Orman yangınları: BM'ye göre en iyi savunma önlemdir.

Avrupa ve Kuzey Amerika'da devam eden orman yangınları, iklim değişikliği, arazi kullanım baskıları ve insan faaliyetlerinin gelecekte şiddetli yangınların olasılığını artıracağı gerçeğini vurgulayarak, acil eylem ihtiyacını ortaya koymaktadır. 

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu'ndan (UNECE) gelen uyarıya göre, son verilere göre bu yıl Avrupa genelinde 434.000 hektardan fazla alan yanmış durumda.

UNECE Çevre ve Ormanlar Bölümü Direktörü Paola Deda, "Her yaz bize  orman yangınlarının artık istisnai bir olay değil, ısınan iklimin giderek daha tahmin edilebilir bir sonucu olduğunu hatırlatıyor" dedi.

“Acil durum müdahalesi hayati önem taşırken, en büyük fırsatımız önleme, sürdürülebilir orman yönetimi ve daha dirençli manzaralar ve topluluklar inşa etmekte yatmaktadır.” 

Ormanlar tahrip edildi, evler boşaltıldı. 

Avrupa'da çıkan orman yangınları, Fransa'nın Gironde bölgesinde yaklaşık 42.000 hektarlık çam ormanını yok etti  ve on binlerce yerli sakin ve turistin tahliye edilmesine neden oldu. 

 Komşu İspanya'da 200.000 hektardan fazla alan yandı; bu, tarihi ortalamasının iki katı ve ülkenin son on yıllardaki en kötü orman yangını sezonlarından biri olmasına neden oldu. 

Avrupa Birliği (AB) geçtiğimiz günlerde, orman yangını krizinin doğuya doğru ilerlediği konusunda uyarıda bulunarak, Ağustos başlarına kadar devam edecek olan sıcaklık, kuraklık ve şiddetli rüzgarlar nedeniyle Yunanistan ve İtalya'nın artan risklerle karşı karşıya olduğunu belirtti. 

Atlantik ötesindeki durum da aynı derecede vahim. Amerika Birleşik Devletleri'nde bu yıl şimdiye kadar yaklaşık 1.849.000 hektarlık alan yandı, Kanada'da ise 4.000'den fazla orman yangını 3.770.000 hektarlık alanı yaktı ve onlarca büyük yangın hala kontrol altına alınamadı. 

Geniş kapsamlı etkiler

Orman yangınları genellikle yanan hektar sayısı üzerinden ölçülse de insan etkisi orman sınırlarının çok ötesine uzanmaktadır. 

Evler, altyapı ve geçim kaynakları kaybedilebilir ve tüm topluluklar kısa sürede evlerini terk etmek zorunda kalabilir. Dahası, duman yüzlerce hatta binlerce kilometre yol katederek hava kalitesini ve uzaktaki insanları etkileyebilir. 

Ekonomik kayıplar da artıyor. Sadece AB'de bile, orman yangınlarının altyapıya verdiği zarar, turizm gelir kaybı ve genel ekonomiye verdiği aksama nedeniyle her yıl yaklaşık 2,5 milyar Euro'ya mal olduğu tahmin ediliyor. 

Yangınlar söndürüldükten sonra bile, topluluklar ekosistem bozulması, biyoçeşitlilik kaybı, tarımsal verimliliğin azalması, sağlık üzerindeki etkiler ve pahalı restorasyon çalışmalarıyla başa çıkmak zorundadır. 

İnsan kaynaklı kriz

Orman yangınlarının başlıca nedeni insan faaliyetleridir.  Yangınların yaklaşık onda dokuzu, ihmal veya kasıtlı eylemler yoluyla insanlar tarafından çıkarılmaktadır.  

Bu durum, kamuoyunda farkındalığın artırılması, daha güçlü düzenlemeler, aşırı yangın tehlikesi dönemlerinde geçici kısıtlamalar ve ormanlarda ve doğal alanlarda sorumlu davranışlar sergilenmesi yoluyla birçok yangının önlenebileceğini göstermektedir. 

Bu arada, iklim değişikliği yangınları daha büyük ve daha yıkıcı hale getiriyor; yükselen sıcaklıklar, uzun süren kuraklıklar, daha sık görülen sıcak hava dalgaları ve değişen yağış düzenleri yangın mevsimlerini uzatıyor ve daha önce düşük riskli olarak kabul edilen bölgeleri tehlikeye atıyor. 

Orman yangınları aynı zamanda iklim acil durumunu da hızlandırıyor.  2021 yılında, tahmini 1,8 milyar ton karbondioksit salınımına neden oldular.  

2001 ile 2023 yılları arasında, orman yangınlarından kaynaklanan küresel karbon emisyonları yaklaşık yüzde 60 artarken, Avrupa, Kuzey Amerika ve Orta Asya'daki boreal orman yangınlarından kaynaklanan emisyonlar neredeyse üç katına çıktı.

UNECE' ye göre bu durum tehlikeli bir kısır döngü yaratıyor; çünkü iklim değişikliği orman yangını riskini artırırken, daha büyük yangınlar daha fazla sera gazı salarak küresel ısınmayı daha da hızlandırıyor.

Daha güvenli bir yarın için bugün yatırım yapın. 

Aşırı büyük orman yangınları başladıktan sonra her zaman durdurulamasa da sıklıkları ve etkileri önemli ölçüde azaltılabilir. 

UNECE, can kurtarmak, ormanları korumak ve kayıpları azaltmak için   önleme, sürdürülebilir orman yönetimi, erken uyarı, kamuoyu bilinçlendirme ve iklim adaptasyonuna daha fazla yatırım yapılması çağrısında bulundu.

Yapay zekâ da dahil olmak üzere teknoloji, bu bağlamda önemli bir araç haline geliyor; Türkiye'deki yapay zekâ destekli tespit sistemleri, uydu izleme ve gerçek zamanlı risk haritalaması buna örnek gösterilebilir.  

Ancak UNECE, teknolojinin tek başına yeterli olmayacağı konusunda ısrar etti.  

Komisyon, "İklim riskleri artmaya devam ederken, ormanların yangına karşı direncini güçlendirmek artık sadece çevresel bir öncelik değil, aynı zamanda kamu güvenliği, ekonomik istikrar ve iklim güvenliğine yapılan bir yatırımdır" dedi.

Tek Sağlık Haber Ekibi

1 Ağustos 2026