi sürecinde 42 günlük karantina sürecine giriyor.

Tedros, her iki acil durumun da sınır ötesi sağlık tehditlerine yanıt vermede hızlı uluslararası koordinasyonun devam eden öneminin altını çizdiğini söyledi.

Basınç artıyor

Cenevre'deki oturum, insani krizler, iklimle ilgili şoklar ve artan ekonomik baskıların kamu sağlığı müdahalelerini giderek daha fazla zorladığı, uluslararası sağlık sistemleri için çalkantılı bir döneme denk geliyor.

DSÖ'nün kendisi de geçen yıl bağışçı fonlarında yaşanan sert düşüşlerin ardından artan mali belirsizlikle karşı karşıya kaldı ve bu durum örgütü programlarını yeniden yapılandırmaya ve personel sayısını azaltmaya zorladı.

DSÖ bütçe belgelerine göre, mevcut ve önceki mali dönemlerden kalan ödenmemiş vergi katkı payları 2025 yılı sonu itibarıyla yaklaşık 360 milyon dolara ulaşmıştır.

Önemli reformlar

Tedros kesintilerin etkisini kabul etti ancak DSÖ'nün yaklaşık on yıllık reformların ardından daha dirençli hale geldiğini vurguladı.

“Yeniden yapılandırma sürecini tamamladık,” dedi. “İstikrarlı bir konuma ulaştık ve kararlılıkla, güvenle ilerliyoruz” dedi.

Dokuz yıl önce başlatılan reformların örgütün bilimsel, acil durum ve mali sağlığını çoktan dönüştürdüğünü savundu.

Öne çıkan girişimler arasında Berlin'de DSÖ Pandemi ve Salgın İstihbarat Merkezi'nin kurulması, Güney Afrika'da mRNA Teknoloji Transfer Merkezi'nin oluşturulması ve Dünya Bankası ile ortaklaşa kurulan ve 128 ülkeye 1,4 milyar dolarlık hibe sağlayan Pandemi Fonu yer almaktadır

Pandemi anlaşması

Tedros ayrıca, üye devletler tarafından geçen yıl kabul edilen Pandemi Anlaşması'nı ortaya çıkaran müzakerelere ve gelecekteki pandemilere karşı küresel hazırlığı güçlendirmeyi amaçlayan Uluslararası Sağlık Tüzüğü'ndeki değişikliklere de dikkat çekti.

Son çözülemeyen unsur ise, ülkelerin bu haftadan önce sonuçlandırmayı umduğu Patojen Erişimi ve Fayda Paylaşımı sistemiyle ilgili müzakerelerdir.

DSÖ Genel Direktörü Tedros, "Henüz gerçekleşmedi ama gerçekleşeceğinden eminim," dedi.

Ayrıca, küresel sağlık finansmanı konusundaki mevcut tartışmayı, gelişmekte olan ülkelerin daha fazla "sağlık egemenliği" ve dış yardıma daha az bağımlılık yönündeki daha geniş çağrılarıyla ilişkilendirdi.

Tedros, "Geçtiğimiz yıl birçok ülke, kalkınma yardımlarında ani ve sert kesintiler nedeniyle ciddi aksaklıklar yaşadı" dedi.

“Ancak beklenmedik bir faydaları da oldu: birçok lideri, bağışçı bağımlılığı dönemini geride bırakıp sağlık alanında bağımsızlığın yeni bir çağını başlatmanın tam zamanı olduğuna ikna ettiler” dedi.

Geniş kapsamlı gündem

Önümüzdeki hafta boyunca delegelerin, sıtmanın ortadan kaldırılması, antimikrobiyal direnç, ruh sağlığı, aşılama, evrensel sağlık güvencesi, dijital sağlık ve yapay zeka (YZ), acil durum hazırlığı ve işgal altındaki Filistin topraklarındaki sağlık koşulları gibi geniş kapsamlı bir gündemi tartışması bekleniyor.

Genel Kurul ayrıca, daha geniş küresel sağlık mimarisini reforme etmeye ve uluslararası kurumlar arasındaki koordinasyonu güçlendirmeye yönelik önerileri de ele alacaktır. Delegelerin ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri'nin DSÖ'den çekilme niyetini bildirmesinin sonuçlarını da görüşmeleri beklenmektedir.

Açılıştan önce, DSÖ, bulaşıcı hastalık kontrolünden insani tıbba ve acil durum müdahalesine kadar çeşitli alanlardaki katkılarından dolayı Norveç, Mısır, İrlanda ve Bahamalar'dan halk sağlığı alanındaki önde gelen isimleri onurlandıran yıllık Küresel Sağlık Liderleri Ödülleri'ni sundu.

Ödül sahipleri arasında, DSÖ'nün Sağlık Acil Durumları Programı'nın eski İcra Direktörü olan ve örgütün COVID-19, Ebola salgınları ve çeşitli insani krizlere verdiği yanıtı yönetmeye yardımcı olan İrlandalı Michael Ryan da yer aldı.

Bekir Metin

Genel Yayın Yönetmeni · 19 Mayıs 2026