DSÖ Genel Direktörünün 79. Dünya Sağlık Asamblesi'ndeki kapanış konuşması

79. Dünya Sağlık Asamblesi (WHA79), 18-23 Mayıs 2026 tarihleri arasında İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleştirildi. Asambleye, DSÖ’ne üye 194 Devletin temsilcileri katıldılar. DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus' bir hafta süren Asamblede bir kapanış konuşması yaptı.

Dünya Sağlık Asamblesi Onursal Başkanı Sayın Dr. Victor Atallah,

Sayın Büyükelçiler, Sayın Bakanlar, değerli meslektaşlarım ve dostlarım,

Sayın Başkan, 79. Dünya Sağlık Asamblesi'ne liderliğiniz için derin şükranlarımı sunarım.

Bu Dünya Sağlık Örgütü Genel Kurul Toplantısını (Asamblesini) bilgelikle, istikrarlı bir yaklaşımla, nezaketle, biraz mizahla ve Dominik tarzıyla yönetmenizden dolayı size çok minnettarım.

Sizlere takdirimizin bir göstergesi olarak tören tokmağını sunmaktan büyük memnuniyet duyuyorum. Liderliğiniz için bir kez daha teşekkür ederim.

Ayrıca A ve B Komitelerinin başkanlarına da içten teşekkürlerimi sunmak isterim:

Öncelikle, Kazakistan Sağlık Bakanlığı Birinci Bakan Yardımcısı Sayın Timur Sultangaziyev'e, A Komitesi Başkanı olarak gösterdiğiniz liderlikten dolayı teşekkür ederim.

Dünya Sağlık Örgütü'nün çalışmalarının geniş yelpazesini yansıtan kapsamlı bir gündemi başarıyla yönettiniz.

Takdirimizin bir nişanesi olarak tören tokmağını almak üzere öne gelmenizi rica ediyorum. Liderliğiniz için tekrar teşekkür ederim.  

İkinci olarak, Komite B Başkanı olarak gösterdiğiniz liderlikten dolayı Gana Sağlık Bakanı Sayın Mintah Akandoh'a teşekkür ederim.

Ayrıca, önemli teknik, siyasi ve idari konuları kapsayan çok geniş ve çeşitli bir gündemi de yönettiniz.

Takdirimizin bir nişanesi olarak tören tokmağını almak üzere öne gelmenizi rica ediyorum. Liderliğiniz için tekrar teşekkür ederim.

Bu vesileyle, Executive Board (EB-Yönetim Kurulu) Başkanı Avustralyalı Sayın Blair Comley'e ve PBAC Başkanı Zimbabveli Dr. Aspect Maunganidze'ye de teşekkürlerimi sunmak isterim.

Bu toplantının başarısına katkıda bulunan herkese bir kez daha teşekkür etmek için bana katılmanızı rica ediyorum.

===

Sayın Cumhurbaşkanı, Sayın Büyükelçiler, değerli meslektaşlarım ve dostlarım,

Bu yılki (2026) Dünya Sağlık Asamblesi sona erdi.

Her zamanki gibi, uzun günler ve zorlu görüşmelerle dolu, yorucu bir hafta oldu.

Bu hafta bizleri onurlandıran Gana Cumhurbaşkanı Mahama'ya ve İspanya Başbakanı Sánchez'e özellikle teşekkür etmek istiyorum.

Ayrıca gönderdikleri video mesajlar için Suriye Devlet Başkanı Al-Sharaa'ya, Barbados Başbakanı Mottley'e ve BM Genel Sekreteri António Guterres'e teşekkür ediyorum.

Salı akşamı Cumhurbaşkanının resepsiyonunda, bu hafta öğrendiğim bir Dominik deyimini kullandım:

De poquito a poquito se llega lejos.

Sayın Başkan, telaffuzumdaki hataları affedeceğinizi umuyorum, ancak çok iyi İspanyolca konuşan bir kızım var.

Bu, adım adım ilerleyerek çok yol katedeceğiniz anlamına gelir.

Dünya Sağlık Asamblesi'nin amacı da bu zaten.

Bu hafta her sorunu çözmedik. Önemli olan bu değil.

Ancak her birinde bir adım ileriye gittik.  

Önemli sağlık konularında kararlar ve taahhütler aldınız:

Tanısal görüntüleme; acil, yoğun ve ameliyat sonrası bakım; hemofili ve diğer kanama bozuklukları, ihmal edilen tropikal hastalıklar; farmakovijilans, hassas tıp; radyasyon, yağlı karaciğer hastalığı; inme, organ nakli; tüberküloz ve daha fazlası.

Ayrıca, üye devletlerin öncülüğünde ve DSÖ'nün ev sahipliğinde yürütülecek ortak bir süreç aracılığıyla küresel sağlık mimarisini yeniden yapılandırma konusunda da mutabık kaldınız.

