Yaban Hayatı Sağlığı Küresel Sağlık Güvenliğinin Merkezine Taşınıyor

Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH)’ nün 2026–2030 Yaban Hayatı Sağlığı Stratejisi; erken uyarı, bütüncül sürveyans, biyolojik çeşitlilik ve ekosistem dayanıklılığını ortak bir “Tek Sağlık” çerçevesinde ele alıyor.

Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH), yaban hayatı sağlığını küresel sağlık güvenliği, biyolojik çeşitliliğin korunması ve dayanıklı ekosistemler için stratejik bir öncelik olarak konumlandıran Yaban Hayatı Sağlığı Stratejisi 2026–2030’u yayımladı. Yeni strateji, Mayıs 2026’da düzenlenen 93. Genel Oturum sırasında tanıtıldı ve 3 Temmuz 2026 tarihinde WOAH’ ın haber gündemine taşındı.

Strateji, insanlarla evcil hayvanlar ve yaban hayvanları arasındaki temasların arttığı bir dönemde, sağlık risklerinin insan-hayvan-çevre arayüzünde ortaya çıkabildiğine dikkat çekiyor. Yaban hayatındaki olağan dışı hastalık ve ölüm olaylarının erken belirlenmesi, yalnızca türlerin ve ekosistemlerin korunması için değil; hayvan sağlığı ve halk sağlığını etkileyebilecek tehditlerin büyümeden fark edilmesi için de önem taşıyor.

2026–2030 yol haritası üç ana hedef üzerinde yükseliyor: yaban hayatı sağlık sistemlerinin yönetişimini güçlendirmek; bilimsel bilgi ile risk analizine dayalı politikaları geliştirmek; sürdürülebilir ve çok sektörlü yaban hayatı sürveyans sistemlerini desteklemek. Stratejide ayrıca yaban hayatı ticaretindeki sağlık risklerinin azaltılması ve hastalıkların ortaya çıkmasını kaynağında önlemeye yönelik çalışmalar öne çıkıyor.

WOAH, yaban hayatı hastalıklarının bildirilmesi ve bilgi paylaşımı için Dünya Hayvan Sağlığı Bilgi Sistemi’ni (WAHIS) geliştirmeyi sürdürürken, WildEpi adlı yeni nesil bilgi sisteminin kullanımını da genişletiyor. WildEpi; yetkilendirilmiş uzmanların yaban hayatındaki hastalık, ölüm ve diğer sağlık olaylarını gerçek zamanlı paylaşmasına ve analiz etmesine imkân veren güvenli bir platform olarak tasarlandı.

Sistemin veteriner hizmetlerinin yanı sıra koruma kuruluşları, laboratuvarlar, araştırmacılar, çevre idareleri ve yaban hayatı ağlarının katkısına açık olması hedefleniyor. Böylece farklı kurumlarda bulunan verilerin bir araya getirilmesi, risk analizinin güçlendirilmesi ve erken karar alınması amaçlanıyor.

WOAH’a göre etkili yaban hayatı sürveyansı; güçlü ortaklıklar, uygun mevzuat ve sektörler ile ülkeler arasında işleyen bir koordinasyon gerektiriyor. Yeni strateji, yaban hayatı sağlığını ayrı bir uzmanlık alanı olarak izole etmek yerine; ekosistem sağlığı, sürdürülebilir gıda sistemleri, salgın önleme ve toplumların dayanıklılığıyla birlikte ele alan uygulamalı bir Tek Sağlık yaklaşımı sunuyor.

Tek Sağlık açısından neden önemli?

Yaban hayatı, insan ve evcil hayvan sağlığından bağımsız bir alan değildir. Yeni patojenlerin erken belirlenmesi, zoonotik yayılım risklerinin azaltılması ve biyolojik çeşitliliğin korunması; veteriner hizmetleri, çevre kurumları, laboratuvarlar, akademi ve koruma kuruluşlarının aynı veri ve karar süreçlerinde buluşmasını gerektirir. Strateji, hastalık ortaya çıktıktan sonra müdahaleden önce, riski kaynağında görme ve önleme kapasitesini güçlendirmeyi hedeflemektedir.

Tek Sağlık Haber Ekibi

9 Ağustos 2026