Sanayinin Göğsünde Çiçek Açmak: Balören’den "Tek Sağlık" İmecesi
Kocaeli dediğimizde çoğumuzun zihninde canlanan resim bellidir: Dev çelik konstrüksiyonlar, limanlara yanaşan devasa gemiler, durmaksızın dönen gri çarklar... Ancak geçtiğimiz günlerde yerel basına düşen bir haber, bu gri tuvale mor ve yeşil bir fırça darbesi indirdi: “Kocaeli’de Yeni Hareket: Kovan Kardeşliği Balören’den Başlıyor.”
Proje aslında hayvanın ve toprağın sağlığını birbirinden koparan modernizme karşı sahadan verilmiş organik bir Tek Sağlık (One Health) yanıtı. Benim de katkı sunduğum projede bu yola çıkarken kendimize pusula seçtik: “Kovan Yanarken Bal Yenmez.” Ekosistemin bir odası alevler içindeyken, diğer odasında oturup lüks içinde bal kaşıklayamazsınız. Bastığınız toprak zehirliyken, soluduğunuz hava ağırlaşmışken ve gıdanızı tozlaştıran arılar can çekişirken; bir insanın "sağlıklı" kalabilmesi biyolojik bir yanılsamadır.
İşte bu yüzden, önce ezberleri bozmak için cesurca sorgulamak zorundayız. Şehrin sanayi dehasını baş tacı ederken, İzmit’in hemen kuzeyindeki o kadim ekolojik koridoru, Balören’i nereye koyuyoruz? Şifasını sadece reçetelerde ve hastane koridorlarında arayan sığ bakışı ne zaman terk edeceğiz?
Doğayı fethedilecek bir mülk değil, rızası alınacak bir yaşam ortağı olarak görmeye başladığımızda; gerçek bir bedensel ve ekolojik özgürlüğün kapısını aralayacağız. Bu uyanış kuru bir sloganla değil; bütüncül ve bilimsel bir merakla araştırarak demlenir. Kocaeli Kent Konseyi'nin destekleriyle hayata geçen YEDEP tarafından desteklenen KOVAN projemizin sahası olan Balören’deki Apiturizm Teknoloji Arılığını (ATA), tam da bu dengenin merkezi olarak kurguladık. Kurduğumuz modüler, portatif ekolojik eğitim merkezinin çatısını yağmur suyunu hasat edip toprağa geri verecek şekilde tasarlamak istiyoruz. Off-grid güneş panellerimizin kovanların hemen yanı başındaki yaşamı tertemiz bir teknoloji ile beslemesini istiyoruz. Arılığımıza yerleştirdiğimiz 10 fenni kovan, doğanın diğer STK'larla ortaklaştığımız bir üretim alanı olacak. Kocaeli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nin pırıl pırıl öğrencileri, bu vizyondan ilham alıp Balören merkezli 20 farklı ekolojik tasarım projesi üretirken, aslında "Tek Sağlık" denkleminin mekânsal matematiğini yapıyorlar.
Ve nihayetinde, elde ettiğimiz tüm bu veriyi sahadaki paydaşlarımızla sabırla birlikte üretmek... Kovan Kardeşliği ağımızın özünde, arıların binlerce yıldır uyguladığı o hiyerarşisiz, her bireyin bütüne hizmet ettiği kolektif akıl var. Üniversite kulüpleri, arıcılar, kadın kooperatifleri, spor kulüpleri ve okullar, ortak bir kovanın etrafında omuz omuza veriyor. Kovanlarımızdan çıkacak her damla balın, ağdaki paydaşlarımızın tespit edeceği dezavantajlı ailelerin sofrasına bir "iyilik paketi" olarak taşınacak olmasıyla, ekolojik onarımın toplumsal şifaya dönüştüğü bir yer haline gelmesini istiyoruz. Çünkü biliyoruz ki arı yaşarsa, doğa; dayanışma yaşarsa, toplum var olur. Tıpkı sert kışlardan sonra budanmış bir böğürtlen gibi, her krizde toprağa daha gür tutunan bir direnç örüyoruz.
Bizler yazılım dünyasının algoritmalarından, akademinin teorik koridorlarından geçip ellerini toprağa bulaştırmış doğa ilie uyumlu yaşam arayışı içinde olanlar olarak (www.teksaglik.org) okurlarına, bu ülkenin vicdanlı bilim insanlarına ve doğa savunucularına sesleniyoruz:
Kovanın önündeki vızıltı büyüyor. Önümüze atılan yapay unvanları reddedip kendi gerçeğimizle dimdik durma zamanı. Gelin, bu hikâyenin sarsılmaz öznesi olun; geleceği doğanın kodlarıyla hep birlikte yeniden yazalım.
