Veteriner Hekimler Derneği Tarihçesi

Türkiye’de veteriner hekimliği alanında ilk sivil toplum örgütü olan “Osmanlı Cemiyeti İlmiyye-i Baytâriyyesi” 13 Ağustos 1908 tarihinde İstanbul’da kuruldu. Bu Derneği takiben üçü İstanbul’da, biri Adana’da, biri Ankara’da ve biri de Erzurum’da olmak üzere altı dernek daha faaliyete geçirildi. İstanbul’da bulunan derneklerden biri olan Etıbbâyi Baytâriye Muhadenet Cemiyeti’nin (kuruluş: 1927) 6 Şubat 1930 tarihinde İstanbul’da toplanan yıllık kongresinde “Türk Baytarlar Cemiyeti”ne dönüştürülmesi ile Veteriner Hekimler Derneği’nin kuruluşu gerçekleşti.

Dernek Tüzüğünde A. Şefik Kolaylı, H. Sabri Okutman, Prof. Dr. S. Zeki Berker, Ord. Prof. Dr. Hilmi Dilgimen ve Ord. Prof. Dr. Samuel Aysoy Dernek kurucuları olarak yer aldı. Türk Baytarlar Cemiyetinin ilk Yönetim Kurulu; Muallim Mehmet Nuri (Ural) Bey [Reis - Başkan], Yüksek Veteriner Okulu Zootekni Laboratuvarı Şefi İsmail Hakkı (Çelebi) Bey [Kâtibi Umûmî - Genel Sekreter], İstanbul Belediyesinden Veteriner Hekim Rıfkı Bey [Kasadar - Sayman] ve diğer âzalar (üyeler) olarak da Askerî Veteriner Tatbikat Okulu Kimya Muallimi Binbaşı Sabri Bey, Emrazı Dahiliye Mütehassısı Yüzbaşı Hikmet Bey, Yüksek Veteriner Okulu Parazitoloji Şefi Nevzat (Tüzdil) Bey ve Karaağaç Mezbahası Veteriner Hekimi Servet Bey’den oluştu.

Cemiyet, 1934 yılı Nisan ayında Ankara’ya nakledildi ve üyelerden toplanan 72 bin lira ile 5 Mart 1948 tarihinde Sağlık Sokakta bulunan üç katlı bir Apartman satın alınınca da buraya taşındı. Dernek binası, 39’uncu Yönetim Kurulunun 10 Haziran 1969 tarih ve 3 No’lu kararı ile yıkıldıktan sonra faaliyetlerini Süleyman Sırrı Sokakta kiralanan bir büroda sürdürdü. Sağlık Sokaktaki binanın temeli 1970 yılında atıldı ve 1974’de inşaat tamamlanınca bina Diş Hekimliği Fakültesine kiraya verildi. 49’uncu Yönetim Kurulunun görev yaptığı dönemde kendi binasına nakledilen Dernek, 8 Haziran 2016 tarihinde Ziya Gökalp Caddesindeki bugünkü adresine taşındı.

Kuruluşundan bugüne dek faaliyetlerini aralıksız olarak sürdüren Derneğin adında yapılan değişiklikler; 1 Ekim 1930 tarihinde Türk Baytarlar Cemiyeti Mecmuası adı ile çıkarılmaya başlanan Dernek Dergisinin adına da yansıdı. Dernek Dergisi; Derneğin adına uygun olarak sırasıyla Türk Baytarlar Birliği Dergisi (1936-1938), Türk Veterinerler Birliği Dergisi (1938-1940), Türk Veterinerler Cemiyeti Dergisi (1941-1946), Türk Veterinerler Derneği Dergisi (1947-1948), Türk Veteriner Hekimleri Derneği Dergisi (1948-1973), Veteriner Hekimler Derneği Dergisi (1973-2000), Veteriner Hekimleri Derneği Dergisi (2000-2004) ve 2004 yılından itibaren de Veteriner Hekimler Derneği Dergisi adları altında yayın hayatına devam etti. Derginin bilimsel ve aktüel içeriği 2009 yılında ayrıldı ve bu yıldan itibaren Veteriner Hekimler Derneği Dergisi ve Veteriner Hekimler Derneği Bülteni iki ayrı yayın olarak çıkarıldı. Bilimsel Dergi 2009 yılından ve Bülten de 2020 yılından itibaren dijital olarak yayımlanmaya başlandı.

