BM Genel Kurulu, Uluslararası Adalet Divanı'nın “İklim Kriziyle” ilgili tarihi kararını destekledi.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres'e göre, 20 Mayıs 2026 Çarşamba günü kabul edilen tarihi Genel Kurul kararı, uluslararası hukukun, iklim adaletinin ve bilimin "güçlü bir teyidi" niteliğinde.  

Genel Sekreter, bunun üye devletlerin kendi halklarını "giderek artan iklim krizi" nden koruma sorumluluğunu açıkça ortaya koyduğunu söyledi.

İklim krizinin ön saflarında yer alan Pasifik ada ülkesi Vanuatu ve diğer birçok ülke tarafından hazırlanan karar tasarısı, yoğun tartışmaların ardından, önerilen birçok değişiklikle birlikte 141 lehte, 8 aleyhte ve 28 çekimser oyla kabul edildi.

Karşı oy kullananlar Belarus, İran, İsrail, Liberya, Rusya, Suudi Arabistan, ABD ve Yemen oldu.

Birleşmiş Milletlerin başlıca yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD), Temmuz 2025'te devletlerin çevreyi sera gazı (GHG) emisyonlarından koruma yükümlülüğü olduğuna karar vermesi, bir atılım olarak karşılandı. BM Genel Sekreteri bunu kısaca "gezegenimiz için bir zafer" olarak nitelendirdi.

Yasal yükümlülük'

Mahkeme ayrıca, devletlerin bu yükümlülükleri ihlal etmeleri durumunda yasal olarak sorumlu olduklarına ve duruma bağlı olarak haksız fiili durdurmak, bir daha tekrarlanmayacağına dair güvence vermek ve tam tazminat ödemekle yükümlü olabileceklerine hükmetti.

Uluslararası Adalet Divanı'nın danışma niteliğindeki görüşleri bağlayıcı olmasa da devletlerin hukuki yükümlülüklerini tanımlayarak uluslararası hukukun açıklığa kavuşturulmasına ve geliştirilmesine yardımcı olma konusunda önemli bir hukuki ve ahlaki otoriteye sahiptir.

20 Mayıs 2026 Çarşamba günü Genel Kurul'un mahkeme kararını takiben aldığı karar, iklim kriziyle mücadele etmenin uluslararası hukuk uyarınca yasal bir görev olduğunu ve sadece siyasi bir tercih olmadığını güçlü bir şekilde gösteriyor. Sayın Guterres, "Dünyanın en yüksek mahkemesi kararını verdi" diye yanıtladı. "Bugün Genel Kurul da bu konudaki cevabını verdi" ifadesinde bulundu.

Kararda neler var?

Karar, tüm BM üye devletlerini, kendi sınırları içinde üretilen emisyonlar da dahil olmak üzere, iklime ve çevreye önemli zararlar vermekten kaçınmak için mümkün olan tüm adımları atmaya ve Paris Anlaşması kapsamındaki mevcut iklim taahhütlerini yerine getirmeye çağırıyor.

Hükümetlerin, küresel ölçekte iklim değişikliğiyle mücadele etmek ve iklim politikalarının yaşam, sağlık ve yeterli yaşam standardı haklarını güvence altına almasını sağlamak için iyi niyetle işbirliği yapmaları ve çabalarını sürekli olarak koordine etmeleri çağrısında bulunulmaktadır.

Genel Kurul oylamasının ardından yayınlanan bir açıklamada Guterres, iklim değişikliğinden en az sorumlu olanların en yüksek bedeli ödediğini ve iklim adaletine giden yolun "fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye doğru hızlı, adil ve eşitlikçi bir geçişten geçtiğini" belirtti.

BM Genel Sekreteri, yenilenebilir enerjinin en ucuz ve en güvenli enerji biçimi olduğunu kanıtladığını ve küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelerin en fazla 1,5 derece üzerinde tutma hedefinin hala ulaşılabilir olduğunu belirtti.

• Birleşmiş Milletler Genel Kurulu (BMGK), “İklim değişikliği konusunda devletlerin yükümlülüklerine ilişkin Uluslararası Adalet Divanı'nın danışma görüşü” başlıklı kararı kabul etti.
• Vanuatu ve diğer bazı ülkeler tarafından hazırlanan karar tasarısı, 141 lehte, 8 aleyhte ve 28 çekimser oyla kabul edildi. 

Tek Sağlık Haber Ekibi

21 Mayıs 2026