Kuş Gribine Karşı Yeni Küresel Çerçeve: İnsan, Hayvan ve Ekosistem Sağlığı İçin Ortak Eylem

Kuş gribinin türler ve sınırlar arasında değişen yayılımı, daha bütüncül bir küresel yaklaşımı gündeme getiriyor. FAO, WHO, WOAH ve Göçmen Yaban Hayvanları Türlerinin Korunmasına İlişkin Sözleşmesi Sekreterliği (CMS) tarafından hazırlanan yeni çerçeve; önleme, hazırlık, erken tespit ve müdahaleyi Tek Sağlık yaklaşımı altında güçlendirmeyi amaçlıyor.

Kuş gribinin yabani kuşlar, kanatlı üretim sistemleri ve farklı hayvan türleri arasında değişen yayılımı, hastalığın yalnızca tek bir sektör tarafından yönetilemeyeceğini giderek daha açık biçimde gösteriyor.

Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH), 21 Eylül 2026'da kuş gribine karşı küresel eylemi hızlandırmayı amaçlayan yeni bir çerçeve yayımladı. FAO, WHO, WOAH ve CMS Sekreterliği ortak çalışmasıyla hazırlanan çerçeve; hastalığın önlenmesi, hazırlık, tespit ve müdahalesinde sektörler, sınırlar ve bölgeler arasında daha koordineli hareket edilmesi için ortak bir temel sunuyor.

Bu yaklaşımın önemli yönlerinden biri, farklı kurumların yetki ve uzmanlıklarını aynı sorun çevresinde bir araya getirmesi. Amaç, ülkelerin ve uluslararası ortakların Tek Sağlık kapsamında koordineli eylemin en yüksek etkiyi yaratabileceği alanları belirleyebilmesi.

Kuş gribinin etkileri kümes hayvancılığıyla sınırlı değil. WOAH, virüslerin dolaşımının bazı durumlarda insan enfeksiyonlarıyla ilişkili olabileceğini; hastalığın yabani kuş popülasyonlarında da ciddi sonuçlar doğurarak ekosistemlerin sürdürülebilirliği ve biyolojik çeşitlilik açısından önem taşıdığını belirtiyor. Bu nedenle uluslararası kuruluşlar, hastalığın insan–hayvan–çevre arayüzünde izlenmesini gerekli görüyor.

Yeni çerçeve böylece kuş gribine karşı mücadeleyi yalnızca salgına müdahale konusu olmaktan çıkararak ortak sürveyans, hazırlık, önleme ve uluslararası koordinasyon meselesi olarak ele alıyor.

Tek Sağlık açısından neden önemli?

Bu çerçevenin dikkat çekici yönü, insan sağlığı ile veterinerlik sistemlerinin yanına yaban hayatı ve göçmen türlerin korunmasını da kurumsal olarak yerleştirmesi.

Göçmen kuşların ülke sınırlarından bağımsız hareket etmesi, kanatlı üretiminin gıda sistemleriyle bağlantısı ve influenza virüslerinin farklı hayvan türlerinde dolaşabilmesi; sürveyans verilerinin yalnızca tek bir kurum veya sektör içinde değerlendirilmesinin yetersiz kalabileceğini gösteriyor. WOAH da kuş gribinin insan sağlığına yönelik potansiyel riskleri ve yabani kuş popülasyonları üzerindeki sonuçları nedeniyle Tek Sağlık yaklaşımını gerekli görüyor.

Türkiye açısından yeni çerçeve Türkiye'nin önemli kuş göç yolları üzerindeki konumu ve kanatlı üretimi düşünüldüğünde, veteriner sürveyansı, yaban hayatı izlemi, halk sağlığı ve çevresel gözlemin birlikte değerlendirilmesi açısından çerçeve dikkate değer bir uluslararası referans oluşturuyor.

Tek Sağlık Haber Ekibi

27 Eylül 2026