Günümüzde Veteriner Hekimler Derneği olarak faaliyetlerini sürdüren Derneğin 94 yıllık tarihinde 37 veteriner hekim Dernek Başkanlığı görevini üstlendi, Başkanlardan 11’i milletvekilliği yaptı (Bkz. Tablo 1). Dernek tarihi boyunca Yönetim Kurulunda görev alan veteriner hekimler Tablo 2’de gösterildi. (https://www.vethekimder.org.tr/TR,3/tarihce.html)

Veteriner Hekimler Derneği, kuruluşundan bugüne dek meslek kimliğinin yaratılması, bilinçli, duyarlı ve sorumluluk sahibi veteriner hekimlerin bir çatı altında toplanması, meslektaşlar arasında birlik, beraberlik ve dayanışmanın sağlanması, veteriner hekimlerin daha etkin ve verimli hizmetlerde bulunabilmesi, mesleğin mevcut sorunlarının çözümlenmesi yönünde politikaların üretilmesi, meslek mevzuatının hazırlanması ve medya ve diğer yayın organları aracılığıyla halkın aydınlatılması yönünde önemli çalışmalar gerçekleştirdi. 6343 sayılı Yasanın 1954 yılında yürürlüğe konmasına ve Türk Veteriner Hekimleri Birliğinin kurulmasına öncülük yaptı. Ülke hayvancılığının mevcut sorunlarının çözülmesine yönelik politikaların üretilmesi ve hayvancılığın kalkındırılması yönünde gerekli çalışmaların yürütülmesi için ilki 13-15 Şubat 1968’de toplanan sekiz hayvancılık kongresinin düzenlenmesinde önemli rol oynadı, I. ve II. Türk Veteriner Hekimliği Kurultaylarının bizzat toplanmasını sağladı. Mesleğin ve ülke hayvancılığının kalkındırılması amacıyla alınması gereken kısa ve uzun vadeli önlemlerin belirlenmesinde, bunların raporlar halinde yetkili kişi ve kuruluşlara ulaştırılması yoluyla yasama organlarına baskı unsuru oluşturmada itici güç oldu ve bütün bu faaliyetleri ile Türkiye’de veteriner hekimliği tarihinin sayfalarında ayrıcalıklı bir yer edindi.

*  Tarihçe, Başağaç ve ark.’a ait “Geçmişten Günümüze Veteriner Hekimleri Derneği” (bkz. Veteriner Hekimleri Derneği Dergisi, 74, 7–15, 2003) başlıklı makaleden özetlenerek ve Dernek Başkanı Dr. Gülay Ertürk ve Genel Sekreter Veteriner Hekim Mücteba Binici’nin katkılarıyla güncellenerek hazırlanmıştır.

Derneğin Amacı

BİRİNCİ BÖLÜM Kanuni Dayanak, Amaç, Kapsam, Tanımlar KANUNİ DAYANAK

Madde 1.- 25649 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 23.11.2004 tarih ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun Madde 38, H Bendi gereğince "Veteriner Hekimler Derneği" tüzüğünü değiştirerek durumunu kanuna uygun hale getirmiştir.

AMAÇ Madde 2.- Derneğin Amacı: Atatürk ilke ve devrimleri doğrultusunda veteriner hekimler arasında toplumsal dayanışmayı sağlamak, mesleki, ekonomik, sosyal, kültürel ve özlük haklarını koruyup geliştirmek, ülke hayvancılığının ve ekonomisinin gelişmesine, hayvan sağlığı ve halk sağlığının korunmasına, hayvan hakları evrensel beyannamesi ve ulusal mevzuat çerçevesinde hayvanların kendi doğal ortamlarında yaşamlarını sürdürmelerine ve toplumda hayvan sevgisinin yayılmasına ve kökleşmesine yardımcı olmaktır. Bu amaçları gerçekleştirmek için:

a) Veteriner hekimlik mesleğinin halk yararına en iyi şekilde düzenlenmesini ve gelişmesini sağlamaya çalışır.

b) Veteriner hekimlerin ülke ekonomisine katkıları, halkın dengeli ve sağlıklı beslenmesi, genel sağlığının korunması ve hayvancılığın gelişmesi konularına ilişkin bilgileri kamuoyuna yansıtır. Doğal hayatın (flora ve faunanın) ve çevrenin korunmasına ilişkin çalışmalar yapar, bu konuda faaliyet gösteren gönüllü kuruluşlarla işbirliğinde bulunur.

c) Veteriner hekimlerin çalışmalarından ve genel bilimsel yayınlardan meslek kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla yayın yapar, bu tür yayınları destekler, özendirir ve korur.

