Guterres, BM Güvenlik Konseyi reformunun 'kesinlikle şart' olduğunu söyledi

BM Genel Sekreteri 20 Mayıs 2026 Çarşamba günü, veto yetkisini kullanan "süper güçlerin" cezasız kalmasını önlemek için Hürmüz Boğazı'nın etkin bir şekilde yeniden açılması ve BM Güvenlik Konseyi üyeliğinin genişletilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Antonio Guterres, BM ile işbirliğinin 70. yıl dönümünü kutlayan Japonya'ya yaptığı resmi ziyaretin son gününde 20 Mayıs 2026 tarihinde düzenlediği basın toplantısında, "çatışmalar, iklim kaosu ve eşitsizlikle sarsılan" bir dünyada ortaklığın önemini vurguladı. 

Ortadoğu'daki mevcut karışıklığın, yükselen enflasyonu ve derinleşen yaşam maliyeti krizini daha da kötüleştirdiğini, bunun da gübreler de dahil olmak üzere enerji ve ham madde fiyatlarında "yükselmesine" yol açtığını belirtti. 

Seyir özgürlüğünü koruyun. 

"Hürmüz Boğazı ve çevresinde seyrüsefer özgürlüğünün derhal yeniden tesis edilmesi, tüm ateşkes ihlallerine son verilmesi ve çatışmaya siyasi bir çözüm bulunması için koşulların yaratılması şarttır" dedi.

Genel Sekreter, güvensizliğin ve jeopolitik bölünmelerin etkili çözümlerin önünde engel teşkil ettiğini söyledi. 

“Ülkeler uluslararası hukuku cezasız bir şekilde hiçe sayıyor” dedi. “Askeri harcamalar yardım harcamalarını geride bırakırken, fon kesintilerinin dünyanın en savunmasız insanları için yıkıcı sonuçları oluyor.” 

BM Güvenlik Konseyi reformu

Sayın Guterres, kapsamlı konuşmasında, eskimiş uluslararası kurumları reforme etme yönündeki uzun süredir dile getirdiği çağrısını yineledi.

 "Küresel sorun çözme mimarisi -özellikle BM Güvenlik Konseyi ve küresel finans kurumları-  bu zorlu dönemde olması gerektiği kadar etkili değil ," dedi.

“Kurulması gereken en önemli reformun BM Güvenlik Konseyi reformu olduğunu” vurguladı.

'Ciddi meşruiyet sorunu'

Güvenlik Konseyi, veto hakkına sahip beş daimî üye (Çin, Fransa, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya) ve iki yıllık dönemler için seçilen 10 geçici üyeden oluşmaktadır.

Daimî üye sayısının artırılması çağrısında bulunan konuşmacı, dünya nüfusunun yarısını barındıran Asya kıtasından sadece bir ülkenin temsil edildiğini, Afrika ve Latin Amerika ülkelerinden ise hiçbirinin temsil edilmediğini belirtti.

"Bu, meşruiyet ve etkisizlik açısından ciddi bir sorundur ve Güvenlik Konseyi'nin günümüz dünyasına, günümüz gerçeklerine uygun hale gelmesi için daimî üye sayısının ve geçici üye sayısının artırılması kesinlikle şarttır" dedi.

Sayın Guterres ayrıca, "uluslararası hukuku savunmaya devam edebilecek ve ülkeleri ona karşı sorumlu tutabilecek daha adil, çok taraflı bir sisteme" duyulan ihtiyacın altını çizdi. 

Ayrıca BM'yi " barışı, sürdürülebilir kalkınmayı ve insan haklarını ilerletmek için vazgeçilmez, eşsiz bir buluşma noktası " olarak nitelendirdi, ancak örgütün gücünün üye devletlerin ona olan bağlılığıyla doğru orantılı olduğunu söyledi. 

'Kötü örnek' teşkil etmek 

Genel Sekretere, BM gibi uluslararası kurumların çatışmaları önleyip önleyemeyeceği soruldu.   

"Çok taraflılık krizde değil," diyerek, "uluslararası hukuku ihlal eden, bazen kendi aralarında çatışma yaratan ve Güvenlik Konseyi'ndeki veto yetkilerini kullanarak dokunulmazlıklarını garanti altına alan süper güçlerin davranışlarına" işaret etti. 

Bu durum, "Birleşmiş Milletler Sekreterliği'nin dünya genelinde çatışmaların sayısındaki dramatik artışı kontrol altına almasını son derece zorlaştırıyor" dedi. 

"Çünkü kötü örnek süper güçlerden geldiğinde, dünyanın dört bir yanındaki diğer orta ölçekli güçler istediklerini cezasız bir şekilde yapabileceklerini düşünüyorlar" diye devam etti.

“Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (DRC) neler olduğunu görüyorsunuz, Sudan'da neler olduğunu görüyorsunuz. Afrika Boynuzu' nda neler olduğunu görüyorsunuz.” 

Genel Sekreter, "Çatışma halindeki ülkelerde sürekli dış müdahalede bulunan bir dizi gücün olduğu açıkça görülüyor; bu da çatışmaları önlemeyi ve arabuluculuk yapmayı son derece zorlaştırıyor" diyerek Güvenlik Konseyi reformunun öneminin altını çizdi. 

Tek Sağlık Haber Ekibi

21 Mayıs 2026