Başkan Mahama'nın 18 Mayıs Pazartesi günü yaptığı konuşmada belirttiği gibi, "Bir dönemin sonuna tanık oluyoruz ve bir sonraki dönemi inşa etme cesaretine sahip olmalıyız. Bu düzen, yardımla değil, eylemle ve babacanlıkla değil, ortaklıkla tanımlanmalıdır."

Aldığınız her karar, vardığınız her anlaşma, ancak bir klinikte, bir toplulukta veya bir evde yaşananları değiştirdiği zaman değer kazanır;

Bir sağlık çalışanı işini yapabilmek için gerekli malzemelere sahip olduğunda; bir çocuk aşılandığında, Anne doğumdan sağ kurtulduğunda; salgın yayılmadan önce kontrol altına alındığında. Şimdi önümüzdeki görev budur.

Burada üzerinde anlaşmaya varılan hususlar, ülke ülke, sistem sistem uygulanmalıdır.

Bu, siyasi kararlılık, sürdürülebilir finansman ve üye devletler, ortaklar ve topluluklar arasında devam eden işbirliği gerektirecektir.

Bu Asamble, genel bağlam zor olsa bile ilerlemenin hala mümkün olduğunu göstermiştir.

Bu hafta salgınlar, çatışmalar, bölünmeler, belirsizlik ve kısıtlı kaynaklar ortamında bir araya geldiniz.

Çok taraflılığın asıl amacı da tam olarak budur: dünyamızın zorluklarının yokmuş gibi davranmak değil, onlarla birlikte mücadele etmektir;

Ayrılıkları ortadan kaldırmak değil, onları aşmak; Ulusal egemenliği ortadan kaldırmak değil, onu güçlendirmek. Çünkü tüm ülkeler daha sağlıklı ve güvenli olduğunda, her ülke daha sağlıklı ve güvenli olur.

Birçoğunuz büyük baskı altında olan ülkeleri temsil ediyorsunuz. Buna rağmen, bu hafta boyunca farklılıkların üstesinden gelmenin ve ortak kararlar almanın yollarını buldunuz.

Bu otomatik bir şey değil. Bu bir tercih meselesi:

Sağlığa öncelik verme tercihi; Günümüzün sağlık sorunlarıyla hiçbir ülkenin tek başına başa çıkamayacağını kabul etme tercihi; DSÖ aracılığıyla çalışmayı seçmek, sadece bir kurum olarak değil, aynı zamanda ortak eylem için ortak bir platform olarak da görmek anlamına geliyor.

Bu tercihiniz için teşekkür ederim.

Bu haftanın gerçekleşmesini mümkün kılan hazırlık ve disiplinleri için tüm heyetlere- büyükelçilere, bakanlara, müzakerecilere, teknik uzmanlara ve destek ekiplerine- teşekkür ederim.

Her müdahalenin, her taslağın, her uzlaşmanın ardında çok büyük bir emek vardı. Buna şahit olmaktan gurur duyuyorum.

Bu çalışma çoğu zaman görünür değildir, ancak hayati önem taşır.

Ayrıca, uzmanlıkları ve özverileri bu örgütün yaptığı her şeyin temelini oluşturan DSÖ'deki meslektaşlarıma da teşekkürlerimi sunmak isterim;

Cenevre'deki bu Asambleye destek vermekten, sahada hantavirüs ve Ebola ile mücadeleye ve ülkelerinizdeki sağlık sistemlerinin temellerini güçlendirmeye kadar birçok alanda katkıda bulunduk.

Dünyanın dört bir yanındaki, benim gibi DSÖ’lü olmaktan gurur duyan kadın ve erkeklerden, takdirinizi göstermenizi rica ediyorum.

===

Sayın Cumhurbaşkanı, Sayın Büyükelçiler, değerli meslektaşlarım ve dostlarım,

Ülkenize döndüğünüzde, asıl iş yeniden başlıyor: küresel anlaşmaları ulusal politikalara dönüştürmek, kaynakları uyumlu hale getirmek, toplulukları dahil etmek ve sağlık hizmetlerinin en çok ihtiyaç duyanlara ulaşmasını sağlamak.

DSÖ Sekreteryası bu çalışmanızda size destek vermeye hazırdır.

Bu Asamblenin çalışmaları sona eriyor olsa da dikkatinizi tamamen vermeniz gereken bir gündem maddesi daha var. Bunun ne olduğunu tahmin edebileceğinizi biliyorum: PABS ek belgesinin son halini alması.

Dört buçuk yıl önce, COVID-19 pandemisinin bize öğrettiği acı derslere dayanarak, tarihi bir uluslararası anlaşma müzakere etme sözü vermiştiniz.