ç) Veteriner hekimliğin ve veteriner hekimlerin sorunlarını çözümlemeye çalışır, haklarını korur. Veteriner hekimleri ilgilendiren tüm konularda idari ve hukuksal zeminde girişimlerde bulunur.

d) Veteriner hekimliği ilgilendiren konularda araştırma, danışma ve yayın kurulları oluşturur, ülke içinde bilimsel toplantılar, konferanslar, paneller, sempozyumlar, tartışmalı toplantılar düzenler; ülke dışında yapılacak bu tür toplantıları meslek kamuoyuna duyurur, gerekli görülenlerine veteriner hekimlerin katılmalarını sağlar.

e) Ülke içinde ve ülke dışında mesleki inceleme gezileri düzenler. Uluslararası veteriner hekim örgütleriyle mesleki konularda işbirliği yapar ve etkinliklerine katılır.

 f) Dernek yararına her türlü toplantı, gezi, seminer, konferans, festival, fuar, panel, sempozyum, balo, tiyatro ve geceler düzenler.

g) Veteriner hekimlerin her türlü zorunlu gereksinim maddelerini özel ve iş yaşamları için gerekli mal ve hizmetlerini karşılamaya çalışır, bu amaçla yardımlaşma sandığı kurar.

 h) Yönetim kurulunca; yardıma gereksinimleri oldukları saptanan üyelerine her yıl genel kurulca saptanacak miktarlarda karşılıksız yardım yapar.

i) İş arayan üyelere yardımcı olur.

 j) Hasta ve yardım gereksinimi olan üyeleri ve aileleri için dinlenme evi kurar.

k) Üyelerin kendileri lokal, yazlık, kitaplık, kreş, konukevi, yüksek öğretimde okuyan çocukları için yurt sağlar veya işletebilir.

l) Üyelerinin kooperatifler kurmasına yardımcı olur, bu tür girişimleri destekler.

m) Veteriner hekimlik ve hayvancılıkla ilgili bilimsel yayında bulunacaklara, uzmanlık, doktora, lisansüstü çalışmalar vb. için yurtdışına gideceklere ve veteriner fakültesi öğrencilerine genel kurulda saptanacak miktarlarda ayni ve nakdi yardımlarda bulunur.

n) Meslek alanındaki teknik ve bilimsel buluşları özendirmek için vakıflar kurar.

o) Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanmış raporla kabul edilen meslek hastalıklarından ölen üyelerle, görevi başında kaza sonucu ölen üyelerin yakınlarına, her yıl genel kurulca saptanacak miktarlarda yardımda bulunur.

p) Uluslararası faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, yurt dışında temsilcilik veya şube açabilir, yurt dışında dernek veya üst kuruluş kurabilir veya yurt dışında kurulmuş dernek veya kuruluşlara katılabilir.

r) Benzer amaçlı derneklerden, işçi ve işveren, memur sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan, maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilir.

s) Kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütür. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşlardan, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında ayni ve nakdi yardım alabilir. Yıl içinde elde edilen gelirlerin en az üçte ikisi dernek amaçları için harcanır. Derneğin amaç edindiği hizmetler, belli bir yöre veya kitleye hizmetle sınırlı olmayıp, herkesin yararına açıktır.

t) Mülkî idare amirliğine önceden bildirimde bulunmak şartıyla yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan aynî ve nakdî yardım alabilir. Nakdi yardımların bankalar aracılığıyla alınması zorunludur.

u) Amaçları ile ilgisi bulunan ve kanunlarla yasaklanmayan alanlarda; dernekler, birlikler, odalar, vakıflar, sendikalar ve benzeri sivil toplum kuruluşlarıyla ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, yetkili organların kararı ile plâtformlar oluşturabilirler.

Devamı Veteriner Hekimler Tüzüğünde

Bekir Metin

Genel Yayın Yönetmeni · 16 Mayıs 2026