Guterres: Yapay zekâ, bir avuç gücün değil, 'tüm insanlığın' şekillendirmesi gereken bir şeydir.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres 17 Temmuz 2026 Cuma günü hükümetleri ve teknoloji şirketlerini yapay zekanın (YZ) tüm ülkelere fayda sağlamasını sağlamak için birlikte çalışmaya çağırdı.

Uluslararası işbirliği olmadan bu teknolojinin sürdürülebilir kalkınmayı ilerletmek yerine küresel eşitsizliği artırabileceği konusunda uyardı. 

Şanghay'da düzenlenen Dünya Yapay Zekâ Konferansı'nın (WAIC) 17 Temmuz 2026 tarihinde açılış töreninde konuşan Guterres, yapay zekayı " insanlığın 21. yüzyıldaki en büyük fırsatı" olarak nitelendirirken, aynı zamanda "en büyük risklerinden biri" haline de gelebileceği konusunda uyardı.

“İnsanlığın geleceğini şekillendirecek teknoloji, tüm insanlık tarafından şekillendirilmelidir” diyen konuşmacı, yapay zeka yönetiminin “bir avuç ülke veya şirket tarafından yönetilemeyeceğini” ve “her ulusun masada bir yeri olması gerektiğini ” vurguladı. 

İlerleme bekleniyor

Birleşmiş Milletler, Küresel Dijital Mutabakat'ın kabul edilmesi ve BM Genel Kurulu tarafından desteklenen Bağımsız Uluslararası Yapay Zeka Bilimsel Paneli'nin (bu devrim niteliğindeki teknolojiye ilişkin ilk küresel bilimsel panel) kurulmasının ardından, son bir yılda yapay zeka yönetişimi konusundaki çalışmalarını hızlandırdı.

Yapay Zekâ Yönetişimi Üzerine Küresel Diyalog'un ilk oturumu bu ayın başlarında Cenevre'de gerçekleştirildi. Hükümetler ve paydaşlar, yapay zekâ yönetişimi konusunda açık, şeffaf ve kapsayıcı tartışmalar yapmak üzere bir araya geldi.

Bu son girişimler, ülkelerin uzmanlıklarını paylaşmalarına, ortak standartları teşvik etmelerine ve gelişmekte olan ülkelerin teknolojinin geleceğini şekillendirmede daha güçlü bir söz sahibi olmalarını sağlamalarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Sayın Guterres, bir sonraki aşamanın, tüm ülkelerin yapay zekanın hızlı gelişiminden faydalanabilmesi için bu taahhütleri pratik desteğe dönüştürmeye odaklanması gerektiğini söyledi.

Ayrılığı kapatmak

Genel Sekreter, yapay zekanın tıbbi atılımları hızlandırma, eğitimi dönüştürme, gıda sistemlerini güçlendirme ve istihdam yaratma konusunda muazzam bir potansiyele sahip olduğunu ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine (SKH) doğru ilerlemeye yardımcı olacağını söyledi.

Ancak birçok gelişmekte olan ülkenin geride kalma riskiyle karşı karşıya olduğunu da sözlerine ekledi.

" İnsanlığın üçte biri hâlâ çevrimdışı" diye belirtti ve bilgi işlem gücü, teknik uzmanlık ve yatırımların büyük ölçüde az sayıda ülke ve şirkette yoğunlaştığını vurguladı.

Bu eşitsizlikler giderilmediği takdirde, yapay zekâ "daha büyük eşitsizliklere, gelirde, fırsatlarda ve güvenlikte daha büyük uçurumlara" yol açabilir.

Bu açıkları kapatmaya yardımcı olmak için, Sayın Guterres, Çin de dahil olmak üzere 20'den fazla ülkenin, BM destekli Yapay Zekâ Kapasite Geliştirme Alanında Küresel Değişim ve İşbirliği Ağı için merkezler aday gösterdiğini söyledi.

Ayrıca yakında küresel bir yapay zekâ fonu için öneriler sunacağını duyurdu ve hükümetleri her iki girişimi de desteklemeye çağırdı.

Üç öncelik

Genel Sekreter, yapay zekanın herkes için fayda sağlamasını güvence altına almak için üç önceliği özetledi: Gelişmekte olan ülkelerde kapasiteyi genişletmek, uluslararası güvenlik standartları oluşturmak ve yapay zekayı çevre açısından daha sürdürülebilir hale getirmek.

Gelişmekte olan ülkelerin kendi verilerini, dillerini ve uzmanlıklarını kullanarak yapay zekâ sistemleri kurabilecek araçlara sahip olmaları gerektiğini, hükümetlerin ise uluslararası hukuka dayalı ortak test ve risk yönetimi yaklaşımlarını benimsemeleri gerektiğini söyledi.

BM Genel Sekreteri, “İnsan hakları korunmalıdır” dedi. “İnsanlar, hayati önem taşıyan her karar üzerinde kontrol sahibi olmalıdır.” Ayrıca, “hiçbir yapay zekâ sisteminin güvenli olduğu kanıtlanmadan önce bir çocuğun eline verilmemesi gerektiğini” vurguladı.

Sürdürülebilirlik konusunda ise Sayın Guterres, büyük yapay zekâ şirketlerini sistemlerinin çevresel ayak izini açıklamaya ve 2030 yılına kadar operasyonlarını yenilenebilir enerjiyle yürütmeye çağırdı; hükümetleri de yapay zekâ için temiz enerjiyi ulusal planlara entegre etmeye teşvik etti.

“Belirleyici soru, bu dönüşümün eşitsizlikleri azaltıp azaltmayacağı veya pekiştirip pekiştirmeyeceğidir” dedi. “Gücü yoğunlaştıracak mı yoksa fırsatları genişletecek mi?” diye soru yöneltti.

Tek Sağlık Haber Ekibi

18 Temmuz 2026