Doğanın Kodlarını Yeniden Yazmaya Davetlisiniz
Bu hikâyenin sarsılmaz öznesi olma çağrımızın ilk somut adımı olarak; Kocaeli Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi’nde, “401 Kodlu Kırsal Atölye” dersi kapsamında gerçekleştirilecek proje sunumlarına davetlisiniz. Bu etkinlikte, "Tek Sağlık" vizyonuna katkı kırsal kalkınma bağlamında mimari tasarımları ile katkıda bulunan 20 öğrencimizin hazırladığı “Apiturizm Teknoloji Arılığı (ATA) Ekolojik Eğitim Kampüsü” projelerini izleme fırsatı bulacağız. Öğrencilerimiz dönem boyunca çalıştıkları; İzmit ilçesi Balören Kırsal Mahallesi içinde doğa ile uyumlu, kendi enerjisini üreten ve tarımsal üretim, kırsal turizm, teknoloji üçgeninde dengeli kalkınmayı hedefleyen bu yeni yerleşke tasarımlarını bizlerle paylaşacaklar. Tasarımlar, Kovan Projesi’nin hayata geçirilmesi planlanan alan için geliştirilen farklı bakış açılarını ve önerileri içermektedir.
🗓️ 26 Haziran 2026 Program Akışı
- 10:00 - Fakültede Buluşma ve Öğrenci Proje Sunumlarının Başlaması
- 11:30 - Kovan Projesi Vizyon Sunumu
- 12:00 - 13:00 - Öğle Arası
- 13:00 ve Sonrası - Öğleden Sonra Oturumu (Öğrenci proje sunumları ile devam edilecektir)
📍 Etkinlik Detayları
- Yer: Kocaeli Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Konferans Salonu
- Konum Linki: https://maps.app.goo.gl/ZsJ5WKFd8v1qV2S19
- Atölye Yürütücüleri: Dr. Öğr. Üyesi A. Kıvanç KUTLUCA, Y. Mimar M. Kerem YAVUZ, Y. Mimar Ensar UZUNER
Kaynakça
Dr. Özgür Yaşar Akyar, Rönesans Enstitüsü Derneği Başkanı, Ankara, 23 Haziran 2026
Notlar/Diğer
Dr. Özgür Yaşar Akyar, Ph.D - Özgeçmişi
Bilgisayar mühendisliği temelleri üzerine inşa ettiği disiplinlerarası vizyonuyla Dr. Özgür Yaşar Akyar; araştırmacı, eğitimci ve tutkulu bir doğa savunucusudur. Eğitim teknolojileri, öğretmen eğitimi, kapsayıcı eğitim ile beden eğitimi ve spor alanlarının kesişim kümesinde akademik çalışmalarını sürdüren Dr. Akyar, insan ve ekosistem sağlığının ayrılmaz bütünlüğünü savunan Tek Sağlık (One Health) yaklaşımını hem bilimsel üretimlerinin hem de yaşam felsefesinin odağına yerleştirmektedir.
Bireylerin yaşam kalitesini artırma tutkusunu temel gaye edinen Akyar, bilgi birikimini ve yazılarını Aktif Kaliteli Yaşam Araştırma Rehberliği (AKYAR) vizyonu üzerine temellendirmektedir. "Sorgula, Araştır, Birlikte Üret" mottosunu bu rehberliğin pusulası olarak kabul eden yazar; yalnızca teorik bir araştırmacı olmanın ötesinde, sahada aktif bir ekoloji elçisidir. Permakültür, sürdürülebilir tarım ve arılardan aldığı ilhamı, KOVAN (Kocaeli Ortak Varoluş Ağı ve Nesli) gibi inisiyatiflerle toplumsal kalkınma için somut çıktılara dönüştürmektedir.
Sivil toplum ve uluslararası iş birliği alanlarında da aktif roller üstlenen Dr. Akyar, Rönesans Enstitüsü Derneği'nin Başkanı ve Uluslararası Su Elçileri Federasyonu'nun Başkan Yardımcısı olarak görev yapmaktadır. Eğitim, doğa ve teknolojinin uyumlu birlikteliğini savunan fikirleriyle okuyucularını; aktif ve kaliteli bir yaşamı birlikte inşa etmeye ve hepimiz için daha sağlıklı bir gelecek adına iş birliğine davet etmektedir.
DSÖ (WHO)
GTÖ (FAO)
UNEP
DHSÖ (WOAH)