12 Mayıs Uluslararası Bitki Sağlığı Günü

Uluslararası Bitki Sağlığı Günü neden önemli?

Birleşmiş Milletler, bitki sağlığını korumanın açlığı sona erdirmeye, yoksulluğu azaltmaya, biyoçeşitliliği ve çevreyi korumaya ve ekonomik kalkınmayı artırmaya nasıl yardımcı olabileceği konusunda küresel farkındalığı artırmak amacıyla 12 Mayıs'ı Uluslararası Bitki Sağlığı Günü olarak ilan etti. Bu Gün, 2020 Uluslararası Bitki Sağlığı Yılı'nın önemli bir mirasıdır .

Gıda güvenliği için bitki biyolojik güvenliği

Soluduğumuz oksijenin yüzde doksan sekizi bitkilerden geliyor. Yediğimiz yiyeceklerin yüzde sekseni bitkilerden sağlanıyor. Ancak her yıl zararlılar ve hastalıklar nedeniyle mahsullerin yüzde 40'ını kaybediyoruz; bu da herkese yiyecek ve besin sağlamaya yönelik çabaları engelliyor.

Bitki biyolojik güvenliği, bitkiler için sınır kontrolü ve hijyen gibidir; tehlikeli bitki zararlıları ve hastalıklarının mahsullere zarar vermesini ve ticaretlerini aksatmasını önlemek için kontrol, koruma ve müdahale anlamına gelir. Bir güvenlik ağı görevi görerek sofralarımızda yiyecek olmasını ve çiftçilerin işlerinin güvende olmasını sağlar. Uluslararası ticaretin sorunsuz ilerlemesini ve değerli biyolojik çeşitliliğin korunmasını sağlar.

Ticarette uygulanan uluslararası bitki sağlığı standartları gibi biyolojik güvenlik araçları, daha iyi üretim, daha iyi beslenme, daha iyi çevre ve herkes için daha iyi yaşamlar sağlayarak, kimseyi geride bırakmadan FAO'nun Dört Daha İyi İlkesini desteklemektedir.

Bunları Biliyor musun?

• Yediğimiz yiyeceklerin yüzde 80'ini bitkiler oluşturur ve soluduğumuz oksijenin yüzde 98'ini bitkiler üretir.
• Bitki zararlıları ve hastalıkları, küresel gıda ürünlerinin %40'ına kadarının kaybına ve tarım ürünlerinde yıllık 220 milyar ABD dolarını aşan ticaret kayıplarına neden olmaktadır.
• Yetişkin bir çöl çekirgesi, her gün yaklaşık kendi ağırlığı kadar, yani 2 gram kadar yiyecek tüketebilir.
• 1 km² büyüklüğündeki 40 milyon çöl çekirgesinden oluşan bir sürü, bir günde yaklaşık 35.000 insanın tüketebileceği kadar yiyecek tüketebilir.
• Tarım ürünleri ticaretinin yıllık değeri, özellikle gelişmekte olan ekonomiler ve gelişmekte olan ülkelerde, son on yılda neredeyse üç kat artarak 1,7 trilyon ABD dolarına ulaştı.
• FAO, daha büyük ve genel olarak daha varlıklı bir nüfusu beslemek için tarımsal üretimin 2050 yılına kadar yaklaşık yüzde 60 oranında artması gerektiğini tahmin ediyor.
• İklim değişikliği, yalnızca ürün miktarını azaltarak verimi düşürmekle kalmıyor, aynı zamanda besin değerini de azaltıyor. Yükselen sıcaklıklar ayrıca, daha fazla bitki zararlısının ve hastalığının daha erken ve daha önce hiç görülmedikleri yerlerde ortaya çıkması anlamına geliyor.

Bitki sağlığının Tek Sağlık yaklaşımının temelinde yer almasının nedenleri

Bitki sağlığı ile insan refahı arasındaki en doğrudan bağlantı gıda güvenliğinde yatmaktadır. Zararlı böcekler ve hastalıklar tarafından tahrip edilen sağlıksız bitkiler, mahsul verimini önemli ölçüde azaltır. FAO, bitki zararlıları ve hastalıklarının her yıl küresel mahsullerin yaklaşık %40'ını yok ettiğini tahmin etmektedir. Bu, özellikle iklim değişikliği veya çatışma nedeniyle zaten gıda güvensizliğiyle karşı karşıya olan savunmasız nüfuslar için besleyici gıdaların bulunabilirliğinde ciddi bir düşüş anlamına gelir.

Sağlıklı bitkiler ise besleyici bir diyetin temelini oluşturur. İnsan sağlığını destekleyen temel vitaminlerin, minerallerin ve liflerin kaynağıdırlar. Bitki sağlığındaki düşüş, besin alımımızın kalitesinde düşüşe yol açarak yetersiz beslenmeye ve buna bağlı sağlık sorunlarına neden olabilir.

Domino etkisi: Bitki sağlığı ve hayvan sağlığı

Tek Sağlık yaklaşımı, yaşamın karmaşık ağını kabul eder. Sağlıksız bitkiler, hayvan sağlığını da etkileyen bir dizi olumsuz etkiye yol açabilir. Bitkiler, çeşitli böcekler ve hayvanlar için besin ve yaşam alanı görevi görür. Hastalıklı veya zararlı böcek istilasına uğramış bitkiler, bu hayvanlara bulaşabilen zararlı patojenleri barındırabilir. Bu durum, hayvan hastalıklarının salgınlarına yol açabilir, gıda üretimini daha da etkileyebilir ve zoonotik bulaşma (hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklar) yoluyla insan sağlığına da sıçrayabilir.

Gıdanın ötesinde: Bitki sağlığı ve çevre sağlığı

Bitki sağlığının etkisi, gıda üretiminin çok ötesine uzanmaktadır. Sağlıklı bitkiler, çevre sağlığının korunmasında hayati bir rol oynar. Örneğin, ormanlar, sera gazlarını emerek ve iklim değişikliğini hafifleterek hayati karbon yutakları görevi görür. Ancak sağlıksız ağaçlar, karbon tutma konusunda daha az verimli hale gelir.

Sağlıklı bitkiler, sağlıklı toprak ekosistemlerinin korunmasına yardımcı olur. Toprak verimliliğine katkıda bulunur ve erozyonu önler. Tersine, sağlıksız bitkiler toprak bozulmasına yol açabilir; bu da tarımsal verimlilik ve genel çevresel refah için zincirleme sonuçlar doğuran bir sorundur.

Günümüzdeki tarım uygulamaları genellikle bitki sağlığının bozulmasına katkıda bulunur. Pestisitlerin aşırı kullanımı, zararlıları doğal olarak kontrol eden ve bitkileri tozlaştıran faydalı böceklerin popülasyonlarını azaltabilir. Bu durum ekolojik dengeyi bozar ve zararlıların yeniden çoğalmasına ve pestisitlere dirençli türlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Ayrıca, yoğun tarım uygulamaları topraktaki besin maddelerini tüketerek bitkileri zayıflatır ve hastalıklara karşı daha duyarlı hale getirir.

Tek Sağlık Haber Ekibi

13 Mayıs 2026