Geçen yıl (2025) Pandemi Anlaşması'nın kabul edilmesi muazzam bir başarıydı. Gurur verici bir andı.

Ancak PABS ek binası olmadan dünya, bir sonraki pandemiye gerçekten hazır değil.

Ebola ve hantavirüs salgınları, dünyanın Pandemi Anlaşmasına neden ihtiyaç duyduğunu bize hatırlatıyor;

Ve PABS ek belgesinin -yapbozun son parçası- tamamlanması görevinin neden bu kadar acil olduğu.

Önümüzdeki aylar, tüm sıkı çalışmanızın meyvesini toplama zamanı.

Aşılması gereken engeller olduğunu biliyorum, ancak bunların üstesinden geleceğinize tamamen güveniyorum.

Bu yüzden basit bir ricam var: lütfen bunu yapın, çünkü yapabilirsiniz.

Daha önceki konuşmamda size “Malezya yapabilir” diye bir hikâye anlatmıştım. Bu yüzden tüm Üye Devletlere diyorum ki, yapabilirsiniz. Bunu başarabilirsiniz.

Başkan Mahama da bunu beğendi ve "Gana boleh boleh" dedi.

Başbakan Sanchez'in bu hafta söylediği gibi:

“COVID-19 pandemisi bize göz ardı edilemeyecek bir ders verdi: Sınırlarımız içinde sağlığı koruyamıyorsak, sınırlarının ötesinde de koruyamayız. Çünkü virüsler sınırları, bayrakları veya pasaportları anlamaz.”

===

Bu hafta, dünyanın neden güçlü, yetkilendirilmiş, bağımsız ve sürdürülebilir bir şekilde finanse edilen bir DSÖ'ye ihtiyacı olduğunu kanıtladınız.

Dünya Sağlık Örgütü Sekreteryasına verdiğiniz görev hayati önem taşıyor ve etkileri çok büyük.

Bunlar bireylerin, ailelerin, toplulukların, toplumların, ekonomilerin ve ulusların sağlığını etkiler.

Son dokuz yılda, örgütü dünyanın ihtiyaç duyduğu ve hak ettiği Dünya Sağlık Örgütü haline getirmek için dönüştürdük.

Ve geçtiğimiz yıl boyunca, onu işlevsel, istikrarlı ve sürdürülebilir hale getirmek için yeniden yapılandırdık.  

Bu, kriz içinde olan bir kuruluş değil. Tam tersine. Bu, özgüven ve amaç doğrultusunda ilerleyen bir kuruluştur.

Ancak işimiz henüz bitmedi. Size olan taahhüdümüz, değişmeye ve dönüşmeye devam edeceğimizdir. Bunu defalarca söyledim: Değişim bizim için bir temel amaçtır.

Temel misyonumuza daha fazla odaklanmak ve daha yalın, daha etkili ve daha verimli bir kuruluş olma yolculuğumuza devam etmek için çalışıyoruz. Sizin yönlendirmeleriniz doğrultusunda işte bunu yapıyoruz.

Üye Devletlerden bu yolculukta bize destek olmalarını rica ediyorum. En iyi sonuca ancak birlikte ulaşabiliriz.

Bunu yapmanın en iyi yolu, önümüzdeki yılki Genel Kurul'da yapılacak bir sonraki artıştan başlayarak, değerlendirilmiş katkı paylarındaki kalan üç artışı onaylama taahhüdünüze uymaktır.

İlk ikisi için, yani Mayıs 2023 ve Mayıs 2025'teki ziyaretler için size teşekkür etmeliyim.

Geçen yıl yaşanan şokun etkisini hafifletmeye yardımcı oldular;

Bu durum, dokuz yıl önce başladığımız yolculuğun ve belirlediğimiz hedefin neden doğru olduğunu ve aynı yolda devam etmemiz gerektiğini gösteriyor.

Bu, ancak DSÖ Sekreteryası ve Üye Devletler olarak birlikte, yan yana yürüyerek ve gözlerimizi hedefimize dikerek yapabileceğimiz bir yolculuktur:

Tüm insanların lüks değil, hak olarak mümkün olan en yüksek sağlık standardından yararlandığı bir dünyadır.

Bu vizyona olan bağlılığınız için bir kez daha teşekkür ederim.

Güvenli yolculuklar diliyor ve çok teşekkür ediyorum. 

Editör Notu: 79. Dünya Sağlık Asamblesi (WHA79), 18-23 Mayıs 2026 tarihleri arasında İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleştirildi. Asambleye, DSÖ’ne üye 194 Devletin temsilcileri katıldılar.

Bekir Metin

Genel Yayın Yönetmeni · 25 Mayıs 2026